गूगलको विज्ञापन

Tuesday, February 9, 2010

जमिम शाहको हत्यामा कुख्यात अन्डरवल्र्ड डन छोटा राजन समूहको संलग्नता

प्रहरीले स्पेसटाइम नेटवर्कका अध्यक्ष जमिम शाहको हत्यामा कुख्यात अन्डरवल्र्ड डन छोटा राजन समूहको संलग्नता रहेको र हत्यामा प्रत्यक्ष संलग्न आक्रमणकारी तथा योजनाकारनजिक पुगेको जनाएको छ ।
महानगरीय प्रहरी परिसर काठमाडौंका प्रहरी प्रमुख एसपी गणेश केसीले हत्यामा अन्तर्राष्ट्रिय संलग्नताको आशंका पुष्टि हुँदै गएको र हत्याराहरू छिट्टै पक्राउ पर्ने बताए । लाजिम्पाटको मुख्य सडकमा मोटरसाइकलमा आएका दुई आक्रमणकारीले आइतबार अपराह्न २:२० बजे ४७ वर्षीय शाहको गोली हानी हत्या गरेका थिए ।
'अनुसन्धानबाट छोटा राजन समूहले नै हत्या गराएको बुझिन आएको छ । हामी हत्यारा र योजनाकारको निकै नजिक पुगेका छौं,' सोमबार साँझ कान्तिपुरसित उनले भने ।
केबुल टेलिभिजन एसोसिएसन र एभिन्युज टेलिभिजनमा राजन समूहका भरत नेपालीको नामबाट आएको टेलिफोन तथा दर्जनौं व्यक्तिसँगको सोधपुछमा 'मिसन' नै बोकेर आएको समूहले शाहको हत्या गरेको उनले जानकारी दिए ।
एसपी केसीका अनुसार भरतले सोमबार दिउँसो फोन गरी 'भारतविरुद्ध लाग्नेको हालत यस्तै हुन्छ' भन्दै शाह हत्याको जिम्मेवारी लिएका थिए । लगत्तै नेपाल टेलिकमबाट लिएको कल विवरण, जमिमनिकट विभिन्न व्यक्ति र केहीअघि भारतीय जाली नोट कारोबारमा संलग्न नेसनल टेलिभिजनका सञ्चालक युनुस अन्सारीसँगको कुराकानीबाट हत्यामा राजन समूहको हात रहेको बुझिएको एसपी केसीले बताए ।
पहिले एसोसिएसनको नम्बरमा ११:४४ बजे आएको फोन त्यहाँ कार्यरत एक कर्मचारीले उठाउनासाथ भरतले हत्याको जिम्मेवारी लिँदै धम्क्याएका थिए । ४६ सेकेन्डमै फोन काटिएपछि उनले पटकपटक फोन गरेका थिए । एसोसिएसनमा तीनवटा 'मिस कल' देखिए पनि त्यहाँ गरिएको टेलिफोनको नम्बर टेलिकमबाट पत्ता नलागेको प्रहरीको भनाइ छ । त्यसपछि भरतले १२:१५ टेलिभिजन कार्यालयमा फोन गरी उही कुरा दोहोर्‍याएका थिए ।
टेलिभिजन कार्यालयमा भरतले १८७७४२७३३६८ नम्बरबाट करिब ६० सेकेन्ड कुरा गरेको प्रहरीले जनायो । टेलिकम स्रोतका अनुसार विश्वका धेरै मुलुकमा बसेर फोन गर्न सकिने यो नम्बर क्यानाडाको कलिङ कार्डको हो । भरतले १२:३५ मा पनि नम्बर नदेखिने टेलिफोनबाट एसोसिएसनमा फोनगरी ५४ सेकेन्ड कुरा गरेको टेलिकमको हवाला दिँदै प्रहरीले जनाएको छ ।
एसपी केसीका अनुसार नेपालकै अछाम र पाल्पा घर भएको चर्चा हुने भरत महाकालीपारी पिथौरागढतिरका सैनिक पृष्ठभूमिका व्यक्ति हुन् । सन् १९९७ मा सैनिक सेवा त्यागी राजन समूहमा संलग्न उनको अनुहार नेपालीजस्तै भएकाले आफूलाई नेपाली बताउने गरेको प्रहरीले बतायो ।
हत्याको योजना भने भारत सीमावर्ती क्षेत्रमा क्रियाशील बब्लु नामका व्यक्तिले बनाएको प्रहरी स्रोतले बतायो । करिब दुई महिनाअघि डिल्लीबजार कारागारसमेत पुगी उनले थुनामा रहेका विभिन्न अपराधीसँग शाह र अन्सारीबारे बुझेको अनुसन्धानबाट खुलेको प्रहरीले जनाएको छ ।
'यो समूहको पहिलो निशानामा अन्सारी रहेको बुझिएको छ । उनी जेल गएपछि जमिमलाई टार्जेट बनाएको हुनसक्छ,' स्रोतले भन्यो, 'बब्लु मध्ययमस्तरको मध्यस्थकर्ता हो । हत्यामा संलग्न दुई जनालाई उसले हायर गरेको बुझिन्छ ।'
बब्लुले बोक्ने मोबाइल ट्रेस गर्दा उनी लाजिम्पाट क्षेत्रमै रहेको र दुई आक्रमणकारीसमेत उनीसँगै रहेको प्रहरी अनुमान छ । योजनाकारको विवरण सोमबार अबेरमात्रै खुलेको लोडसेडिङको कारणले रातको समयमा राम्ररी मोबाइल ट्रेस गर्न समस्या परेकाले अपराधीसम्म पुग्न नसकिएको प्रहरीले जनाएको छ । 'त्यस क्षेत्रमा धेरै भीआईपीको निवास रहेकाले पनि सीधै पसेर खोजतलास गर्न अप्ठेरो परेको छ,' प्रहरी मुख्यालयका एक अधिकृतले भने ।
यसबीच सुरक्षामा लापरबाही गरेको भन्दै लाजिम्पाट प्रहरी वृत्तका हवल्दारसहित चारलाई निलम्बन गरिएको र एक असईलाई निलम्बनका लागि सिफारिस गरिएको छ ।


शाह हत्याबारे भारतीय मिडियाको प्रतिक्रिया


भारतीय सञ्चार माध्यमहरूले त्यहाँको सरकारी स्रोतको हवाला दिँदै जमिम शाहको सम्बन्ध पाकिस्तानी जासुसी संस्था आईएसआई र भूमिगत गिरोह (अन्डरवल्र्ड) का नाइके दाउद इब्राहिमजस्ता भारतविरोधी शक्तिहरूसँग भएको दाबी गरेका छन् । भारतीय सरकारी समाचार सेवा पीटीआईले नेपालमा केबुल टिभी थाल्ने तथा सञ्चार क्षेत्रका प्रमुख व्यक्तिका रूपमा शाहलाई चिनाउँदै उनको सम्बन्ध इब्राहिम र छोटा राजनजस्ता भूमिगत गिरोहहरूसँग भएको उल्लेख गरेको छ ।
त्यस्तै टाइम्स अफ इन्डियाले आफ्नो वेबसाइटमा शाहले कुनै बेला भारतविरुद्ध प्रपोगान्डा फैलाउने स्पेसटाइम पत्रिका चलाएको उल्लेख गरेको छ । दाउदसँग सम्बन्ध भएको दाबी गर्दै भारतले नेपालसमक्ष शाहको स्पेसटाइम नेटवर्कको सम्पत्ति निष्क्रिय तुल्याउन सन् २००४ मा अनुरोध गरेको पनि पत्रिकाले वेबसाइटमा उल्लेख गरेको छ । 'शाहको सम्बन्ध आईएसआईसँग भएको विश्वास गरिन्थ्यो,' पत्रिकाले लेखेको छ, 'तर उनले दुवै आरोपलाई कडारूपमा अस्वीकार गरेका थिए ।'
शाहको हत्या पूर्वमन्त्री सलिम मियाँ अन्सारीका छोरा युनुस अन्सारीको गिरफ्तारीपछि भएको उल्लेख गर्दै पत्रिकाले भनेको छ, 'कराँचीबाट सञ्चालित नक्कली भारतीय मुद्रा फैलाउने गिरोहलाई नेपाल प्रहरीले भन्डाफोर गरेपछि अन्सारी हालै पक्राउ परेका थिए,' पत्रिका लेख्छ, 'अन्सारी अहिले जेलमा छन् ।' 

प्रधानमन्त्री जमिम शाह निवासमा


प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाल हत्या गरिएका सञ्चार उद्यमी जमिम शाहको पानीपोखरीस्थित निवासमा गएका छन् ।
सिंहदरवारमा सुरक्षा अधिकारीलाई निर्देशन दिएलगत्तै प्रधानमन्त्री पानीपोखरीस्थित शाह निवासमा गएका हुन् । उनका साथमा प्रधानमन्त्रीमा राजनीतिक सल्लाहकार रघुजी पन्त पनि  रहेका छन् । शाहको शव पोस्मार्टमपछि उनकै निवासमा राखिएको छ ।
यसअघि प्रधानमन्त्री नेपालले सञ्चार उद्यमी शाहको हत्याबारेमा सुरक्षा अधिकारीहरुबाट जानकारी लिएका थिए । उनले तत्काल अपराधीहरुलाई पक्राउ गर्न निर्देशन दिएका प्रधानमन्त्रीका सहयोगी सुरोजङ पाण्डेले ईकान्तिपुरलाई जानकारी दिए ।
बैठकमा गृहराज्यमन्त्री रिजवान अन्सारी, गृहसचिव गोविन्द कुसुम, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र र अनुसन्धान विभागका निमित्त प्रमुखलगायत उपत्यकाका विभिन्न प्रहरी ईकाईका अधिकारीहरुको उपस्थिति थियो । गृहमन्त्री भीम रावलसहित तीनवटै सुरक्षा निकायका प्रमुखहरु भने अहिले चीन भ्रमणमा छन् ।
च्यानल नेपाल तथा स्पेशटाइम नेटवर्कका अध्यक्ष शाहको आइतबार दिउँसो लाजिम्पाटमा गोली हानी हत्या गरिएको थियो । गोली लागेर शाहका सवारी चालक मधुकरमान मालाकार घाइते भएका छन् । उनको शिक्षण अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ ।

मन्त्रीले हप्काए सुरक्षा प्रमुखलाई

सञ्चार उद्यमी जमिम शाहको हत्यालाई लिएर गृहराज्यमन्त्री रिजवान अन्सारीले तीन सुरक्षा अंगका निमित्त प्रमुखलाई हप्काएका छन्। उनले सोमबार बिहानै गृहमन्त्रालय तीनवटै सुरक्षा प्रमुखलाई बोलाएर कडा शैलीमा अनुसन्धानको निर्देशन दिएका छन्। 'दिन दाहाडै यत्रो घटना हुँदा सुरक्षाकर्मी के हेरेर बस्यो ?' मन्त्रीको भनाइ उदृत गर्दै स्रोतले नागरिकन्युजलाई भन्यो।
सुरक्षा बैठक नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र राष्ट्रिय अनुसन्धान विभागका निमित्त प्रमुखका साथै काठमाडौं प्रहरी प्रमुख गणेश केसी समेत सामेल थिए। हत्यामा अन्तरार्ष्ट्रिय अपराधीको संलग्नता रहेको खबर केसीले राज्यमन्त्री अन्सारीलाई सुनाएका थिए।
हत्यालाई लिएर प्रहरी मौन रहेको भन्ने विश्लेषण मिडियामा आएपछि राज्यमन्त्री अन्सारीले सुरक्षा अंगका निमित्त प्रमुखलाई मन्त्रालय बोलाएर बैठक गरेका हुन्। गृहमन्त्री भीम रावल र प्रहरी महानिरीक्षक रमेशचन्द्र ठकुरी, सशस्त्र प्रहरीका महानिरीक्षक सनतकुमा बस्नेत र राष्ट्रिय अनुसन्धान विभागका प्रमुख अशोकदेव भट्ट चीन भ्रमणमा छन्।
यसैगरी माओवादी नेता बाबुराम भट्टराई लाजिम्पाट पुगेर मृतक शाहका आफन्तजनसँग भेट गरेका छन्।
जमिम हत्या छानबिन गर्न तीन समिति
जमिम शाह हत्या प्रकरण छानबिन गर्न गठन भएका समितिको सङ्ख्या ३ पुगेको छ। सरकारले शाह हत्याको न्यायिक छानबिन गर्न पूर्व न्यायाधीश गोविन्द पराजुलीको संयोजकत्वमा पाँच सदस्यीय छानबिन समिति गठन गरेपछि समितिको सङ्ख्या ३ पुगेको हो ।

सरकारले गठन गरेको आचार्य समितिका सदस्यहरुमा राष्ट्रिय राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग प्रतिनिधि, नेपाल प्रहरीका एआइजी,  महान्यायाधिवक्ताको कार्यालय प्रतिनिधि र एकजना सुरक्षाविज्ञ छन्।
त्यसअघि नै प्रहरी प्रधान कार्यालयले डीआइजी राजेन्द्रमान सिंह भण्डारीको संयोजकत्वमा पाँच सदस्यीय अनुसन्धान समिति गठन भइसकेको थियो। भण्डारी समितिमा एसएसपी रणबहादुर चन्द, एसपी जीवन बस्नेत, डीएसपी जगतमान श्रेष्ठ र दिवस उदास छन्। समितिका अधिकांश सदस्यहरु मिर्जा दिलसाद बेग हत्याकाण्डमा अनुसन्धान गरेका अधिकृत हुन्। ११ वर्षअघि मिर्जाको हत्या भारतीय अन्डर वर्ल्ड अपराधी छोटा राजन समूहले गरेको थियो।
सोमबार नै महानगरीय प्रहरी आयुक्तको कार्यालयले एसएसपी माधव नेपालको संयोजकत्वमा पाँचै सदस्य अनुसन्धान समिति गठन गरी घटनाको अनुसन्धान अघि बढाएको छ। समितिमा एसपी शिव लामिछाने, दिनेश अमात्य सहितका प्रहरी अधिकृत छन्।
छोटा राजनले लियो जिम्मा
जमिम शाहको हत्याको जिम्मा छोटा राजन समूहले लिएको छ।  एभिन्युज टेलिभिजनलाई फोन गर्दै समूहका सदस्य बताउने भरत नेपाली नामका व्यक्तिले भारतविरोधी कार्य गरेकोले शाहको हत्या गरेको बताएका हुन्।  अपराधीले खुल्लमखुल्ला सञ्चारमाध्यमलाई फोन गर्दै जिम्मा स्वीकार्दै गर्दा प्रहरीले घटनाको अनुसन्धान गर्न डीआईजी राजेन्द्रमान सिंह भण्डारीको नेतृत्वमा स्पेसल टास्क फोर्स गठन गरेको छ।  
छोटा राजन भारतका अण्डरवर्ल्ड डन दाउद इब्राहिमका प्रतिस्पर्धी हुन्।
प्रहरी चुकेको हो : गृह राज्य मन्त्री
त्यसैगरी गृह राज्य मन्त्री रिजवन अन्सारीले हिजोको घटनामा प्रहरी चुकेको स्वीकार्दै अनुसन्धानले धेरै कुरा खुलाइसकेकोले छिट्टै अपराधी पक्राउ पर्ने दावी गरेको। हत्यामा राष्ट्रिय,अन्तर्राष्ट्रिय अपराधी संलग्न रहेको उनले बताए।
जमिम निवासमा नेताहरुसोमबार प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाल जमिम शाहको निवासमा पुगी शोकाकूल आफन्तजनलाई भेटेका छन्। त्यसैगरी सोमबार बिहान एनेकपा माओवादीका उपाध्यक्ष बाबुराम भट्टराई पानीपोखरीस्थित जमिम निवास पुगेका थिए।
शाहको अन्त्येष्टी मुस्लिम परम्परा अनुसार पर्सि हुने पारिवारिक स्रोतले जनाएको छ। पोस्टमार्टमपछि उनको शवलाई हाल जमिम निवास पानीपोखरीमा नै राखिएको छ। 

गृहमन्त्रीको राजीनामाको माग

राजधानीको महत्त्वपूर्ण स्थानमा दिनदहाडै जमिम शाहको हत्या हुनु भनेको सुरक्षा व्यवस्था असफल हुनु हो भन्दै व्यवस्थापिका संसदमा गृहमन्त्रीको राजीनामा मागिएको छ।
नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र राष्ट्रिय अनुसन्धान विभागका प्रमुखसहित गृहमन्त्री भीमबहादुर रावल चीन भ्रमणमा रहेको बेला भएको हत्यामा सभासदहरुले सरकारको आलोचना समेत गरे।
प्रमुख प्रतिपक्षी एकीकृत माओवादीका चन्द्रप्रसाद गजुरेलले प्रश्न गरे, 'संसारमै नहुने घटना सुरक्षा अंगका प्रमुखहरूसहित गृहमन्त्री चीन भ्रमणमा छन्, यही बेला सञ्चार उद्यमीको हत्या भयो, यो संयोगमात्र हो कि के हो?' पाँच वटा दूतावास रहेको क्षेत्रमा अपराध भएको यत्तिका समयसम्म पनि अपराधीका बारे सुइँको समेत नपाउनुलाई सरकारको असक्षमता र नालयकीपन भन्दै आलोचना गरे। उनले नैतिकताको आधारमा राजीनामा दिन पनि माग गरे।
भारतीय सञ्चारमाध्यम पीटीआई र टाइम्स अफ इण्डियामा प्रकाशित समाचार उधृत् गर्दै भने, 'आईएसआईसँग शाहको संलग्नताबारे भारत सरकारले सन् २००४ मा नै पत्र पठाएको भन्ने समाचार आएको छ, त्यसबेला नै पत्र आएको हो भने सरकारले किन कारवाही गरेन?' उनले हत्या सुनियोजित भएको बताउँदै भने, 'आईएसआई र अण्डरवर्ल्डको बदला लिने रणभूमि नेपाल हुनु हुँदैन।'
नेपाली कांग्रेसका मुख्य सचेतक लक्ष्मणप्रसाद घिमिरेले पेशेवर अपराधीले शाहको हत्या गरेको बताउँदै भने, 'सदनमा जानकारी दिएरमात्र पुग्दैन, कति दिनभित्र अपराधी पक्राउ गर्नसक्छ, त्यो पनि बताउनुपर्‍यो।' राष्ट्रपति भवन र पाँच वटा दूताबास रहेको क्षेत्रमा गोली प्रहार गरी हत्यारा हिंडेपछि मात्र प्रहरीले खानतलासी थालेकोमा आलोचना गरे। उनले भने, 'तीन वटै सुरक्षा निकायका प्रमुखहरू चीन भ्रमणमा लैजानु आपत्तिजनक छ।'
एमालेका रविन्द्र अधिकारीले सुरक्षा निकाय परिचालन गरिएको महत्वपूर्ण स्थानमा शाहको हत्या भएको उल्लेख गर्दै भने, 'यो घटनालाई मिर्जा दिलसाद बेगको हत्यासँग जोडेर हेरिएका छन्। मुख्य कुरा नेपालमा नेपाली सुरक्षित हुनसक्छन् कि सक्दैनन्?' उनले प्रहरी नै आतंकित भएकाले व्यस्त सडकमा अपराधीले ५ मिनेट मोटरसाइकल स्टार्ट गर्न नसक्दा पनि पक्रन नसकेको बताए।
राप्रपा नेपालका चन्द्रबहादुर गुरूङ, तमलोपाका ब्रिजेशकुमार गुप्ता, सद्भावना पार्टीका अनिल झा, राष्ट्रिय जनमोर्चाका सन्तबहादुर नेपाली, नेपा राष्ट्रिय पार्टीका बुद्धरत्न मानन्धर, पनि सरकारको राजीनामा माग गरेका थिए।

Monday, February 8, 2010

च्यानल नेपालका जमिम शाहको गोली हानी हत्या

उच्च सुरक्षाका बीच आक्रमणकारी फरार-दूतावासका सुरक्षाकर्मी गोली चलेको हेरेर बसे-

'कमजोरी भयो':प्रहरी प्रवक्ता
केपी ढुंगाना, काठमाडौं, माघ २५- उच्च सुरक्षा व्यवस्था रहेको लाजिम्पाटको बीच सडकमा टेलिभिजन सञ्चालक जमिम शाहको हत्या भएको छ। आइतबार मध्याह्न २:३५ बजे लाजिम्पाटमा रहेको फ्रान्सेली दूतावास नजिकै मोटरसाइकलमा आएका हतियारधारी आक्रमणकारीले उनी चढेको गाडीभित्रै गोली हानेर हत्या गरे। घटनामा उनका चालक समेत घाइते भएका छन्।
बायाँ कञ्चट र बायाँ कोखामा गोली लागेका शाहको शिक्षण अस्पताल महाराजगञ्जमा मृत्यु भयो भने बाँया तिघ्रामा गोली लागेका चालक मालाकार खतरामुक्त अवस्थामा उपचार गराइरहेका छन्।
राष्ट्रपति निवास र प्रधानमन्त्री निवास सोही क्षेत्रमा रहेकाले उपत्यकाका अन्य क्षेत्रको तुलनामा लाजिम्पाट क्षेत्रमा सँधै उच्च सुरक्षा व्यवस्था गरिएको भए पनि आक्रमणकारीहरु प्रहरीको भीडबाटै सहजै फरार भए।
करिब एक सय मिटरको पेरीफेरीमा चार वटा दूतावास छन्। घटनास्थलको २० मिटर पश्चिममा भारतीय र बेलायती दुतावास रहेको छ भने ५० मिटर उत्तरमा इजरायली दुतावास छ।

घटनास्थलको १० मिटर अगाडि फ्रेन्च दूतावास छ। आइतबार बेलायती दुतावासमा बेलायती सेनाध्यक्ष आउने भएकाले सो क्षेत्रको सूरक्षा थप कडा थियो। दुतावासको सुरक्षामा नेपाल प्रहरीका तर्फबाट पाँच जना सुरक्षाकर्मी खटिएका हुन्छन्। घटना भएको क्षेत्रमा प्रहरीको तीन वटा बिट समेत छन्।
यही गाडीमा सवार थिए जमिम शाह। तस्बिरः विजय राई
आइतबार साढे तीन बजे उपराष्ट्रपतिको सपथका लागि काठमाडौंको सडक चोकमा सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरीको बाक्लो उपस्थिति थियो। सपथ ग्रहण कार्यक्रममा सहभागी हुन प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाल लगायतका विशिष्ट पदाधिकारीहरु आउने भएकाले प्रहरीले सडकमा प्रहरीको बाक्लो उपस्थिति थियो।
घटना भएको समय फ्रेन्च दूतावासको सुरक्षा पोष्टमा नेपाल प्रहरीका सुरक्षाकर्मी थिए। तर उनीहरुले कुनै प्रतिकृया जनाएनन्।
प्रत्यक्षदर्शीका अनुसार मोटरसाइकलमा आएका आक्रमणकारीले घटनास्थलमा करिब सात मिनेट समय बिताए र सहजै फरार भए। गोली हानेर मोटरसाइकलमा भाग्न खोज्दा मोटरसाइकल स्टार्ट नभएर उनीहरु अल्मलिएका थिए। सुरक्षाकर्मीको भीडबाट आक्रमणकारीहरु सहजै उम्किए।
प्रत्यक्षदर्शीका अनुसार बा १५ प ८७३३ नम्बरको एफजेड मोडलको मोटरसाइकलमा आएका २ जना आक्रमणकारी कालो पोशाकमा थिए। दुबैले कालो रुमालले आफ्नो आधा अनुहार ढाकेका थिए। उनीहरु जमिम चढेको ना १ च २१५१ नम्बरको मित्सुविसी पजेरो नाघेर केही अगाडि मोटरसाइकल रोकेर जमिम नजिकै गएर उनको कोखा र कञ्चटमा गोली हानेका थिए। पोष्टमार्टमबाट जमिमको बायाँ कोखामा दुई र बायाँ कञ्चटमा १ गोली लागेको देखिएको छ।
आक्रमणकारीले जमिमलाई गोली हानेपछि गाडी चालक मथुरामान मालाकारलाई पुनः गोली हानेर मोटरसाइकल चढेर पानीपोखरी हुँदै भागेका थिए।

गोलीले प्वाल परेको गाडीको शिशा। तस्बिरः विजय राई
प्रत्यक्षदर्शी सुर्यलाल महर्जनका अनुसार आक्रमणकारीले जमिममाथि गोली चलाइरहँदा फ्रान्सेली दुतावासमा खटिएका सुरक्षाकर्मी माथिबाट हेरेर बसिरहेका थिए। गोली चल्दा समेत उनले कुनै प्रतिकृया जनाएनन्। प्रत्यक्षदर्शी बनेर बसिरहे। गोली लागेर गम्भिर घाइते भएका शाहलाई बटुवाहरुले माइक्रोमा हालेर उपचारका लागि अस्पताल पुर्‍याएका थिए। चालक मालाकारलाई पनि बटुवाले नै उद्दार गरेर ट्याक्सीमा हालेर अस्पताल पुर्‍याएका थिए।

घटनाका प्रत्यक्षदर्शी मर्हजनका अनुसार घटनाको समयमा सडक हल्का जाम भएको थियो। गाडिहरु सुस्त चलिरहेका थिए। शाह पजेरोमा ड्राइभरसँगै सिटमा बसेका थिए। गाडीको झ्याल खुल्ला थियो भने, उनले गाडीको सिसा लगाउन खोज्दै थिए। बाइकमा आएका २ जनामध्ये एक जना नजिकै गएर भटाभट गोली हाने।
महर्जनका अनुसार बाईक जमिम चढेको गाडीभन्दा केही अगाडि रोकियो। आक्रमणकारी पुरै कालो पोशाकमा थिए। उनीहरुले आफ्नो मुख कालो रुमालले बाधेका थिए भने, कालो पाईन्ट र कालो ज्याकेट लगाएका थिए।

गोली लागेर जमिम गाडीभित्रै ढलेपछि ती आक्रमणकारी फर्किएका थिए। बाइकमा बसिरहेका अर्को आक्रमणकारीले बाइक नारायणहिटीतिर फर्कन घुमाए। तर बाईक स्ट्राट भएन। बन्दुक बोकेका आक्रमणकारीले पुनः फर्किएर गाडीको अगाडिबाट गोली चलाए। बाइकमा सवार आक्रमणकारीले दोस्रो प्रयासमा बाइक स्टार्ट गरे अनी दुबै जना महाराजगञ्जतिर गए।

प्रत्यक्षदर्शी अमित ढुंगानाका अनुसार गाडीबाट निकाल्दा नै शाह बेहोस थिए। उनको टाउको र जिउबाट रगत बगिरहेको थियो। माइक्रो चालकले शाहलाई शिक्षण अस्पताल महाराजगञ्ज पुर्‍याएपछि आकस्मीक कक्षमा राखिएको थियो। अस्पताल पुर्‍याउँदा गम्भिर अवस्थामा रहेका उनी आकस्मीक कक्षमै रहँदा मृत घोषित गरियो। चालक मालाकारको बायाँ तिघ्रामा गोली लागेको छ। अप्रेशन गरेर उनको गोली झिकेपछि उनी अहिले खतरामुक्त छन्।
ढुंगानाका अनुसार गोली चलेर घाइते गाडिभित्रै हुंदा समेत कसैले रेस्क्यु गरेको थिएन। सबैजना वरिपरी झुम्मीएर बसिरहेका थिए। उनले भने 'गाडी सुस्त चलिरहेको थियो। एक्कासी गोली चलेको आवाज सुने। सबै गाडीहरु रोकियो। मेरो अगाडि माइक्रो बस थियो। के भएछ भनेर गाडीबाट बाहिर निस्कीए। नजिकै एक जना ट्राफिक प्रहरी थिए। एक जना प्रहरी दौडदै आए। वरिपरी मान्छेहरु झुम्मीए पनि घाइतेलाई गाडीबाट निकाल्न कोही तम्सिएका थिएनन्।' उनले अगाडि भने' ड्राइभरको सिटमा रहेको ब्यक्ति बोल्न सक्ने थियो। उसलाई तत्काल झिकेर ट्याक्सीमा हालेर पठायौं। घाइते एक जनामात्र होला भन्ठानेको अर्को सिटमा पनि मान्छे रगतमा लत्पतिएरको रहेछन। हतार हतार उनलाई पनि गाडीबाट निकाल्यौं। उनी होसमा थिएनन। सास पनि त्यत्ति चलेको थिएन। नजिकै निलो माइक्रो थियो। त्यसैलाई रोकेर उनलाई हालेर अस्पतालतिर पठायौं। त्यो बेलासम्म पनि अन्य प्रहरी घटनास्थलमा आईपुगेका थिएनन।'


गोली लागेर शाह कारभित्रै ढलेका थिए। उनलाई माइक्रो बसमा राखी अस्पताल पुर्‍याइएको थियो। तस्बिरः विजय राई
घटनामा संगठित समूह संलग्न
सुरक्षाकर्मीहरुको बाक्लो भीडको बीचबाट अपराधी सहजै उम्किए पनि प्रहरी प्रधान कार्यालय, महानगरीय प्रहरी आयुक्तको कार्यालयले आइतवार बेलुका उपत्यकाको सूरक्षा संयन्त्रको बारेमा समिक्षा गरेका छन। घटनाको समिक्षा गर्न प्रहरी प्रधान कार्यालयमा बसेको उच्च प्रहरी अधिकारीहरुको आकस्मिक बैठकले घटनामा उच्चस्तरको संगठित समूह संलग्न रहेको निष्कर्ष निकालेको छ।

प्रहरीले घटनामा संलग्न रहेको आशंकामा सात जना ब्यक्तिलाई पक्राउ गरेको छ। तर घटनामा उनीहरुको संलग्नता देखिएको छैन। स्रोतले भन्यो'यत्रो घटना घटाउने उनीहरुको बुता देखिंदैन , तर केही जानकारी पाईन्छकि भनेर सोधपुछका लागि पक्राउ गरेका हौं।'

नाम उल्लेख गर्न नचाहने उच्च स्रोतका अनुसार प्रहरीले घटनाको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट आक्रमणकारीहरुले जमिमसंग केही समय कुरा गरेपछि बन्दुक निकालेर नजिकवाट गोली हानेको खुलेको छ। स्रोतले भन्यो घटनाको प्रकृति हेर्दा गोली निक्कै नजिकवाट हानेको पुष्टी हुन्छ।'

प्रहरीले लामो समयको जमिमको दैनिकी पत्ता लगाएर आक्रमण गर्ने दिन र स्थान पहिलानै तय गरी योजनाबद्ध रुपमा आक्रमण भएको निष्कर्ष समेत निकालेको छ। स्रोतले भन्यो'घटनाको प्रकृतीले नै पुष्टी गर्छ यो सामान्य अपराधीको काम हैन। घटनामा उच्चतहका संगठीत अपराधीहरु संलग्न छन।'
अनुशन्धानमा घटनामा ९ एमएम लाग्ने पेस्तोलको प्रयोग गरिएको पुष्टी भएको छ। जमिमलाई मार्ने उद्धेश्यले गाडिको बायां झ्यालवाट काखी र कञ्चटमा गोली हानेको र उनका चालकलाई घाइते बनाउन गाडिको अगाडिपट्टीबाट गोली हानेको देखिएको छ।
घटनामा प्रयोग भएको मोटरसाइकल चोरीको भएको समेत पुष्टि भएको छ। घटनामा एफजेड मोडलको मोटरसाइकल प्रयोग भएको छ। तर यातायात व्यवस्था विभागमा सो नम्बर कामपा वडा-४ का रामकुमार राईको नाममा सुजुकी मोडल दर्ता छ।
दरवारमार्ग प्रहरी प्रभागमा रहेको जमिम चढेको गाडिको अगाडिको सिसा चर्किएको छ भने विचमा एउटा मात्र प्वाल छ। गाडिको भित्र ह्यान्डब्रेकनिर रगत लागेको छ।

प्रहरीले घटनाका प्रत्यक्षदर्शी समेत रहेका चालक मालाकारवाट घटनाको बारेमा महत्वपूर्ण जानकारी पाउने आशा गरेपनि उनले आफुलाई केही थाहा नभएको बयान दिएका छन।

उपचारकाक्रममा अस्पतालमा रहेका मालाकारसंग प्रहरी टोलिले प्रारम्भीक बयान लिएको थियो। बयानमा उनले'गाडी सूस्त गतीमा रहेको बेलामा गोली हानिएको र आफु आत्तिएकाले केही थाहा नभएको बयान दिएका छन। उनले आक्रमणकारीहरुले मुख छोपेकाले चिन्न नसकेको बताएका छन।
बैठकमा सहभागी स्रोतका अनुसार प्रहरी अधिकारीहरुले जमिममाथिको आक्रमणलाई २०५५ सालमा मारिएका मिर्जा दिलसादवेगको हत्यासंग जोडेर समिक्षा गरिएको थियो। २०५५ असार १५ गते बेलुका साढे सात बजे मित्रपार्क पछाडि रहेको घर जानेक्रममा मिर्जालाई गोली हानेर हत्या गरिएको थियो।
अनुसन्धानकोक्रममा मिर्जाको हत्या भारतीय अन्डरबर्ल्डका कुख्यात अपराधी छोटा राजनले गरेको खुलेको थियो। प्रहरी अनुशन्धान रिपोर्टमा राजनको निर्देशनमा आठजना भारतिय नेपाल आएर २०५५ असार १५ गते मिर्जाको हत्या गरेको उल्लेख छ।

मिर्जाको हत्याका अभियुक्त मञ्जित सिंह (मग्गा सरदार) मिर्जा मारिएको १३ महिनापछि मारिएका थिए। बब्लु श्रीवास्तव भारतिय जेलमा छन। अन्य भारतिय अभियुक्तहरु फरार छन। नेपाली अभियुक्तहरु साफिक अहमद खाँ, सुरेन्द्रकुमार भण्डारी, पुष्पराज गौतम र सतीश गौतम हिरासतमा छन।

उच्च प्रहरीस्रोतका अनुसार जमिमको हत्यामा भारतिय अन्डरवल्डको संलग्नता रहेको आशंका गर्दै प्रहरीले हिरासतमा रहेका मिर्जाको हत्यामा संलग्न अभियुक्तहरुसंग सोधपुछ गरेको छ।


अस्पतालमा शोकाकूल आफन्त। तस्बिरः विकास कार्की
हामी झस्कियौँ : डिआइजी शर्मा
प्रधान कार्यालयमा बसेको उच्च सूरक्षा अधिकारीको समिक्षा बैठकले समयमै सूचना सम्प्रेशण हुन नसक्दा आक्रमणकारीहरु प्रहरीकैविचवाट उम्कन सकेको निष्कर्ष निकाल्दै उपत्यकाको सूरक्षाको जिम्मा पाएको आयुक्तको कार्यालयवाट गल्ती भएको निष्कर्ष समेत निकालेको छ।

घटनालगत्तै सो क्षेत्रमा रहेका प्रहरी अधिकारी र प्रहरी विटमा कार्यरत प्रहरीसंग घटनाको बारेमा सोधपुछ गरेको थियो। स्रोतका अनुसार विटमा कार्यरत प्रहरीले-गोली चलेको आवाज नसुनिएको' बताएकाले घटनामा साइलेन्सर जडित बन्दुक प्रयोग भएको आशंका गरिएको छ।
स्रोतले घटना भए लगत्तै दुतावासको शुरक्षामा खटिएका प्रहरीहरु सक्रिय नभएको निष्कर्ष समेत निकालेको छ। स्रोतले भन्यो'सायद उनीहरुले आफ्नो कार्यक्षेत्र दुतावासको शुरक्षा मात्र हो भन्ने बुझेक्यारे, समयमै उनीहरु परिचालीत भएको भए नतिजा अर्कै हुनसक्थ्यो।'
घटनाको बारेमा जानकारी लिन महानगरिय प्रहरी आयुक्त मदन खड्कासंग सम्पर्क राख्दा उनले बोल्नै चाहेनन। उनले भने'आज कुरा नगरौं म अपसेट छु।'

प्रहरी प्रवक्ता विज्ञानराज शर्माले भने दिउसै गोली हानेर आक्रमणकारी सहजै फरार भएकाले उपत्यकाको सूरक्षा व्यवस्थाको बारेमा प्रहरी प्रधान कार्यालय झस्किएको बताए। उनले भने'दिउसै गोली हान्दा पनि आक्रमणकारीलाई ट्रयास आउट गर्न सकिएन यसमा पक्कै कमजोरी भएको छ।'

कसले गर्‍यो जमिम शाहको हत्या?

गिरीश गिरी/भोजराज भाटकाठमाडौं, माघ २५- जमीम शाहलाई नेपाल र भारतका सञ्चार माध्यमले दाउद इब्राहिम र पाकिस्तानी गुप्तचर संस्था आइएसआइसँग जोड्ने गरेका थिए। त्यस्तो आरोप किन लगाइयो भन्ने कहिल्यै जान्न नसकेको जमीमका दाजु मुकिम शाह बताउँछन्।
'तर, हामी बारम्बार प्रताडित बनाइदै आयौं,' पानीपोखरीस्थित जमीमकै निवासमा भाइको शव छेउ उभिएका मुकिमले आइतबार नागरिकलाई भने, 'मिर्जा दिलसाद वेगको हत्याका बेला पनि प्रहरीले बोलाएर सोधपुछ गरेको थियो,
कान्दाहारमा इण्डियन एयरलाइन्स अपहरणको बेला पनि बयान दिन जानु पर्‍यो, हुँदा हुँदा इराकमा नेपाली मारिएको बेला पनि हामीलाई लक्षित गरेरै आक्रमण गरियो।'
केहि समयअघि जमीम स्वयंले दिएको आफ्नै टेलिभिजन च्यानललाई दिएको अन्तवार्तामा सञ्चार उद्योगमा लगानी भित्र्याएदेखि आफूमाथि यस्तो आरोप लाग्न थालेको बताएका थिए।

सञ्चार व्यवसायमा हात हालेपछि धेरै 'इन्ट्रेस्ट' भएकाहरूसँग अल्भि्कनु पर्ने भएकाले आफूलाई त्यस्तै केन्द्रहरूबाट दाउद इब्राहिमसँग जोड्ने गरिएको उनले बताएका थिए
नेपालमा पहिलो पटक तारमार्फत टेलिभिजन च्यानल प्रवाह गराउने 'स्पेसटाइम नेटवर्क' र निजी क्षेत्रको पहिलो टेलिभिजन 'च्यानल नेपाल' का मालिक जमीमले केहि वर्ष 'स्पेसटाइम दैनिक' र अंग्रेजीमा 'स्पेसटाइम टुडे' को प्रकाशन गरेका थिए। इराकमा नेपाली मारिएका कारण २०६१ साल भदौ १६ गते भएको आक्रमणपछि पत्रिकाको प्रकाशन स्थगित भएको थियो। त्यतिबेला सबैभन्दा बढी क्षति बेहोर्नु परेको बताउने जमीमले मीनभवनदेखि बागबजारसम्म आफ्ना सबै कारोबारमा एकैपटक गरिएको त्यो आक्रमणलाई नियोजित बताएका थिए।
२०५२ सालमा स्पेसटाइम केबुल नेटवर्कको प्रकृया सुरु भएदेखि जमीम बढी चर्चामा आएका हुन्। बानेश्वरस्थित उनकै घरमा डेरा लिएर बस्ने विजय गच्छदार सञ्चार मन्त्री भएकै बेला उनले केबुलको लाइसेन्स मात्र पाएनन्, त्यो जारी गर्ने बेला सरकारलाई आउने पाँच वर्षसम्म अन्य कसैले त्यस्तो लाइसेन्स लिन नपाउने प्रावधान समेत लागू गराउन सफल भएका थिए। केबुलमा पछिल्लो समय एक सय १० करोड रुपैयाँको लगानी रहेको उल्लेख गरेका उनले त्यसमध्ये ७७ करोड रुपैयाँ बैंकको ऋण रहेको बताएका थिए। मुलुककै सबैभन्दा ठूलो दाबी गरिने उनको केबल नेटवर्कले अहिले काठमाडौंका अन्दाजी २८ हजार घरमा सेवा दिइरहेको छ।
४७ वर्षअघि काठमाडौंको ओटु टोलमा जन्मिएका रैथाने काश्मिरी मुश्लिम परिवारका सदस्य जमीम स्वयंले निकै अघि केहि लाख रुपैयाँ भन्सार छलेको स्वीकार गरेका थिए। 'तर आइएसआइ वा दाउदसँग जोडिएका मेरा कुरा पूर्णत गलत हुन्,' उनले अन्तर्वार्तामा भनेका थिए,'कसैले एक पैसा मात्र पनि विदेशी लगानी प्रमाणित गरिदिन्छ भने म व्यापारै छाडेर हिँड्न तयार छु।'

कृषि अनुसन्धान परिषदमा महानिर्देशक र कृषि मन्त्रालयमा सह सचिवबाट अवकाश पाएका डा. मोइन शाहका तीन छोरामध्येका माहिला जमीम प्रारम्भमा पाइलट बन्ने इच्छा राख्थे। लेबोरेटरी हुँदै दरबार हाइस्कूलबाट एसएलसी गरेका उनी पाइलट पढ्नकै निम्ति ताइवान पुगेका थिए। बीचैमा पढाइ त्यागेर फर्केपछि उनले भिडियोका चक्काको व्यापार थाले। हङकङबाट चक्का मगाएर बेच्ने तथा भाडामा दिने त्यो व्यवसायसँगै उनले थोक व्यापारमा समेत हात हालेका थिए। त्यसपछि उनले स्पेसटाइम केबुल नेटवर्कमा लगानी गरेका हुन्। यसको निम्ति आफूले एक करोड ४८ लाख र बैंकबाट पनि एक करोड ४८ लाख नै ऋण लिएर काम थालेका थिए।
'एकातिर मलाई दाउदसँग पैसा लिएको आरोप लगाउँछन्,' उनले भनेका थिए,'यता आफ्ना कर्मचारीलाई समयमा तलब दिन नपाएको देख्दा दुःख लाग्छ।'
मुसलमान परिवारमा जन्मेको भए पनि आफ्ना ९९ प्रतिशत साथीसंगत हिन्दू भएको बताउँदै उनले भनेका थिए, 'म मन्दिरहरूले घेरिएको टोलमा जन्मे" र हुर्के", त्यसैले अहिले पनि प्रवचन सुन्न जान्छु।' उनले नेवार युवतीसँग प्रेम विवाह गरेका थिए। उनकी पत्नी इण्डोनेशियामा बहिनीसँग बस्दैछिन् भने एक्ला छोरा अमेरिकामा 'एनिमेसन फिल्म' पढ्दैछन्।
दुई पटक हृदयाघात
४७ वर्षकै उमेरमा दुई पटक हृदयाघात बेहोरेका उनको नर्भिक र गंगालाल अस्पतालमा उपचार चलिरहेको थियो। 'पछिल्लो पटक भने ऊ स्वास्थ्यलाई लिएर निकै उत्साहित भएको थियो,' उनका व्यापारिक साझेदार तथा पुराना साथी बहादुरकृष्ण ताम्राकारले भने, 'अस्ति भर्खर मलाई फोन गरेर आफू २० वर्षको उमेर जस्तै तन्नेरी महशुस गर्न थालेको बताएको थियो।'
आफ्नो समस्या हत्तपत्त कसैलाई नसुनाउने बानी भए पनि पुरानो साथी भएकाले उसका कुरा थाहा पाउने गरेको ताम्राकार बताउँछन्। 'तर, यो आक्रमणको उसलाई रत्तिभर जानकारी थिएन,' उनले भने, 'नत्र मैले संकेतसम्म भए पनि पाउथे।'
जमीमका अर्का साथी बसन्त भट्टराइका अनुसार उनलाई बिना प्रमाण दाउद र आइएसआइसँग जोडेर धेरै दुःख दिइएको थियो। 'आजै मलाइ १२ बजे घरमा बोलाएको थियो तर, मेरी बहिनीको बिहे परेकाले आउन नसक्ने बताएको थिए,' भट्टराईले भने, 'शायद म आइदिएको भए उसको ज्यान जोगिने थियो होला।'
आफ्ना पिता र भाइ मसुदका साथ जमीम आइतबार घरबाट निस्केका थिए। गाडीले उनलाई याक एण्ड यती होटलमा छाडेपछि पिता र भाइलाई पुननिर्माण हुँदै गरेको बागबजारस्थित घरमा छोड्न गएको थियो। प्रायः याक एण्ड यती होटलको क्लबमा गएर समय बिताउने जमीमलाई लिन फेरि गाडी पुगेको थियो। होटलबाट घर जाँदै गर्दा उनीमाथि प्रहार भएको थियो। तिघ्रामा गोली लागेका चालक भने घाइते छन्।
'ड्राइभरलाई गोली लाग्यो भन्ने सुनेर म दौडादौड शिक्षण अस्पताल पुगेको थिए,' जमीमका दाजु मुकिमले भने,'तर, त्यहाँ त मेरै भाइ देखेँ त्यो पनि चिकित्सकले मृत घोषित गरिरहेको अवस्थामा।' भाइको हत्या कसले र किन गर्‍यो भन्ने बुझ्नै नसकेको उनले सुनाए। 'न कसैलाई नराम्रो गरेको थियो न त कसैसँग रिसइवी थियो,' उनले भने, 'सहयोगी भावनाको मेरो भाइलाई कसले र किन हत्या गर्‍यो भन्ने थाहा नपाउँदा थप यातना महशुस भइरहेको छ।'
सुनसान च्यानल नेपाल
हत्याको जानकारी पाएपछि के गर्ने कसो गर्ने भन्ने अलमलमा परेको च्यानल नेपालका कर्मचारीले बताए। हत्तपत्त सबै कार्यक्रम रोकेर प्रवन्ध निर्देशक शाहको तस्बिरसहित समवेदना देखाउन थालेको सात वर्षदेखि कार्यरत सदिपमान सिंहले बताए। 
कार्यालय परिसरमा पत्रकार तथा कर्मचारी स्तब्ध देखिन्थे। त्यस्तै समस्या कार्यक्रम लिएर आउनेहरूको पनि थियो।

'बेलुकी छ बजे प्रसारण हुने कार्यक्रमको क्यासेट बुझाउन आएको थिए,' मनोरञ्जक कार्यक्रम 'लोकमाला' का निर्माता निर्देशक टीका लोकान्द्री अँध्यारो अनुहार पारेर भन्दै थिए,'यहाँ आएर घटनाबारे सुन्ने बित्तिकै क्यासेट बोकेरै फर्किन लागेको छु।'
निजी टेलिभिजन च्यानल सञ्चालकहरूले हत्याको भर्त्सना गर्दै यसले सञ्चार क्षेत्रमा लगानी गर्नेलाई आतंकित पारेको बताएका छन्।  

वीरेन्द्रको ४० रोपनी जग्गाको वाषिर्क भाडा १ रुपैयाँ

भुवन शर्मा
दिवंगत राजा वीरेन्द्रको नाममा रहेको काठमाडौं गोकर्णस्थित ४० रोपनी १३ आना जग्गामा वल्र्ड युथ इन्टरनेसनल सेकेन्डरी स्कुल सञ्चालन भइरहेको छ । स्कुलले भाडा तिर्छ, वर्षको जम्मा एक रुपैयाँ । 
०५६ सालदेखि स्कुलले जग्गा प्रयोग गरेको छ, तर १० पैसा भाडा पनि तिर्नुपरेको छैन । 'भाडा त दिन्थ्यौँ हामी, तर वीरेन्द्र परिवारका कोही पनि छैनन्, कसलाई दिने ?' पि्रन्सिपल गंगाबहादुर अधिकारीले  नयाँ पत्रिकासँग भने, 'तपाइर्ंलाई थाहा छ भने भनिदिनुहोस् न ।'
राजा वीरेन्द्रकै पाला स्कुलले भाडामा लिन सम्झौता गरेको थियो । तर, वीरेन्द्रको सम्पत्ति राष्ट्रियकरण गर्ने सरकारी निर्णयसँग गोकर्णको जग्गा पनि नेपाल ट्रस्टको नाममा आइसकेको छ । तर, जग्गा नेपाल ट्रस्टको हो भनेर कोही पनि गएको छैन ।
स्वामित्व नेपाल ट्रस्टमा सरे पनि जग्गा छोड्ने मनस्थितिमा छैनन् स्कुल सञ्चालक । 'त्यसमा हामीलाई के सरोकार ? करारअनुसार भाडा -१० पैसा) तिर्न तयार छौँ,' पि्रन्सिपल अधिकारीले भने । 
- छाउनीमा सात हजार ६ सय ६४ वर्गमिटर जग्गा अहिले पनि वीरेन्द्रको नाममा छ, तर भोगचलन गरिरहेकी छिन् ज्ञानेन्द्रकी छोरी प्रेरणाले । प्रेरणाको घरसँगै रहेको जग्गालाई नेपाल ट्रस्टले आफ्नो दायरामा ल्याउन खोजेको छ, तर सकेको छैन ।
महाराजगञ्ज, निर्मलनिवाससँगै वीरेन्द्रको नाममा रहेको एक रोपनी सात आना जग्गा ज्ञानेन्द्रका सुरक्षाकर्मीले प्रयोग गरेका छन् । जग्गालाई नेपाल ट्रस्टले आफ्नो दायरामा ल्याउन सकेको छैन ।
- भक्तपुर, कटुन्जेमा अरनिको राजमार्गमा जोडिएको एक सय आठ रोपनी जग्गा भोगचलन गर्न पनि हानथाप भइरहेको छ । कटुन्जे- ९ को एक नम्बर कित्ताको सो जग्गामा क्याम्पस बनाउने पक्षमा छन् स्थानीय बासिन्दा । तर, वाणिज्य मन्त्रालयले अन्तर्राष्ट्रियस्तरको प्रदर्शनी स्थल बनाउन जग्ग्ाा माग गरेको छ । केही स्थानीय युवाले यसलाई खेलमैदान बनाउन माग गरिरहेका छन् ।
- काठमाडौैं फर्पिङको त्रिभुवन आदर्श स्कुलले वीरेन्द्रकै नाममा रहेको ६८ रोपनी जग्गा प्रयोग गरिरहेको छ । जग्गा नेपाल ट्रस्टले आफ्नो दायरामा ल्याउन खोजेको छ तर स्कुलले मानेको छैन । ट्रस्ट स्रोतका अनुसार जग्गाको भाडाबापत स्कुलले एक रुपैयाँ पनि दिएको छैन, बरु स्वामित्व नै आफ्नो नाममा सार्न माग गरेको छ ।
- धनकुटाको चुलीवन- ५ मा वीरेन्द्रको नाममा रहेको एक सय ९४ रोपनी जग्गा बेवारिसे छ । तारबार चुँडालेर अतिक्रमण भइरहेको छ । तर, अतिक्रमण रोक्न कसैले चासो दिएको छैन । 
काठमाडौंको मातातीर्थ, बालाजु, सतुंगल र थानकोटमा वीरेन्द्रको नाममा एक सय ७३ रोपनी आठ आना जग्गा छ । यी जग्गाका मोहीले स्वामित्व आफ्नो नाममा सार्न माग गरिरहेका छन् । नेपाल ट्रस्टले कुनै निर्णय गर्न सकेको छैन । 
हेटौंडा नगरपालिका- १० मा रहेको एक नम्बर कित्तामा पर्ने २६ रोपनी एक आना क्षेत्रफल जग्गा चारैतिर कम्पाउन्डले घेरिएको छ । जग्गा खाली छ, तर पनि नेपाली सेनाले सुरक्षा दिइरहेको छ ।
दिवंगत राजा वीरेन्द्र, रानी ऐश्वर्यलगायतका परिवारको सम्पत्ति खोजेर राष्ट्रियकरण गर्न नेपाल ट्रस्ट स्थापना गरिएको हो । तर, ट्रस्टले कतिपय सम्पत्ति खोज्नै सकेको छैन, कतिपय नामसारी गर्न सकेको छैन । नामसारी भएको सम्पत्ति पनि अन्य पक्षबाट दुरुपयोग भइरहेको छ । 
ट्रस्टले हालसम्म वीरेन्द्र परिवार र दरबारको स्वामित्वमा रहेको करिब तीन्ा हजार ६ सय ५४ रोपनी जग्गा आफ्नो स्वामित्वमा सारेको छ । उनको नाममा ठ्याक्कै कति सम्पत्ति थियो भन्ने पत्ता लागेको छैन । 
ट्रस्टले काठमाडाैंको तीन हजार दुई सय ५० रोपनी, भक्तपुर कटुन्जेको एक सय आठ रोपनी, नुवाकोट थानसिंहको ६५ रोपनी, धनकुटा चुलीवनको एक सय ९४ रोपनी, हेटौंडाको २६ रोपनी र काभ्रेे पाँचखालमा रहेको नौ रोपनी आफ्नो नाममा ल्याएको छ । 
प्रधानमन्त्री संरक्षक र गृहमन्त्री सचिव रहेको ट्रस्टले आफ्नो नाममा ल्याएको सम्पत्तिको दुरुपयोग रोक्न सकेको छैन । 'जग्गा सदुपयोग कसरी गर्ने भन्ने नीति बनाउनुपर्छ, नीति बनाउने काम सरकारको हो,' ट्रस्टका सदस्यसचिव दिनेशहरि अधिकारीले नयाँ पत्रिकासित भने । ट्रस्टले प्राप्त गरेका सम्पत्ति तथा जग्गा विद्यालय, विश्वविद्यालय, अस्पताल वा स्वास्थ्यचौकीका लागि प्रयोग गर्न सकिने भए पनि त्यस्तो कुनै तयारी भएको छैन । 
मोहीको नाममा रहेको जग्गाको स्वामित्व ट्रस्टले आफ्नो दायरामा ल्याउन सकेको छैन । वीरेन्द्रको नाममा रहेका जग्गा आफ्नो नाममा सार्न माग गर्दै मोहीहरू ट्रस्ट धाइरहेका छन्, यो विषयमा पनि ट्रस्टले कुनै निर्णय गर्न सकेको छैन । 'यस विषयमा हामी केही गर्न सक्दैनौँ । सरकारले नै नीति बनाउनुपर्छ,' सदस्यसचिव अधिकारीले भने । 
नारायणहिटी दरबारअगाडि रहेको सिन्दुर ब्युटिपार्लरलाई भने ट्रस्टले हटाएको छ । त्यहाँ अहिले ट्रस्टको आफ्नै कार्यालय छ । भाडा दिन आनाकानी गरेपछि ब्युटिपार्लरलाई हटाइएको ट्रस्ट स्रोतले बतायो । 
विगतमा दरबारसँग भएका सम्झौतामा पनि ट्रस्टले 'पार्टी' परिवर्तन गराएर आफ्नो नाममा ल्याएको छ ।     टेकुमा रहेको टाउन प्लाजा, कमलादीको काठमाडौं प्लाजा, सोल्टी होटेल परिसरका सटरहरूमा ट्रस्टले स्वामित्व परिवर्तन गरिसकेको छ ।
टेकुमा रहेको टाउन डेभलपर प्रालिले ३० वर्षका लागि बिजनेस पार्क निर्माण गर्न जग्गा भाडामा लिएको थियो । यसैगरी दरबारमार्गको करिब ६ रोपनी १३ आना जग्गा १६ वर्षका लागि भाडामा लिन स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकले पनि दरबारसँग विगतमा सम्झौता गरेको थियो । अब सम्झौतापत्रमा वीरेन्द्रको सट्टा ट्रस्टको नाम लेखिएको छ । 
कन्सेप्ट डेभलपर्सले कमलादीको पाँच रोपनी जग्गा २७ वर्षका लागि भाडामा लिई काठमाडाैं प्लाजा बनाएको थियो । त्यस्तै, सोल्टी होटल परिसरमा रहेको आठवटा पसल पनि ट्रस्टले सम्झौता नवीकरण गर्न लागेको छ । ती पसलले वाषिर्क १५ लाख ५६ हजार भाडा दरबारलाई बुझाउने सहमति छ । कार्यालयको कोषमा हालसम्म भाडाबापत पाँच करोड ४६ लाख ५३ हजार ज्ाम्मा भइसकेको छ ।
गोकर्णको गल्फ रिसोर्टको जग्गाको सम्झौतामा पनि 'पार्टी'को नाम ट्रस्ट बनाउने प्रयास भइरहेको ट्रस्टले जनाएको छ । गोकर्णमा रहेको करिब दुई हजार आठ सय रोपनी जग्गा ३० वर्षका लागि भाडामा लिएर एलएम सभिर ब्रदर्श नेपालले दरबारसँग सम्झौता गरेको थियो । 
राजा वीरेन्द्रको नाममा रहेको नबिल बैंकमा रहेको ५७ हजार तीन सय ३० कित्ता, दरबारमार्गस्थित होटल अन्नपूर्णको १५ हजार तीन सय ६० कित्ता र नेपाल औद्योगिक निगमका ६ हजार सात सय ५० कित्ता सेयर पनि     ट्रस्टले आफ्नो नाममा सारिसकेको छ । 
६ वर्षअघि बेलायतको एक कम्पनीलाई वीरेन्द्रको नामबाट तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रले स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकमार्फत पठाएको एक करोड २८ लाख रुपैयाँबारे ट्रस्टले खोजबिन गरिरहेको छ । 'के प्रयोजनका लागि रकम पठाइयो भन्नेबारेमा प्रधानमन्त्री कार्यालय र परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत खोजबिन भइरहेको छ,' सदस्यसचिव अधिकारीले भने 

एक-अर्कालाई नै चिन्दैनन् नेतापत्नी


काठमाडौं, १५ माघ : फरक-फरक पार्टीका नेताहरू एउटै मञ्चमा बसेर गफ गरेको, सँगै चिया खाएको र हँसिमजाक गरेको दृश्य प्रायः देखिन्छ । तर, उनै नेताका पत्नीहरूबीच आपसमा चिनजान पनि हुँदोरहेनछ भन्ने थाहा पाउँदा तपाइर्ंलाई अनौठो लाग्न सक्छ 
नयाँ पत्रिकाले सम्पर्क गरेका अधिकांश नेतापत्नीले आपसमा चिनजान र भलाकुसारीका लागि संयोग जुर्न नसकेको बताए । १० वर्षसम्म भूमिगत रहेर खुला राजनीतिमा आएको माओवादी नेताका पत्नी र अन्य दलका नेतापत्नीबीच त झनै पातलो चिनजान छ 
एकीकृत नेकपा माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डकी पत्नी सीताले अन्य दलका शीर्ष नेताका पत्नीहरूसँग परिचय गर्ने मौका नमिलेको बताइन् । उनले कांग्रेस नेता कृष्णप्रसाद सिटौलाकी पत्नी र एमाले नेता माधवकुमार नेपालकी पत्नीलाई मात्र चिनेको बताइन् । भनिन्, 'अन्य नेताका मेडमसँग चिनजानको मौका नै पाइएको छैन ।' राजनीतिक रूपमा त्यति सक्रिय नदेखिए पनि सीता दाहाल माओवादी केन्द्रीय सल्लाहकार सदस्य हुन् 
त्यसैगरी, माओवादी उपाध्यक्ष मोहन वैद्य 'किरण'की पत्नी सुष्माले पनि अन्य दलका नेतापत्नीसँग चिनजान नभएको प्रतिक्रिया दिइन् । 'अरू दलका नेताका मेडमहरूसँग देखभेट छैन, कसरी चिन्नु र ?' सुष्माले भनिन्, 'खुला प्रक्रियामा आएको तीन वर्ष भयो, तर पनि त्यस्तो चिनजानको मौका मिलेको छैन ।' उनी सबै आ-आफ्नो काममा व्यस्त भएका कारण यस्तो मौका नमिलेको बताउँछिन् । 'सबै आ-आफ्नै काममा छन्,' उनले सुनाइन्, 'भेट्ने मौका मिल्दैन ।' सुष्मा पार्टीको उपल्लो तहमा छैनन् 
माओवादी उपाध्यक्ष डा. बाबुराम भट्टराईपत्नी तथा माओवादी पोलिटब्युरो सदस्यसमेत रहेकी नेत्री हिसिला यमीले एमाले अध्यक्ष खनाल र कांग्रेस नेता कृष्णप्रसाद सिटौलाकी पत्नीबाहेक अन्य नेताका पत्नीसँग चिनजान नरहेको बताइन् । उनले झलनाथ पहिलोपटक मन्त्री हँुदा झलनाथपत्नीलाई 'तिमी त यस्ती पो रहिछ्यौ' भनेर जिस्क्याएकोसमेत स्मरण गरिन् 
झलनाथजीकी मेडम मेरी दिदीकी साथी हो, हाम्रो माइती पनि नजिक हो । म उहाँलाई पहिलादेखि चिन्छु,' यमीले नयाँ पत्रिकासँग भनिन्, 'सिटौलाजीकी मेडमलाई म मन्त्री हुँदा चिनेकी हुँ, पुल्चोक मन्त्रीक्वार्टरमा म उहाँलाई भेट्न जान्थँे ।'
माओवादी संविधानसभा दलका प्रमुख सचेतकसमेत रहेका माओवादी नेता पोष्टबहादुर बोगटीकी पत्नी उषाले पनि अन्य दलका नेताका 'मेडम'हरूसँग चिनजान नभएको बताइन् । 'भेट पनि छैन, काम पनि पर्दोरहेनछ, चिनजान भएको छैन,' उनले भनिन्, 'सक्रिय राजनीतिमा उहाँहरू भएको भए चिनजान हुन्थ्यो होला ।' राजनीतिमा सक्रिय रहेकी उषा माओवादीनिकट गणतान्त्रिक मञ्च महिला विभाग संयोजक छिन् 
माओवादी प्रवक्ता दीनानाथ शर्माकी पत्नी पनि अरू दलका नेतापत्नीसँग चिनजान नभएको बताउँछिन् । 'म उहाँहरू कसैलाई पनि चिन्दिनँ,' नयाँ पत्रिकासँग शर्मापत्नी सरलाले भनिन्, 'त्यस्तो चिनजान गर्ने मौका मिलेको पनि छैन ।'
माओवादीका तर्फबाट बस्ने वार्ताटोलीमा प्रायःजसो देव गुरुङ रहन्छन् । उनकी पत्नी यशोदा सुवेदीले भने चिनजानका विषयमा बोल्न मानिनन् । 'व्यक्तिगत विषयमा म बोल्दिनँ,' उनले नयाँ पत्रिकासँग भनिन्, 'म राजनीतिक विषयमा मात्र कुरा गर्छु ।' सुवेदी माओवादीको केन्द्रीय सदस्य एवं सभासद्समेत हुन् 
माओवादीका तर्फबाट प्रायःजसो बैठकमा सहभागी हुने नेता हुन् पार्टी उपाध्यक्ष नारायणकाजी श्रेष्ठ 'प्रकाश' । तर, उनी भने अविवाहित नेता हुन् 
सधैँजसो अन्य दलका नेताहरूसँग वार्ता र संवादमा व्यस्त रहने एमाले नेता प्रदीप ज्ञवालीकी पत्नी सरस्वतीसँग आफ्नै पार्टीका वरिष्ठ नेताका पत्नीबाहेक कसैसँग चिनजान छैन । अन्य पार्टीका नेतापत्नीलाई सरस्वतीले चिन्ने प्रयास गरेकी थिइन्, तर सफल भइनन् । माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल र नेता बाबुराम भट्टराईकी पत्नी क्रमशः सीता र हिसिला तथा कांग्रेस नेता शेरबहादुर देउवाकी पत्नी आरजुलाई उनले टेलिभिजन पर्दामा एकोहोरो मात्र देखेकी छिन्, तर चिनजान छैन । 'उहाँ -प्रदीप ज्ञवाली) मन्त्री हुँदा कृष्ण सिटौला र रमेश लेखककी पत्नीसँग चिनजान गर्न खोजेकी थिएँ,' सरस्वतीले भनिन्, 'कसरी-कसरी त्यस्तो अवसरै जुट्न सकेन ।' पुल्चोकस्थित मन्त्रीनिवास सँगै भए पनि उनले आफ्नो इच्छाबमोजिम अन्य नेतापत्नीलाई चिन्ने अवसर नपाएको बताइन् । तर, उनले आफ्नै प्रयासमा पार्टीनेता तथा तत्कालीन मन्त्री राजेन्द्र पाण्डेकी पत्नीसँग परिचय गरेर सम्बन्ध अगाडि बढाएकी थिइन् । अन्य पार्टीका नेतापत्नीसँग भेटघाट र चिनजान गर्ने उत्कट चाहना सरस्वतीले व्यक्त गरिन् 
प्रचण्ड, बाबुराम र देउवापत्नीलाई पनि टेलिभिजनले देखाएरमात्र एकोहोरो चिनेकी हुन् सरस्वतीले । 'उहाँहरूसँग पनि दोहोरो चिनजान होइन टेलिभिजनमा मात्र देखेकी हुँ,' सरस्वतीले भनिन् । कांग्रेसका शेरबहादुर देउवाकी पत्नी आरजुबाहेक अन्यलाई देख्नसम्म पाएकी छैनन् सरस्वतीले । आफ्नै पार्टीका वरिष्ठ नेतापत्नीबाहेक सरस्वतीका लागि अन्य पार्टीका नेतापत्नी सबै अपरिचित छन् । पार्टीनेताका पत्नीहरूको आपसमा चिनजानका लागि पाँच वर्षअघि पुतलीसडकमा एउटा अनौपचारिक कार्यक्रम गरिएकाले पार्टीनेताका पत्नीहरूसँग सरस्वतीको चिनजान भएको हो । तर, सम्बन्ध निरन्तर उनीहरूसँग पनि छैन 
अन्य पार्टीका नेतापत्नी चिन्नेमा एमाले नेता युवराज ज्ञवालीकी पत्नी इन्दु ज्ञवाली तुलनात्मक रूपमा अग्रणी छिन् । माओवादीका धेरैजसो नेतापत्नीसँग त उनको सानैदेखि व्यक्तिगत सम्बन्ध छ । माओवादी नेता देव गुरुङकी पत्नी यशोदा, मोहन वैद्यकी पत्नी सुष्मासँग उनको राम्रो सम्बन्ध छ । यशोदा र सुष्माको माइती आफ्नो घर सँगै भएकाले चिनेकी हुन् उनले । 'यशोदा र सुष्माजीसँगको सम्बन्ध मेरो पुरानै हो,' इन्दुले नयाँ पत्रिकासँग भनिन्, 'तर, सुष्माजीसँग चाहिँ भेट नभएको धेरै भयो ।' यशोदासँग भने नियमितजसो भेटघाट र टेलिफोन संवाद भइरहन्छ इन्दु ज्ञवालीको । 'गैरराजनीतिक व्यक्तिगत भेटघाट हुने हो,' इन्दुले भनिन् 
माओवादी नेता जनार्दन शर्माकी पत्नीलाई पनि दाङ माइती भएकैले चिनेकी हुन् इन्दुले । उनले माओवादी नेता दीनानाथ शर्माको ससुराली पनि आफ्नै गाउँ भए पनि शर्मापत्नीसँग भने दोहोरो चिनजान नभएको बताइन् । माओवादी नेतापत्नीलाई इन्दुले चिन्नुका कारण दुईवटा रहेछन् । माओवादीका धेरै नेताको ससुराली दाङ हुनु र आफू लागेको प्रगतिशील कम्युनिस्ट राजनीतिमा उनीहरू पनि लाग्नु । 'म र उहाँहरू सँगसँगै प्रगतिशील आन्दोलनमा लाग्यौँ, काम र आन्दोलन पनि सँगसँगै गथ्र्याैँ,' इन्दुले भनिन् 
माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डपत्नीसँग भने उनको दोहोरो चिनजान छैन । 'देखेकी छु, नाम थाहा छ, तर चिनजान छैन,' उनले भनिन् । कांग्रेस नेताहरू रामचन्द्र पौडेल, कृष्ण सिटौला, अर्जुननरसिंह केसी र रामशरण महत कसैकी पत्नीको पनि नामसम्म सुनेकी छैनन् इन्दुले । युवराज ज्ञवाली मन्त्री हुँदा परिचय कार्यक्रम राखिएका वेला तारानाथ रानाभाट र होमनाथ दाहालकी पत्नीसँग उनको परिचय भएको थियो, तर सम्बन्ध सम्पर्क भने त्यसपछि भएकै छैन । 'त्यसैवेला चिनियो, पछि आफैँ बिर्सँदै गइयो,' उनले भनिन्, 'काम र आवश्यकताले पनि हुँदोरहेछ ।'
पार्टी महासचिव ईश्वर पोखरेलकी पत्नी मीरा ध्वजूले प्रचण्डपत्नी सीतालाई प्रत्यक्ष चिनेकी छैनन् । महासचिव पोखरेल र प्रचण्ड अँगालो हालेको तस्बिरले राजनीतिक बजारमा खुबै चर्चा पाए पनि पोखरेलपत्नी ध्वजू र सीताबीच औपचारिक चिनजानसम्म छैन । कांग्रेस नेता रामचन्द्र पौडेलकी पत्नी सविता, विमलेन्द्र निधिकी पत्नी अनामिका, डा. प्रकाशशरण महतकी पत्नी विना र नरहरि आचार्यकी पत्नी शारदा शर्मासँग भने ध्वजूको सम्बन्ध सम्पर्क नियमित छ । उनले कांग्रेस नेता रामचन्द्र पौडेलकी पत्नीसँग सामान्य चिनजान रहेको बताइन् । अनामिका निधिको अरूसँग छिट्टै घुलमिल भइहाल्ने स्वभाव रहेको अनुभूति पोखरेलपत्नीले गरेकी छिन् । 'एकदम छिटो मिल्ने स्वभाव छ अनामिकाजीको,' ध्वजूले भनिन् । टेलिभिजन पर्दामा माओवादी नेता प्रचण्ड र कांग्रेस नेता शेरबहादुर देउवाकी पत्नीलाई देखेकी छिन् ध्वजूले । बाबुरामपत्नी हिसिलासँग पहिले चिनजान भए पनि नियमित सम्पर्क छैन । कांग्रेस नेता अर्जुननरसिंह केसीकी पत्नीसँग भने ध्वजूको देखादेख भएको छ । ध्वजू आफैँ एमालेको महिला संगठनमा कार्यरत भएकाले महिलाको संयुक्त संघर्षका कार्यक्रम हुँदा कांग्रेस नेतापत्नीसँग ध्वजूको चिनजान भएको हो । नरहरि आचार्यकी पत्नी शारदासँग भने ध्वजूले साहित्यिक व्यक्तित्व भएकाले चिनजान भएको बताइन् 
एमाले संसदीय दलका मुख्य सचेतक भीम आचार्य काठमाडांैमा बसेर अन्य पार्टीका नेतासँग नियमित संवादमा रहे पनि उनकी पत्नी नीरा खनाल सुनसरीमा बस्ने भएकीले अन्य पार्टीका नेतापत्नीलाई चिन्दिनन् । 'नेताहरूलाई एकोहोरो चिन्छु, नेतापत्नीसँग चिनजान छैन,' खनालले भनिन् । आफू काठमाडांै बसेको भए अरूसँग चिनजान गर्नु रुचिकै विषय भएकाले चिनजान सम्भव हुने उनले बताइन् । उनी सुनसरीमा पार्टी र महिला संघमा आबद्ध छिन् । 'कहिलेकाहीँ मात्र काठमाडौं आउने हो कसरी चिन्नु,' उनले भनिन् 
कांग्रेस संसदीय दलका नेता एवं उपसभापति रामचन्द्र पौडेलकी पत्नी सविता धेरै नेताका पत्नी चिन्दिनन् । सविताले भनिन्, 'म राजनीति गरेर हिँड्दिनँ कसरी चिन्नु ?' कहिलेकाहीँ भोजमा जाँदा विभिन्न राजनीतिक दलका नेतापत्नीसँग सामान्य परिचय त हुन्छ, तर मेरो उहाँहरूसँग व्यक्तिगत सम्बन्ध छैन ।' सविताले प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाल, एमाले महासचिव ईश्वर पोखरेलकी पत्नीसँग सामान्य चिनजान रहेको बताइन् । उनले भनिन्, 'प्रधानमन्त्री र ईश्वर पोखरेलकी पत्नीसँग नियमित भेटघाट छैन ।' उनले माओवादी उपाध्यक्ष डा. भट्टराईकी पत्नीका साथै राजनीतिमा लागेका नेतापत्नीलाई चिनेको बताइन् । उनले भनिन्, 'राजनीतिमा लागेका केही नेतापत्नीलाई टेलिभिजनमा देखेकाले चिनेकी छु, तर धेरैसँग प्रत्यक्ष भेटघाट छैन ।' उहाँहरू मेरो घर आउनुभएको छैन, म पनि गएकी छैन ।'
घरबाहिरको कार्यक्रममा खासै सहभागी हुने नगरेको भन्दै सामान्य चिनजान भए पनि नियमित भेट र चिनजान नभएको उनले बताइन् । उनले भनिन्, 'कर्मचारी, सेना, पुलिसपत्नीको विभिन्न संघ-संगठन हुन्छ, तर नेतापत्नीको त्यस्तो कुनै संगठन छैन, कसरी भेटघाट र चिनजान हुन्छ ?'
कांग्रेस महामन्त्री विमलेन्द्र निधिकी पत्नी अनामिका एमाले, माओवादीका साथै प्रमुख राजनीतिक दलका प्रमुख नेताका पत्नीहरूसँग राम्रो चिनजान रहेको बताइन् । उनले भनिन्, 'म धेरै नेताका पत्नीलाई चिन्छु, उहाँहरूले के गर्नुहुन्छ मलाई थाहा छैन ।' उनले एमाले अध्यक्ष झलनाथ खनालपत्नीसँग वेलावेलामा कुराकानी नै हुने गरेको बताइन् । तर, उनले भनिन्, 'हामीबीच राजनीतिक कुरा हुँदैन । सुख-दुःख, किचन र पारिवारिक कुरा हुन्छ ।' एमाले नेता भरतमोहन अधिकारीपत्नीसँग पनि राम्रो सम्बन्ध रहेको उनले बताइन् । 'विमलजी मन्त्री हुँदा उहाँ -भरतमोहन) पनि मन्त्री हुनुहुन्थ्यो । मन्त्रीनिवासमा हाम्रो नियमित भेट हुन्थ्यो, हामी सँगै बसेर चिया पिउँथ्याँै,' उनले भनिन् । माओवादीका प्रमुख नेतापत्नीसँग चिनजान रहेको उनले दाबी गरिन् । माओवादी उपाध्यक्ष डा. भट्टराईपत्नी हिसिलासँग हात मिलाएको प्रसंग उल्लेख गर्दै अनामिकाले भनिन्, 'तपाइर्ंको -हिसिला) हात त सफ्ट छ, बन्दुक बोक्नेजस्तो छैन पनि भनेको छु ।' श्रीमान् पनि मिलनसार भएकाले आफूलाई पनि सजिलो भएको बताउने उनले भनिन्, 'मलाई सबैसँग मिल्नै मनपर्छ ।' 'राजनीतिक र पारिवारिक जीवन फरक कुरा हो, सुख-दुुःखमा म सबैसँग समान व्यवहार गर्न रुचाउँछु उनले भनिन् 
कांग्रेस सहमहामन्त्री अर्जुननरसिंह केसीकी पत्नी प्रतिमाले पनि सविताले जस्तै अन्य राजनीतिक दलका नेतापत्नीसँग चिनजान नभएको बताइन् । उनले भनिन्, 'म त त पूरै गृहिणी हुँ, कसैलाई पनि चिन्दिन ।' घरायसी काम आफूले सम्हाल्दा श्रीमान्लाई सजिलो भएको बताउँदै उनले भनिन्, 'मलाई राजनीतिप्रति रुचि छैन, त्यसैले होला मसँग कसैसँग पनि चिनजान छैन ।' केसीपत्नी प्रतिमाले आफू भोजमा पनि खासै सहभागी नहुने भएकाले अन्य राजनीतिक दलका नेतापत्नीसँग भेट्ने अवसर नमिलेको बताइन् । उनले भनिन्, 'अन्य राजनीतिक दलका नेतापत्नीसँग चिनजान त गर्नुपर्ने हो, तर छैन ।' टेलिभिजनमा हेरेर चिनेकी छु भन्न कसरी मिल्यो ? उनले भनिन् 

प्रेस चौतारीको अध्यक्षमा गगन विष्ट


यमलाल भुसाल,(बुटवल), प्रेस चौतारी नेपालको अध्यक्षमा गगन विष्ट निर्वाचित हुनुभएको छ। बुटवलमा सम्पन्न छैटौं राष्ट्रिय अधिवेशनबाट निकटतम प्रतिद्वन्द्वी प्रमोद दाहाललाई पराजित गरी उहाँ निर्वाचित हुनुभएको हो। 

त्यस्तै वरिष्ठ उपाध्यक्षमा श्रीधर आचार्य विजयी हुनुभएको छ भने महासचिवमा विष्णु रिजाल निर्वाचित हुनुभएको छ। प्रेस चौतारीको पश्चिमाञ्चल उपाध्यक्षमा दुर्गाप्रसाद शर्मा, पूर्वाञ्चल उपाध्यक्षमा प्रकाश खतिवडा, मध्यमाञ्चलमा राजेन्द्र अर्याल, मध्यपश्चिमाञ्चलमा कृष्ण अधिकारी विजयी हुनुभएको छ। सुदूरपश्चिमाञ्चलबाट भने हेमन्तकुमार पौडेल निर्विरोध निर्वाचित हुनुभएको छ। 
त्यस्तै चौतारीका तीन जना सचिवमा माधव नेपाल, लक्की चौधरी र दुर्गा भण्डारी विजयी हुनुभएको छ भने कोषाध्यक्षमा अछरी पोखरेल निर्वाचित हुनुभएको छ।
केन्द्रीय सदस्यमा लुम्बिनी अञ्चलबाट मुकेश पोखरेल, गण्डकीबाट कृष्ण केसी विजयी हुनुभएको छ। मेचीबाट चेतन अधिकारी, कोसीबाट डिल्ली पोखरेल, वाग्मतीबाट नवराज छत्कुली, भेरीबाट यज्ञराज थापा र उपत्यकाबाट उपेन्द्र केसी निर्वाचित हुनुभएको छ। 
सगरमाथाबाट कुशलबहादुर बस्नेत, जनकपुरबाट द्वारिका काफ्ले, धौलागिरीबाट रामकृष्ण शर्मा, राप्तीबाट सर्ुदर्शन रिजाल, सेतीबाट मातृका तिम्लिसिना, कर्णालीबाट नवराज महतरा र महाकालीबाट राजेन्द्र विष्ट भने निर्विरोध निर्वाचित भएका छन्।
सात जना खुला केन्द्रीय सदस्यमा नरेन्द्र साउद, महेन्द्र विष्ट, विश्वमणि सुवेदी, गणेश पाण्डे, शिवजी गायक, केशव अधिकारी र टीका विष्ट निर्वाचित भएका छन्। 
महिला सदस्यमा पूर्वाञ्चलबाट विमला र्राई, मध्यमाञ्चलबाट सरिता दाहाल, पश्चिमाञ्चलबाट शान्ति गुरुङ र मध्यपश्चिमाञ्चलबाट गीता अधिकारी निर्वाचित भएका छन्। सुदूरपश्चिमाञ्चलबाट भने यमकला पाण्डे निर्विरोध हुनुभएको छ।
दुई सदस्यीय आदिवासी जनजातिमा यामबहादुर थापा र राजेशी र्राई निर्विरोध भएका छन्। एक जना पिछडिएको क्षेत्रबाट जीवन सैजुवाल विजयी हुनुभएको छ।
दुई सदस्यीय मधेसी कोटामा वीरेन्द्रकुमार मिश्र र लक्ष्मी साह विजयी भएका छन् भने अल्पसंख्यकतर्फनेपोलियन चेपाङ विजयी हुनुभएको छ भने दलिततर्फतिलक विक निर्विरोध निर्वाचित हुनुभएको छ।
प्रेस चौतारीले आगामी तीन वर्षा लागि ५१ सदस्यीय समावेशी कार्यसमिति चयन गरेको हो। विजयी भएपछि प्रतिक्रिया दिँदै अध्यक्ष विष्टले संगठनलाई अझ मजबुत बनाउन र पत्रकारहरूको क्षमता अभिवृद्धिका लागि आफ्नो नेतृत्वको कार्यसमिति क्रियाशील भएर लाग्ने बताउनुभयो।

Saturday, January 30, 2010

परदेशीलाई यो कस्तो विपत्ती :घर फर्कंदा न स्वास्नी, न सम्पत्ति


रवीन्द्र भट्टराई
राजधानीसँग जोडिएको धादिङ जिल्लाको जोगीमारा गाविसमा एक साधारण परिवारमा मेरो जन्म भएको हो। आर्थिक रूपमा कमजोर पारिवारिक पृष्ठभूमिकै कारण मैले पढाइ पनि बीचमै छोड्नुपर्यो । एसएलसी पास गरेपछि प्रवीणता प्रमाणपत्र तहमा अध्ययन गर्दागर्दै आर्थिक अभावले सताएपछि जागिरको खोजीमा भौँतारिने क्रममा पढाइ छुटेको पत्तै भएन। अनेक प्रयत्नपछि धादिङ जोगिमाराको गोइराङ प्राथमिक विद्यालयमा पढाउने मौका पाएँ। त्यसै क्रममा ०४५ सालमा मेरो प्रेमविवाह भएको र ५–७ वर्षका दौरानमा दुई छोराको बाबुसमेत बनेँ म।
समय, परिवेश यही हो, हरेक क्षेत्रमा होडबाजी छ– विश्वभर नै। आर्थिक समृद्धिका सवालमा पछिपरे पनि खर्च गर्ने, नयाँ–नयाँ फेसन अपनाउने र देखासिकी गर्ने कुरामा नेपाली समाज निकै अगाडि छ। यस्तै प्रवृत्तिको सिकार त म बनिना तर आफ्ना चाहना दबाएर, खुसी वा सुखलाई कुल्चिएर भए पनि छोराहरूलाई समयानुकूल प्रतिस्पर्धी बन्न सक्षम तुल्याउनुपर्छ भन्ने सोच मलाई त्यसैबेला आयो। छोराहरूलाई राम्रो स्कुलको शिक्षा दिलाउनकै लागि चितवन भरतपुर गएर डेरा लिई बस्न थालियो। घरायसी खर्चमा जतिसुकै कन्ट्रोल गरे पनि महागो बोर्डिङको शुल्क र सहर–बजारको दैनिकी हुनाले सानो कमाइले धान्न सकेन। त्यसपछि श्रीमती र मबीच खर्चको जोहो कसरी गर्ने भन्ने विषयमा छलफल भयो। अन्तमा, आमनेपाली युवाले अपनाएकै बाटो अपनाएर रोजगारीका लागि म विदेश जाने र श्रीमतीले सन्तानका पढाइको हेरविचार गर्ने एवम् घरव्यवहार सम्हाल्ने निधो भयो।
मेरी श्रीमती उर्वशी (नाम परिवर्तन) त्यसबेला अत्यन्त सहृदयी, मेरो दुःख र पारिवारिक अवस्था बुझ्ने, पतिव्रता, कसैले नराम्रो नजरले हेरेको फिटिक्कै मन नपराउने र कसैप्रति नराम्रो दृष्टि नराख्ने सोझो प्रकृतिकी थिइन्। सात जुनीसम्म खोजे पनि फेला पार्न नसकिने सुन्दर र सुशील पत्नी फेला परेकोमा म आफैंलाई भाग्यशाली सम्झन्थेँ, अरू कुरामा दुःख भोगे पनि। आखिर जति नै माया–पे्रम भए पनि, सागै जिउने इच्छा भए पनि परिस्थितिको प्रहार त सहनैपर्ने रहेछ। कामका लागि म कतार जाने भएँ। पारिवारिक वियोग सहनैपर्ने भयो।
०५९ साल माघ महिनामा कतार प्रस्थान गर्ने उद्देश्यले म काठमाडौं लागेँ। तामाका मुनाजस्ता स–साना दुई छोरा र मेरी आँखाकी नानी उर्वशी पनि मलाई बिदा गर्न अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा उपस्थित थिए। मुटु गाँठो पारी भक्कानिएर आँसु खसाल्दै सलले मुख छोपेर उनले मलाई बिदा गरेको क्षण अहिले पनि झल्झली म सम्भि्करहेछु।
कतारको केबीकेएस कन्स्ट्रक्सन कम्पनीमा साइट सुपरभाइजरका रूपमा पसिना बगाउने दिनचर्या सुरु भयो कतारमा मेरो। त्यहाँको हावापानीको कुरा गर्ने हो भने वैशाख–जेठ महिनाबाट खप्नै नसकिनेगरी एकैपटक सातवटा सूर्य लागेकोजस्तो ४० देखि ६० डिग्रीसम्म तापक्रम हुने र त्यो क्रम असोजसम्म कायम रहने रहेछ। उराठलाग्ने मरुभूमि, त्यसमाथि पनि सडकको काम बिहानदेखि बेलुकी ६–७ बजेसम्म साइटमा एकछत्र खट्नुपर्ने। बिहानदेखि दिउँसोसम्म आवश्यक अक्सिजन नपाएर मानिसहरू रोडमै बेहोस भएर ढल्थे भने सो क्रममा कतिले ज्यानै गुमाउँथे। म पनि कामको दौरानमा पटक–पटक त्यसरी बेहोस भएर ढलेँ, तर ‘कठै’ भनेर दया देखाउनेसम्म पनि कोही नहुँदा साह्रै नरमाइलो लाग्थ्यो। काल नआइपुगेकोले पटक–पटक मर्ने र बाँच्ने क्रम चलिरह्यो मेरो। जब असैह्य हुन्थ्यो आफ्ना लालाबाला र प्राणप्रिय पत्नीलाई सम्झेर, उनीहरूको भावी सुख–सुविधाको मीठो कल्पना गरेर चित्त बुझाउने कोसिस गर्थें म। कुलरमा राखिएको चिसो पानी बिहानदेखि दिउँसोसम्ममा करिब चालीस लिटरजति पिउँथेँ तर त्यति गर्दा पनि १२ घन्टामा एकपटक पिसाब हुन मुस्किल पर्थ्यो। पिसाब लागिहाले पनि केही थोपा तिरिक्क, त्यो पनि रगतजस्तो रातो हुन्थ्यो। यसप्रकारले वर्षा मौसम गुजारेपछि फेरि मङ्सिरदेखि समुद्री हावा २४ सै घन्टा चिसो बहने भित्र चार–पाँच पत्र टि–सर्ट लगाएर बाहिर बाक्लो ज्याकेट लगाउँदा पनि दिनभर थरथरी काँप्नुपर्ने हुन्थ्यो। हावाले मरुभूमिको धुलो उडाएर आँखा जोगाउनै गाह्रो पर्ने। यसरी ६० डिग्रीको तापमान भएको बेला होस् या रोडा उडाउने हावा चल्ने मौसम, हामी दुःखीया विदेशी कामदारले तोकिएको समय पूरै एकनास खट्नैपर्ने ड्राइभर, अपरेटर, लेबर आदिले सानो मिस्टेक गरे पनि दोष र समस्याजति सुपरभाइजरको नाताले मेरै टाउकोमा आउँथ्यो। आफूमाथिका ठूला भनाउँदाहरूको तथानाम गाली सहनुपर्थ्यो। दिनभर यस्तो कष्ट झेलिसकेपछि पनि आराम गर्ने फुर्सद मिल्दैनथ्यो। साँझ ७ बजे क्याम्प फर्केपछि दिनभर पसिनाले भिजेको कपडा धुने, खानपिनको व्यवस्थालगायतका काम गर्नुपर्थ्यो। यसो गर्दा आरामले सुत्ने त २ घन्टा मात्र फेरि बिहान ४ बजे नै साइड जाने गाडी पक्रिहाल्नुपर्ने यसरी घडीको सुईजस्तै रुटिन थियो, कुनै अवस्थामा पनि छुट नपाइने– काममा जोतिनैपर्ने यस्तो अकल्पनीय दुःखको जिन्दगीबाट गुज्रनुपर्दा पनि म एउटै कुरा सोचेर आफैंलाई ढाडस दिन्थेँ– ‘मैले यसरी केही वर्ष दुःख गरेपछि त सुखका दिन आइहाल्छ, छोराहरूको भविष्य बन्छ, श्रीमतीले सुखमा दिन बिताउन पाउने छिन् केही पैसा जम्मा गरेर स्वदेश फर्कन्छु र आफ्नै मुलुकमा केही काम गरेर भविष्य गुजार्छु।’
मस्एक–दुईपटक बीचमा छुट्टी मिल्दा म घर नआएको पनि होइन, आउँदा सबै ठीकै चलिरहेकोजस्तो लाग्दथ्यो। ०५९ माघदेखि ०६६ कात्तिमसम्मको सातवर्षे लगातारको ‘जोताइ’बाट मैले छोराहरूको पढाइ स्कुल तहबाट ‘प्लस टु’मा पुर्या६एँ भने रत्ननगर–१३ (चितवन) मा घर–घडेरीसमेत जोड्न सफल भएँ। मेरो तलब २५०० रियाल थियो। आफू सुखद् भविष्यका लागि हरदम काम गर्ने र पैसा जम्मा गर्ने सोचाइमा हुन्थेँ। नेपालमा घरजग्गा किन्नेदेखि छोराहरूको देखभाल गर्ने आदि काम उर्वशीले गरिरहेकै छिन् भन्नेमा ढुक्क भएर मैले सबै पैसा र अचल जायजेथा पनि उनकै नाममा गरिदिएको थिएँ। यतिसम्म सबै ठीकै महसुस गरिरहेको म अभागीमाथि अचानक नसोचेको बज्रपात आइपर्योि।
गत कात्तिकमा सात वर्ष दुःखले विदेशमा बिताएर अब विदेश नजाने निर्णयका साथ म नेपाल आएँ। मलाई रिसिभ गर्न काठमाडौं आएकी श्रीमतीले अनौठो कुरा गरिन्। उनी मलाई चितवन घर लिएर नजाने कोसिस गर्दै थिइन्। भनिन्, ‘हाम्रो खर्च पनि ठूलो छ, आश गर्नेहरू धेरै छन् त्यहाँ, यसो हुनाले घर जानुभन्दा काठमाडौंमै केही दिन बसेर फेरि कुनै अर्को देशमा ट्राई गरेर विदेश नै जाँदा राम्रो हुन्छ। यतिका वर्ष बितिहाल्यो अब अरू २/४ वर्ष विदेश बसेर के बिगे्रला र?’ उनको यो कुरा सुनेर नरमाइलो त लाग्यो तर म हुस्सुले उनको त्यो प्रस्तावको आशय या चलाखीचाहिँ त्यतिखेर पटक्कै बुझ्न सकिना या बुझ्ने कोसिस नै गरिना। विदेशबाट ल्याएका केही सामान, नगदहरू हात पारेर ‘लौ, काम मिलेपछि खबर गरेर विदेश उड्नुअघि २–३ दिनका लागि घर आउनू’ भन्ने आदेश फर्माएर श्रीमती फर्किइन्। मैले यति मात्र भनेँ, ‘ठीकै छ, फेरि उड्नुपर्ने भयो भने आवश्यक पर्छ, रकम जतन गरेर राख है।’ सुनेको नसुन्यै गर्दै उनी ट्याक्सी चढेर हुइँकिइन्।
राति लजमा मलाई निद्रा परेन। मलाई त्यसरी माया गर्ने श्रीमतीले कस्तो रुखो व्यवहार गरेकी भन्ने लागेर मनमा छटपटी चलिरह्यो। त्यत्तिका समयपछि विदेशबाट आएको लोग्नेलाई काठमाडौंमा छोडेर पैस्ँँ र सरसामान मात्रै लिएर कसरी घर फर्कन सकेको? अनि २/४ दिनका लागि पनि घर जान नदिएर फेरि विदेश जानु भनी कसरी भन्न सकेको? होइन यसमा कुनै रहस्य त पक्कै होला यस्ता तर्कना रातभर चल्यो। भोलिपल्ट उज्यालो भएपछिचाहिँ ‘मिल्छ भने फेरि बाहिरका लागि किन ट्राई नगर्ने त?’ भन्ने आफैंलाई पनि लाग्यो। एक अफ्रिकी मुलुकका लागि प्रोसेस सुरु पनि गरेँ मैले, चिनजानको साथीमार्फत। सोही क्रममा झन्डै एक महिना काठमाडौंमै बित्यो।
एकैचोटि मङ्सिर २८ गते म चितवन पुगेँ। घर गएपछि पापको घैंटो फुट्न बेर लागेन। यताउताबाट कुरा पनि सुनिन थाले। मैले जसलाई एकलौटी विश्वास र माया गरेँ, जसको सुख या खुसीका लागि ज्यान बाजीमा हालेर रगत–पसिना बगाएँ, उनै श्रीमती त दुई वर्ष अघिदेखि नै परपुरुष चाखेर हिँड्ने भइसकेकी रहिछिन्। छरछिमेकले नै देख्नेगरी घरमा पुरुष–साथी भित्याएर रासलीला मच्चाउनसमेत उनी पछि परेकी रहिनछिन्। छोराहरू स्कुल–कलेज गएपछि दिनभर उनको चर्तिकला चल्दोरहेछ। पछिल्लो चरणमा आफू उनान्चालीस वर्ष पुगेकोसमेत बिर्सिएर उनले आफूभन्दा १० वर्ष कान्छो रत्ननगरमै कार्यरत एक प्रहरी जवानसँग हिमचिम बढाएकी रहिछिन्। उक्त प्रहरीकी श्रीमतीले दुःखेसो पोखेपछि त म छर्लङ्ग भएँ। उनैको नाममा किनिदिएको घर पनि बैंकमा बन्धकी राखेर ऋण लिएको र त्यो सबै सिध्याएको, उताबाट मासिक रूपमा पठाएको रकमले पनि नपुगेर ऋणैऋण थोपरेको, छोराहरूको ख्याल नगरिदिँदा उनीहरूको पनि पढाइ र आनीबानी बिग्रिएकोलगायतका यथार्थ बुझेपछि म छाँगाबाट खसेझैं भएँ। यस्तो के गरेको? मेरो विश्वासमा किन घात गरेको? छोराहरूमाथि किन यसरी अन्याय गरेको? भनी मैले प्रश्न गर्दा उल्टै मलाई तथानाम गाली गरेर हातै हाल्नसमेत तम्सिएपछि पहिलेकी उर्वशी र अहिलेकी पतित श्रीमतीबीचको भिन्नता छुट्याउन नसकेर म बेहोसतुल्य भएँ। त्यसको भोलिपल्ट त उही प्रहरी जवानसँग उनी घरबार, छोराहरू र मसमेतलाई छोडेर भागिहालिन्।
मेरै धेरै साथीहरूको पनि यस्तै कहानी सुनेको थिएँ। विदेशमा काम गर्न जाने पुरुषहरूमध्ये करिब ९० प्रतिशतको कहानी यस्तै हो भन्ने सुने–बुझेको थिएँ। त्यति हुँदा पनि आफ्नी पत्नीमाथिचाहिँ मैले कहिल्यै अविश्वास र शङ्का गर्न सकिना। केवल अलिअलि कमाएको पैसाले अब यहीँ कुनै राम्रो व्यवसाय गरेर बाँकी जीवन सुखसाथ कटाउने सोचमै म मग्न रहेँ। तर, मेरो विश्वास र सपनामाथि आज क्रूर प्रहार भएको छ, निष्ठुरी ईश्वरले आफ्नी अर्धाङ्गिनी भनाउँदीलाई नै हतियार बनाएर ममाथि प्रहार गरेका छन्। आज न मसँग श्रीमती रहिन् न त धन–सम्पत्ति नै रहे फगत ऋणको बोझ, पढ्दै गरेका छोराहरूको बेडा पार गर्नुपर्ने दायित्व र रित्तो जीवनबाहेक बाँकी केही रहेन मसँग बुझ्दै जाँदा मलाई जस्तो अरू थुपै्र युवाहरूलाई पनि परेको रहेछ। के आफ्नो देशमा रोजगारी नपाएर विदेशी भूमिमा रगत–पसिना बगाउनुपर्ने नियति लिएर आएका मजस्ता वैदेशिक रोजगारका लालसी नेपाली पुरुष सबैको दुर्दशा यस्तै नै हो त? यो सम्झेर म हिजोआज कहालिने गरेको छु।
( कुराकानीमा आधारित साभारः घटना र विचार)

Thursday, January 28, 2010

हैरान भए केटीहरु प्रचण्डका सेनाले जिस्काउदा


जतिसुकै ठुल्ठूला संघर्ष र उपलब्धिको अगुवाइ गरेको किन नहोस्, संसारमा चरित्र सफा नहुँदा त्यस्ता थुप्रै व्यक्ति नांगिएका छन्। आ136नो मात्र कुरा होइन, वरिपरिका सहयोगी खराब हुँदा पनि नेताको इज्जत ध्वस्त हुन्छ। अहिले राजधानीको नयाँबजारस्थित प्रचण्डनिवासमा त्यस्तै भइरहेको छ। 

राजधानी छिरेदेखि नै प्रचण्डको सुरक्षार्थ उनको निवासमा जनसेनाका जवान तैनाथ छन्। घर छाडेर नेता र पार्टीको सुरक्षामा उनीहरू वर्षौंदेखि त लागेकै छन्, तर मुख्य कुरामा चुक्दा गम्भीर प्रश्न जन्मिएका हुन्। माओवादी पार्टीभित्र यौनको सुविधा छैन। प्रेम गर्ने छुट त कसैले रोक्नै नसक्ने विषय भयो, तर यौनका नाममा प्रेम त्यहाँ स्वीकार्य छैन। हरपल नेताको सुरक्षार्थ गेट कुर्नुपर्ने सेनाका जवानले राजनीतिक मोर्चाका कार्यकर्ताजस्तो अनेकन मान्छे भेट्ने, संगठन गर्ने, जनतामाझ स्थापित हुने चिन्ता पनि गर्नुपरेन। जो खुला रूपमा काम गर्छन्, तिनले अनेक मान्छे भेट्छन् र आ136ना व्यक्तिगत चाहना पनि कुनै न कुनै रूपमा पूरा गरेकै हुन्छन्। तर, नयाँबजारका सैनिकहरूको दुःख बेग्लै छ। 
खुसीबु, नयाँबजार, सोह्रखुट्टेतिरका युवतीलाई सोध्यो भने जनसेनाका ती दुःख आक्रोश बनेर अभिव्यक्त हुने गरेका छन्। प्रचण्ड निवासअघिल्तिर पुग्दा युवतीलाई हेर्दैै कहिले सिठ्ठी फुक्ने त कहिले 'आहा, कस्तो लचकदार बाकस' भन्दै जिस्क्याइमा पर्ने गरेका छन्, युवतीहरू। यस्तो समस्यालाई धादिङ घर भई ताहाचल क्याम्पसमा स्नातकतहमा अध्ययनरत ज्योति शर्मा र सर्लाही घर भई ताहाचलमै शिक्षाशास्त्र संकायतर्फ स्नातकोत्तर गर्दै रहेकी राधिका खतिवडाहरूले नजिकबाट अनुभूति गरेका छन्। उसो त, धादिङकी ज्योति आफैँ भने त्यस्तो समस्यामा परेकी छैनन्। तर, प्रचण्डनिवास नजिकै डेरा बस्ने ज्योतिले आफूभन्दा जुनियर युवतीहरूको समस्यालाई आफैँले देख्न र भोग्न पाइन्। ताहाचलमै प्रमापणपत्र तहमा अध्ययनरत केही युवती ज्योति बसेकै घरमा डेरा बस्छन्। प्रचण्डनिवासको सुरक्षार्थ तैनाथ जनसेनाले युवती जिस्क्याएको घटना ज्योतिले ५/६ महिना पहिल्यैबाट देख्दै थिइन्। उनलाई लाग्यो, उरन्ठेउलाहरू यस्तै हुन्। तर, जब आफू बसेकै घरमा बस्ने युवतीहरूमाथि त्यस्तो समस्या आयो, तब उनले भनिन् पनि, 'माओवादीको जंगली स्वभाव अझै गएको रहेनछ।' तर, जनसेनाको जिस्क्याइ खेप्ने ती युवतीहरू आफैँ पनि माओवादीसम्बद्ध अखिल (क्रान्तिकारी) सित आबद्ध रहेछन्। उनीहरूले ज्योतिलाई भने, 'हैन, दिदी यही कुरामा पार्टीलाई नै जोड्नुपर्ने कारण त छैन।' यस्तो संवाद भएको दुई/चार दिनपछि फेरि ज्योति र जुनियर युवतीहरू त्यही बाटो हिँड्दै थिए। सिनेमाको कास्टिङमा कामुक नायिका देखापर्दा अल्लारेहरूले हलमा सिठ्ठी बजाएजस्तो प्रचण्डनिवासबाट सिठ्ठीका आवाज सुनिए। ज्योतिले तत्कालै त्यहाँ भएका पार्टीका मान्छेसित कुरा राखिन्। 'जनसेनालाई हामी सम्झाउँछौँ' भन्नु त कता–कता, उल्टै ती युवतीहरूले भड्किलो पोसाक लगाएको आरोप खेपे। 'यही उमेरमा यसरी कम्मर हल्लाएर हिँडेपछि कसले जिस्क्याउँदैन त, पहिला आफू पो गतिलो हुनुपर्छ,' माओवादी कार्यकर्ताको जवाफ उद्धृत गर्दै ज्योतिले जनआस्थालाई सुनाइन्।  
यो समस्यालाई नजिकबाट बुझ्ने नुवाकोटकी उषाकिरण तिमल्सेनाले माओवादी उपाध्यक्ष डा. बाबुराम भट्टराईका सहयोगी विश्वदीप पाण्डेलाई नजिकबाट चिनेकी थिइन्। एकदिन ज्योति र उषाले विश्वदीपलाई बागबजारको एउटा चियापसलमा बोलाएर यस विषयमा जानकारी पनि दिए। विश्वदीपले त्यस्तो कामलाई 'घृणित' र 'निन्दनीय' को संज्ञा दिए। तर, उपाध्यक्षको पिएले संज्ञा दिएर के गर्नु, अध्यक्षका गार्डले कुनै टेरपुच्छर लाएका छैनन्। --जनआस्था

पेरिसडाँडामा बबाल

काठमाडौं। 'युद्धमा लडियो, खुट्टा गुमाइयो, म सहिदपरिवारको मानिस पनि हुँ, पछि उहाँसँग विवाह भयो, त्यसपछि जनदिशामा काम गर्न थालेँ, तर पार्टीभित्रको अन्तरसंघर्षको सिकार बनाइयो र जनदिशाबाट निकालियो, पछि यो बच्चा पाउने वेला काठमाडौंमा हाम्रो राम्रो कोठासमेत थिएन, त्यहीकारण बच्चा जन्माउनासाथ म माइती गएर बस्नुपर्योे तर, पार्टीले कुनै वास्ता गरेन।' यति भनिसक्दा नसक्दै उनको आँखाबाट आँशु थामिन सकेन। उनी हिँक्कहिँक्क गर्दै रुन थालिन्। संयोग पनि कस्तो पर्यो  भने, उनको काखमा रहेको बच्चा पनि त्यही वेला रुन थाल्यो। आमा र बच्चा सँगै रुन थालेपछि अध्यक्ष प्रचण्डसमेत भावुक भए। धेरैका आँखाबाट आँशु झरेको देखियो।  
गत पुस २२ गते पेरिसडाँडास्थित माओवादी मुख्यालयको हलमा देखिएको भावुक दृश्य हो यो। एकीकृत नेकपा (माओवादी) को प्रकाशन राज्यसमितिमा संगठित पत्रकारहरूले कुरा राख्ने क्रममा सुनीता रेग्मी (योजना) ले यसरी आफूले भोग्नुपरेका दुःख र व्यथा बताएर सबैलाई भावुक बनाएकी थिइन्। १० वर्षे जनयुद्धक्रममा जनमुक्ति सेनामा भर्ती भएर कम्पनी कमान्डरको जिम्मेवारी सम्हालेकी योजनाले लमजुङको बाहुनडाँडास्थित रिपिटर टावरमाथिको आक्रमणको क्रममा एउटा खुट्टा गुमाएकी थिइन्। उनी उपचारको क्रममा रहेका वेला उनका जीवनसाथी तथा वासुस्मृति ब्रिगेडका सहकमान्डर वसन्त (प्रकाश रिजाल) ले रोल्पामा सहादत प्राप्त गरेका थिए।  
लोकतन्त्र पुनर्स्थापनापछि जनमुक्ति सेनाको जिम्मेवारी छाडेर जनादेशमार्फत पत्रकारिता सुरु गरेकी योजनाले त्यसपश्चत् जनदिशामा काम गर्न थालेकी थिइन्। त्यसै क्रममा उनको जनादेशमै पत्रकारिता गरिरहेका ध्रुव अधिकारी (राजन) सँग बिहे भयो। अघिल्लो वर्ष बालाजुमा सम्पन्न विस्तारित बैठकदेखि नै पार्टीभित्र अन्तरसंघर्ष देखिनथालेपछि डा. बाबुराम भट्टराई पक्षधर भएको आरोप लगाउँदै योजनालाई जनदिशाबाट निकालिएको बताइन्छ। अन्तरसंघर्षकै कारण धु्रव पनि जनदिशामा बस्न नसकेको र छाडेको स्रोतको दाबी छ। गहभरि आँशु पार्दै र हिक्हिकाउँदै आ136ना दुःखका कथा राख्न थालेपछि त्यहाँ आँशु नझार्ने कोही थिएन।  
प्रकाशन राज्यसमितिमा रहेका सबै पत्रकारले पुस ११ गते कुरा राख्न समय नपाएपछि त्यसकै निरन्तरतास्वरूप पुस २२ गते फेरि भेला बोलाइएको थियो। भेला सुरु नहुँदै जनआस्थामा पुस ११ को भेलामा राखिएका कुराहरू जस्ताको त्यस्तै प्रकाशित भएको कुराप्रति छानबिन गरेर कारबाही गर्नुपर्छ भन्दै आक्रोश पोखेपछि क्रान्तिकारी पत्रकार संघको अध्यक्षसमेत रहेका माओवादी केन्द्रीय सदस्य, प्रकाशन राज्यसमिति सचिव महेश्वर दाहालले 'जनआस्थामा समाचार गएको आखिर हामीभित्रैबाट हो कसले कसलाई कारबाही गर्ने?' भन्दै बैठक सुरुवात गरेका थिए। यति भन्दै दाहालले बोल्नका लागि '136लोरओपन' गरेपछि लालरक्षकको सम्पादक रहेका निर्मल ज्ञवालीले बोल्न सुरु गरेका थिए।  
अध्यक्ष प्रचण्डका अलावा उनले 'यहाँ रहनुभएका जनआस्थाका रिपोर्टरज्यू' भन्दै आ136नो कुरा राखेका थिए। त्यसअघि र पछि बोल्ने अधिकांशले जस्तै उनले पनि इन्चार्ज एवं पार्टी प्रवक्ता दीनानाथ शर्माप्रति तीव्र आक्रोश पोखे। 'यहाँ मैले यो कुरा राख्दा अन्यथा नसोचियोस्, हामीलाई युद्धको वेला प्रयोग गरियो, तर अहिले पार्टीले वास्ता गर्न छाडेको छ,' उनको भनाइ थियो, 'त्यसैले, मैले आ136नो जीविकोपार्जनका लागि नाइट ट्याक्सी चलाउन थालेको छु।' विभाग इन्चार्ज शर्मा नालायक भएको बताउँदै उनले शर्माको राजीनामा माग गरे। अघिल्लो बैठकको समाचार जनआस्थामा कसरी गयो भन्नेसम्बन्धमा छानबिन गरी दिनेलाई गद्दार घोषणा र पार्टीबाट कारबाही गर्नुपर्ने उनको माग थियो। उनले बोल्दै गर्दा कतिपयले चाहिँ लालरक्षकबाट २० हजार तलब खान्छ, अहिले नाइट ट्याक्सी चलाउन थाल्या'छु भनेर खोक्छ' भन्दै उनको आलोचनासमेत गरेका थिए।  
रेडियो मिर्मिरेमा कार्यरत 'प्रज्वल' ले चाहिँ रेडियोमा कहिले 'किरण' को र कहिले 'बाबुराम' को मान्छे भन्दै पार्टीमै काम गर्ने पत्रकारहरूलाई पेल्ने गरिएको गुनासो पोखेका थिए। दिन–रात काम गरे पनि काठमाडौंको महँगीमा जीवनयापनका लागि आवश्यक पर्ने तलब नदिइएको भन्दै दुःखका कुरा सुनाउने क्रममा आँशु थाम्न सकेनन्, उनी पनि रोए। पार्टीभित्रैबाट गोप्यताहरू कसरी लिक हुन्छन् भन्ने सम्बन्धमा उनले प्रचण्ड प्रधानमन्त्री हुँदाताकाका प्रेस सल्लाहकार ओम शर्मालाई पनि मुछे। उनले भने, 'चीनले गोप्यरूपले दिएको शान्ति तथा मैत्री सन्धिको मस्यौदा ओम शर्माजीबाट पहिला लिक भएको हो।' चीनलेे सन्धिको मस्यौदा बुझाएको समाचार प्रकाशन भएपछि प्रधानमन्त्री प्रचण्डका वैदेशिक सल्लाहकार हीराबहादुर थापाले जर्मनीका लागि राजदूत बनाइएका सुरेश प्रधानले सार्वजनिक गरेको आरोप लगाउँदै संसदीय सुनुवाइ समितिमा उजुरी दिएका थिए।  
रेडियो मिर्मिरेमै कार्यरत अर्का सञ्चारकर्मीको प्रस्तुति अझ कडा थियो। उनले शान्तिप्रक्रियामा आएपछि पार्टी प्रवक्ता दीनानाथ शर्माले आ136ना छोरी–ज्वाइँ र छोराहरूलाई जागिर खुवाउन मिडियामा गोप्य लगानी गरेको दाबी गरेका थिए। 'जनयुद्धका लागि हामी जनताका छोराछोरीले लड्ने,' नजिकै रहेका शर्माका छोरा राजनलाई चोरऔँलाले देखाउँदै उनले भने, 'तर शान्तिप्रक्रियामा आएपछि नेताहरूले आ136ना छोरी–ज्वाइँ र छोराहरूलाई जागिर खुवाउनका लागि गोप्य रूपले मिडियामा लगानी गर्ने?' आ136ना नातेदारहरूलाई जागिर खुवाउन नेताहरूले यसरी लगानी गर्दा पार्टीसम्बद्ध जनदिशा, जनादेशलगायतका पत्रिकाचाहिँ बन्द हुने स्थितिमा रहेको पनि उनले बताएका थिए।  
'पहिले पार्टीकै मुखपत्र संश्लेषणमा काम गरियो, तर पछि के भयो, थाहै नदिई त्यहाँबाट नाम हटाइयो' उनको थप भनाइ थियो– 'जनयुद्धका क्रममा गोली खाइयो, तर पार्टीमा काम गर्दा यस्तो व्यवहार भयो।' उनले माओवादी सञ्चारसंस्थाहरूमा बराबर काम–बराबर तलबको नीति लागू गर्नुपर्ने माग पनि गरेका थिए। आफूहरूले पाउने तलबको कुरा गर्दा उनले पनि आँशु थाम्न सकेनन्। 'जाबो पाँच हजारले के गर्ने' भन्दै उनले आ136नो संस्थामा एक घन्टा काम गर्नेले पनि पाँच हजार र अन्यत्र काम गरेर आउनेले पनि पाँच हजार पाउने गरेको बताउँदै धेरै काम गर्नेलाई धेरै र थोरै काम गर्नेलाई सोहीअनुसार तलबको व्यवस्था गर्नुपर्ने माग गरेका थिए। मिर्मिरेमै कार्यरत अर्का पत्रकारले चाहिँ 'राज्यसमिति स्तरका पत्रकारहरूको भेला भनिए पनि जिल्ला समितिमा समेत नपुगेकाहरूलाई आ136नो पकेटको मान्छे भएको आधारमा बैठकमा ल्याएको भन्दै आपत्ति जनाएका थिए। 
रेडियो मिर्मिरेमै कार्यरत अरुणा रायमाझी पनि आर्थिक अभावका कारण सिर्जित दुःख सुनाउने क्रममा रोएकी थिइन्। 'हामी बलिदान दिन भनेर जनयुद्धमा लागेका हौँ, तर अहिले हामीलाई काम दिइएको छैन, नालायक नेतृत्वका कारण यस्तो स्थिति सिर्जना भयो, हामीलाई पेन्डुलम बनाइयो' भन्दै उनले प्रकाशन राज्यसमितिका इन्चार्ज (दीनानाथ शर्मा) र सचिव (महेश्वर दाहाल) दुवैको नेतृत्व आफूहरूले नमान्ने चेतावनी दिइन्। 'तपाईं (दीनानाथ र महेश्वर) दुईजना दुईतिर (क्रमशः डा. बाबुराम र किरण) तिर भएर गुटबन्दी गर्नुभएको छ, हामी तपाईंहरूको नेतृत्व मान्दैनौँ' उनले माग गरिन्, 'दुवैजनालाई यो जिम्मेवारीबाट निकालेर कि नयाँ नेतालाई यो जिम्मेवारी दिनुपर्यो , कि अध्यक्ष कमरेड आफैँले प्रकाशन राज्यसमितिको नेतृत्व गर्नुपर्योट।' 
कडा अभिव्यक्ति दिनेमध्येमा संकटकालताका धादिङको बैरेनी ब्यारेक ब्रेक गरेर निस्केका राजु क्षेत्री पनि थिए। जनादेशमा कार्यरत उनले आ136नै पत्रिकाका व्यवस्थापक (अर्जुन थपलिया) को कडा आलोचना गरेका थिए। 'जनादेशका व्यवस्थापकलाई पत्रिकामा काम गर्ने साथीहरूले खान पाएका छन् कि छैनन्, कोठाभाडा तिर्न सकेका छन् कि छैनन् भन्ने कुराको कुनै वास्ता छैन' आक्रोश पोख्दै उनले भने, 'हाम्रो स्थिति यस्तो छ, उहाँलाई भने विभिन्न व्यापारीलाई भेट्दैमा फुर्सद छैन।' माओवादी पत्रकारहरूमा आर्थिक रूपले उनको पनि अवस्था नाजुक रहेको बताइन्छ। आ136नो छोराको कानको अपरेसन भर्खरै गरिएको, तर तिर्ने पैसा नभएको बताउँदै उनले प्रचण्डसँग भने, 'सारा जीवन पार्टीलाई दिएको छु, अपरेसन गर्दा २५ हजार खर्च भयो, बिल यहीँ लिएर आएको छु, यो बिल अध्यक्ष कमरेडलाई दिउँ्क कि के गरौँ?'  
भेलालाई नै स्तब्ध बनाउने योजना (सुनीता रेग्मी) का श्रीमान् धु्रव अधिकारी (राजन) ले युद्धको वेला प्रचारयुद्धमा सफलता पाए पनि शान्तिकालमा राम्रो व्यवस्थापन नगर्दा पार्टी पछिपरेको बताएका थिए भने संगीता खड्काले पनि जनआस्थामा समाचार आएकोमा आपत्ति जनाउँदै पार्टीभित्र महिला पत्रकारहरू उपेक्षित भएको बताएकी थिइन्। 'हिजो कठिन स्थितिमा ज्यान हत्केलामा राखेर काम गरियो, तर अहिले पार्टीले हाम्रो वास्ता गर्न छाडेको छ,' उनको दुःखेसो थियो, 'पार्टीमा यो नेताको र त्यो नेताको भनेर विभाजन गर्न थालिएको छ, एउटासँग बोल्यो अर्काले चित्त दुखाउँछ, ज्यादै अप्ठ्यारो स्थितिको सिर्जना भएको छ।'  
बोल्ने सबैले प्रकाशन राज्यसमितिको नेतृत्व नालायक भएको बताउँदै हटाएर नयाँ नेतृत्व राख्न माग गर्नुका साथै जनआस्थामा समाचार आएकोमा दिनेको खोजबिन गरी कारबाही गर्नुपर्ने माग गरेका दिए। कतिपयले चाहिँ पार्टी अध्यक्ष प्रचण्डले नै पार्टी पक्षधर मिडियाहरूलाई बेवास्ता गरेकोमा आलोचना गरेका थिए। खासगरी रेडियो मिर्मिरेमा कार्यरतहरूले यस्तो आरोप लगाएका थिए। 'अध्यक्षको अन्तर्वार्ता अरू मिडियामा आइरहेको हुन्छ, तर पार्टीसँग सम्बद्ध मिडियाले भेट्न खोज्दा समय पाइन्न,' उनीहरूको भनाइ थियो। प्रचण्ड आफू र दीनानाथ शर्माप्रति सहभागीहरूले आक्रोश व्यक्त गर्दा घरी हाँस्थे भने पत्रकारहरू रुँदा भावुक बन्थे।  
करिब दर्जनजति पत्रकारले बोलिसकेपछि फेरि अर्काे दिन पनि अध्यक्षलाई नै राखेर बैठक गर्ने भन्दै त्यसदिनको भेला स्थगित गरिएको थियो। 'तपाईंहरू सबैका कुरा स्वयं अध्यक्षले नै एक–एक गरी सुन्न चाहनुभएको छ, तर आज थप समय छैन, फेरि अर्काे दिन गर्ने' भन्दै महेश्वर दाहालले अर्काे भेला पुस २६ गते गर्ने निर्णय सुनाएका थिए। तर, हलबाट त्यसदिन संघीयताको विरोधमा मोहनविक्रम सिंहहरूले काठमाडौं बन्द गरेको कुरा उठेपछि बैठक अघिल्लो दिन (पुस २५ गते) का लागि सारिएको थियो। तर, के कारणले हो, २५ गतेको कार्यक्रम पनि सारियो।  --जनआस्था

पचास हजार घर भाडा तिरेर बस्छन् प्रचण्ड

काठमाडौं। माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल (प्रचण्ड) प्रधानमन्त्री हुनुभन्दा अगाडि र प्रधानमन्त्रीबाट राजीनामा दिएपछि पनि बस्दै आएको नयाँबजारस्थित भाडाको घर छाड्ने मुडमा रहे पनि अन्ततः अब त्यो सोचाइबाट पछि हटेका छन्।
प्रचण्ड परिवार घरबेटीले मागेबमोजिम भाडा तिरेर त्यही घरमा बस्ने राजी भएको छ।
त्यसोभए प्रचण्डले त्यो घरको भाडा कति तिर्छन् होला त? प्रचण्डजस्ता नेतालाई घरधनीले २०/२५ हजारमा घर दिएका होलान् भन्ने तपाईंहरूले सोच्नुभएको होला। तर, प्रचण्डले भाडाबापत योभन्दा झन्डै दोब्बर तिर्न थालेका छन्। पछिल्लोपटक उनको घरको भाडा बढेर ५० हजार पुगेको छ।
माओवादी स्रोतका अनुसार, प्रचण्ड सोही घरमा पहिलोपटक बस्दा भाडा ४० हजार तोकिएको थियो। सुरुमा घरधनी घर दिन खुसीसाथ राजी भए पनि प्रचण्ड प्रधानमन्त्री भएपछि भने उनीहरूले घर खाली गराइदिन आग्रह गरेका थिए। प्रचण्डका लागि बालुवाटारस्थित सरकारीनिवास भए पनि उनको सुरक्षामा रहेका जनसेनाका लागि भने बस्ने स्थान थिएन।
त्यसैले, घर सर्ने भनेर माओवादी कार्यकर्ताले काठमाडौंको विभिन्न स्थानमा घर खोजी गरे, तर फेला परेन। उता, बस्नका लागि नयाँ घर खोज्दा खोज्दै प्रचण्डले प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिनुपर्ने परिस्थितिको सिर्जना भयो। तर, प्रचण्ड नयाँबजार सरेपछि पनि घरधनीले घर खाली गरिदिन अप्रत्यक्षरूपले आग्रह गरिरहे। स्रोतका अनुसार, भाडा बढाउनुपर्ने आशयका साथ घरधनीले घर खाली गरिदिन भनेका थिए।
'कति खोज्दा पनि नयाँ घर नभेटिएपछि बरु बढी भाडा दिएर उहाँ (प्रचण्ड) हरू त्यही घरमा राजी हुनुभयो,' स्रोतले भन्यो, 'त्यसपछि पहिलेको भाडामा रु. १० हजार आफँैले थपिदिएर त्यही घरमा बस्न थाल्नुभएको छ।'  --
जनआस्था

बेलायतका नेपाली विद्यार्थीबीच रुवाबासी

नवीन पोखरेलनवीन पोखरेल

लन्डन-, २०६६ माघ ९ - 
यूके बोर्डर एजेन्सी (यूकेबीए) ले नियम उल्लंघन गरेर 'करोडौं कुम्ल्याउन उद्यत' भन्दै ६७ कलेज निलम्बन गरेपछि त्यहाँ अध्ययनरत हजारौं नेपालीको उच्च शिक्षा लिने सपना चकनाचुर भएको छ । लाखौं खर्चेर बल्लतल्ल आएका नेपाली विद्यार्थीबीच रुवाबासी नै चलेको छ । 
यूकेबीएको यस निर्णयले मुख्यतः ती कलेजमार्फत यूके आउन आवेदन दिइरहेका अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीको प्रक्रिया र यूकेमै रहेका विद्यार्थीको भिसा अवधि थप्ने प्रक्रिया दुवै स्थगित हुनेछ । 
होम अफिसको नियम मिच्ने ती कलेज यो साता निलम्बनमा परेपछि नेपाली विद्यार्थी मानसिक तनावमा छन् । निलम्बित कलेज सदाका लागि बन्द भए अर्को नयाँ खोज्न उत्तिकै रकम जुटाउनुपर्ने र भिसा थप्ने प्रक्रियासमेत अवरुद्ध हुने भएपछि विद्यार्थी समस्यामा परेका हुन् । नेपालीद्वारा सञ्चालित दुई कलेजसमेत निलम्बनमा परेका छन्, जहाँ हजारभन्दा बढी नेपाली विद्यार्थी अध्ययनरत थिए । 'यूके उत्रेकै साता कलेज निलम्बनमा परेछ, तिरेको ४ हजार पाउन्ड डुब्ने पो चिन्ता भयो,' साउथ इस्ट लन्डनस्थित नेपालीको कलेजमा अध्ययनरत एक विद्यार्थीले गुनासो गरे, 'अब काम नपाउनुको पीडाभन्दा कलेजको टेन्सनले रुनु न हाँस्नु भएको छु ।'
यूकेबीएले लाइसेन्स लिँदा गरेका सर्तहरू पूरा नगरे कलेजको 'स्पोन्सरसिप लाइसेन्स' खारेज गरिदिन सक्छ । मापदण्डविपरीत कोटाभन्दा बढी विद्यार्थी झिकाउने, आफ्नो छडकेमा शैक्षिक संस्थाको आधारभूत संरचना र पठनपाठन सन्तोषजनक एवं विद्यार्थीको रेकर्ड दुरुस्त नदेखे लाइसेन्स खोस्ने वा रद्द गर्ने अधिकार यूकेबीएलाई छ । निलम्बित ह्यामरस्मिथ कलेजमा पढ्ने केसी थरकी एक विद्यार्थीले भनिन्, '८ लाख ऋण खोजेर ५ महिनाअघि यूके आएको । काम छैन, त्योमाथि कलेज बन्द भएर थप मर्माहत हुनुपर्‍यो ।' अढाइ वर्षअघि बेलायत आएकी अल्फा मेरिडियन कलेज लन्डनमा व्यवस्थापन विषय अध्ययनरत ठकुरीलाई भने भिसा थप्ने बेलैमा कलेज निलम्बनको खबरले विक्षिप्त बनाएको छ । 'भिसा पठाउने बेला यस्तो खबर सुनियो, अब के पो हुने हो ?' उनले दुखेसो गरिन् ।
बीएलजे सोलिसिटर्सका लिगल कन्सल्टेन्ट महेश दाहालले निलम्बनलगत्तै विद्यार्थी आत्तिँदै आफ्नो र्फममा आएको बताए । 'लाखौं खर्चेर यूके आएका विद्यार्थीमा रुवाबासी नै चलेको छ । सबैजना अब के हुने हो भनेर अन्योलमा छन्,' दाहालले भने, 'नेपालका कन्सल्टेन्सीले विद्यार्थीका कागजात हाई कमिसन पठाउनुअघि होम अफिसको आधिकारिक वेबसाइट हेरेर मात्र अघि बढेमा धेरैको हित हुने देखिन्छ ।' 
यूकेबीएको तर्फबाट आएका 'भिजिटिङ अफिसियल' ले त्यस्ता शैक्षिक संस्थालाई के कारण 'सस्पेन्ड' गरिएको हो भन्नेछन् र २८ दिनभित्र यूकेबीएले दिएको पत्रको लखित प्रमाणसहित प्रत्युत्तर दिनुपर्नेछ । प्रत्युत्तर सन्तोषजनक नआए सदाका लागि कलेज नै बन्द गरिदिनेछ । २८ दिनभित्र जवाफ दिन नसक्ने अवस्था भए निलम्बित कलेजले थप समय माग गर्न सक्नेछन् । टियर ४ अन्तर्गत लाइसेन्स सस्पेन्ड भएको अवस्थामा कुनै पनि 'सस्पेन्डेड' कलेजले विद्यार्थीका लागि नयाँ भिसा लेटर वा 'सीएएस' जारी गर्न नमिल्ने प्रावधान छ । 
'लाइसेन्सप्राप्त शैक्षिक संस्थाले आफ्नो काम, कर्तव्य र अधिकार उल्लंघन गरेमा र त्यसबाट अध्यागमन नियन्त्रणमा खतरा भएमा यूकेबीएले निलम्बन गर्न सक्छ,' बि्रटेन नेपाल लयर्स एसोसिएसनका अध्यक्ष एवं सोलिसिटर राजु थापा भने । 'त्यस्ता कलेजलाई स्पोन्सर रजिस्टर्डबाट हटाउनेछ र निलम्बन अवधिभर कुनै पनि विद्यार्थीलाई अध्ययनका लागि भिसा लेटर वा सेन्टर सीएएस जारी गर्न रोक लगाउनेछ । सस्पेन्ड कलेजले कुनै पनि विद्यार्थी अध्ययनका लागि भिसा लेटर वा सीएएस जारी गरे यूकेबीएले थप कारबाही गर्नेछ,' उनले भने ।
कलेज सञ्चालक भने निलम्बनको खबरलाई सामान्य भन्दै यो निर्णय केही समयका लागि मात्र भएकाले संयमता अपनाउन सुझाव दिएर विद्यार्थीको आक्रोश शान्त पार्न खोजिरहेका छन् । 'हाम्रो २८ दिनका लागि लाइसेन्स दिने अधिकार मात्र गुमेको हो, पढाइ त सुचारु नै छ,' निलम्बित लन्डन कलेज अफ ल एन्ड म्यानेजमेन्टका ओटिएचएम डिपार्ट हेड शेखजियल हकले कान्तिपुरसँग भने, 'भिसा अवधि थप्न लागेका विद्यार्थीले केही समय कुर्नुपर्ने भो । वास्तवमा विद्यार्थीलाई भन्दा हामीलाई बढी चिन्ता छ, पुनः लिने प्रक्रिया अघि बढाइसकेका छौं ।'
विद्यार्थीसँग कलेज सस्पेन्ड हुनु अगाडिको भिसा लेटर छ र बि्रटिस हाई कमिसनले अध्ययनका लागि 'इन्ट्री क्लियरेन्स्' दिए पनि कलेजका समस्या समाधान नभइन्जेल बेलायत नआउन सुझाव दिन्छन् थापा । 'इमिग्रेसन अफिसरले त्यस्ता विद्यार्थीलाई प्रवेश दिनसमेत रोक लगाउन सक्नेछन् । त्यसैले विद्यार्थीले होम अफिसको वेबसाइटमा कलेजहरू रजिस्टर्ड छन्/छैनन् समयमै जानकारी लिएर मात्र आउन उचित हुनेछ,' उनले सुझाए ।
नेपालमा कन्सल्टेन्सीहरूको झूटा आश्वासन, विद्यार्थी पनि कलेजबारे बेखबर, अध्ययनभन्दा रोजगारी बढदो प्राथमिकता, आवेदन दिँदा यथेष्ट रकम भएको पुष्टि गर्ने तर बेलायत प्रवेश गरेपछि यूकेबीएले निर्दिष्ट गरेको 'मेन्टिनेन्स् फन्ड' आफ्नो खातामा नहुँदा विद्यार्थीले समस्या भोगिरहेका छन् । कलेज सस्पेन्ड, लाइसेन्स रद्द आदि कारण विद्यार्थीले तिरेको ट्युसन शुल्कसमेत गुमाउँदैछन् ।

सजिलो छैन अमेरिकामा काम गर्दै पढ्न

विजय घिमिरे/ज्योति देवकोटा, वासिङ्टन डिसी, माघ १४- प्लस टु सकेर नर्सिङ पढ्न अमेरिका आएकी रेजिना बस्नेत दुई महिनाको छुट्टीमा काम खोज्दै छिन्। गएको वर्ष यहाँ आउँदा उनको साथमा १० हजार डलर थियो। वर्षदिनमै सबै सकिएपछि उनलाई पढाइ खर्च जुटाउन धौधौ परेको छ।
'यहाँ विद्यार्थीले काम पाउन सजिलो रहेनछ,' अमेरिकाको दुर्गम मानिने साउथ डकोटाबाट कामको खोजीमा डिसी आएकी रेजिना भन्छिन्, 'नेपालबाट ल्याएको पैसाले धान्न सकिँदैन, यहाँभन्दा त उतै पढ्न सजिलो र सस्तो थियो।'
काम गर्दै पढ्छु भनेर अमेरिका आएका धेरै नेपाली विद्यार्थीको यही हाल छ।
पहिले मिचिगनमा पढेका विकास भण्डारी पनि काम खोज्दै सान फ्रान्सिस्को बस्ने आफन्तकहाँ आइपुगेका छन्। 'त्यहाँ काम नपाएर कलेजको फि उठाउनधरी सकिएन,' उनी भन्छन्, 'अब यतै काम गर्ने र कम्युनिटी कलेज भर्ना हुने विचार छ।'
तर, कुन कम्युनिटी कलेज भर्ना हुने उनलाई थाहा छैन। यत्ति थाहा छ- विश्वविद्यालयको तुलनामा कम्युनिटी कलेज सस्तो हुन्छ, पढाइको स्तर कम भए पनि।

उच्च शिक्षाका लागि विदेश जान चाहने अधिकांश नेपाली विद्यार्थीको पहिलो रोजाइ संयुक्तराज्य अमेरिका हो। काठमाडौंस्थित अमेरिकी दूतावासमा विद्यार्थी भिसाका लागि पर्ने संख्याले यही देखाउँछ। तर, अमेरिकामा काम गरेर खर्च जुटाउँदै तोकिएको समयमा पढाइ सिध्याउन सजिलो छैन।

ल्याएको पैसा सकिएपछि सुरुमा भर्ना भएको कलेज वा विश्वविद्यालय छोडेर कामको खोजीमा लागेका नेपाली विद्यार्थीहरू न्यूयोर्क, बाल्टिमोर, सान फ्रान्सिस्को, वासिङ्टन डिसी लगायत ठूला सहरमा प्रशस्त भेटिन्छन्।
खासगरी नेपालबाट प्लस टु वा प्रमाणपत्र तह पास गरेपछि आफ्नै खर्चमा अमेरिका पढ्न आउने र यहीँ कमाएर खर्च पुर्‍याउनुपर्ने विद्यार्थी बढी समस्यामा छन्। तीमध्ये धेरै त खर्च जुटाउन नसकेर पढाइ छाडेर काममै मात्र लाग्छन्।


'अमेरिकामा काम गरेर खर्च जुटाउँदै पढ्नसक्ने सम्भावना कम छ,' अमेरिकामै पढेका नेपाली राजदूत शंकर शर्मा भन्छन्, 'सकेसम्म छात्रवृत्ति नै खोज्नुपर्छ। आफ्नै खर्चमा आउने विद्यार्थीको न्यूनतम पढाइ शुल्क अभिभावकले बेहोर्छन् भने ठिकै छ, नभए समस्या पर्छ।'

सन् २००९ मा १० हजारभन्दा बढी नेपाली विद्यार्थीले अमेरिका आउने भिसा पाएका थिए। धेरै विद्यार्थी आउने २० देशमा नेपाल पनि पर्छ। प्लस टु वा प्रमाणपत्र तह पास गरेर अन्डरग्र्याजुयट भर्ना हुन आउने नेपाली विद्यार्थीको संख्या बढी छ।
अमेरिकामा विद्यार्थीले बाहिर काम गर्न पाउँदैनन्। कलेजले साताको २० घन्टा काम दिनसक्छ। घन्टाको ८ अमेरिकी डलरसम्म पाइन्छ। यसअनुसार साताको १ सय ६० डलर कमाउँदा मुस्किलले खानबस्न पुग्छ। पढाइ शुल्क कलेजअनुसार फरक भए पनि समान्यतया वर्षको करिब १० हजार डलर पर्छ। 'यहीँ काम गरेर यति पैसा जम्मा गर्न कठिन छ,' राजदूत शर्मा भन्छन्।
अमेरिकामा खानेकुरा नेपालभन्दा सस्तो भए पनि बस्ने कोठाभाडा महँगो हुन्छ। साथीहरूसँग मिलेर बस्दा पनि २० घन्टाको आम्दानीले खर्च जुटाउन मुस्किल पर्छ। अमेरिकी कानुनअनुसार २१ वर्ष पूरा नभई बाहिर काम गर्न पाइँदैन।
अधिकांश कलेजमा अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीले साताको चार दिन कक्षामा हाजिर भएर पढेकै हुनुपर्छ। विदेशी विद्यार्थीको मुख्य समस्या नै तोकिएको हाजिरी पूरा गर्नु हो। पढाइ हुँदाहुँदै कक्षा छाडे वा जाँदै नगए 'आउट अफ स्ट््याटस' को सूचीमा परिन्छ। यसमा पर्नु भनेको गैरकानुनी आप्रवासी हुनु सरह हो। पढाइभन्दा कामतिर बढी लागेका कैयौं विद्यार्थी यस्तो सूचीमा परेका छन्।

यहाँ प्रायः नेपाली विद्यार्थी एसियाली देशका नागरिकले चलाएका रेस्टुरेन्ट, ग्यास स्टेसन लगायतमा काम गर्छन्। यस्ता ठाउँमा काम गर्नेले नगद पैसा पाउँछन् तर त्यो नियमअनुसार पाउनेभन्दा थोरै हुन्छ। त्यति पैसाले पढाइ खर्च पुग्दैन। भर्खर प्लस टु सकेर आउने प्रायः विद्यार्थीले नेपालमा कडा परिश्रमिक गरेका हुँदैनन्। तिनका लागि काम र पढाइ सँगसँगै लैजानु ज्यादै कठिन हुन्छ।

अहिले आर्थिक मन्दीले यस्तो काम पाउन झनै मुस्किल छ। त्यसमाथि धेरै कलेज र विश्वविद्यालयले पढाइ शुल्क बढाएका छन्। यसको सबभन्दा बढी मार काम गर्दै पढ्ने विद्यार्थीलाई परेको छ।

स्नातकोत्तर र पिएचडी गर्न आउने विद्यार्थीका लागि भने केही सजिलो छ। तिनले कलेजमा छात्रवृत्ति पाउँछन्। काम पाउन पनि सजिलो हुन्छ। साइन्स पढ्ने वा प्रतिभाशाली विद्यार्थीलाई पनि सजिलो हुन्छ।

अमेरिकी विश्वविद्यालय र कलेजले अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीलाई स्वागत गर्छन्, तर पढ्ने शुल्क स्थानीयले भन्दा कम्तिमा तीन दोब्बर बढी तिर्नुपर्छ। अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी भनेका कलेज वा विश्वविद्यालयका लागि आम्दानीका स्रोत पनि हुन्। त्यही भएर उनीहरू बाहिरका विद्यार्थीलाई भिसा दिन अमेरिकी सरकारलाई दबाब दिइरहेका हुन्छन्।
ठूला सहरका विश्वविद्यालय र कलेजभन्दा अलि टाढाका कलेजमा पढाइ शुल्क सस्तो हुन्छ। तर, त्यहाँ बस्ती र बजार कम हुने हुँदा सजिलै काम पाइँदैन। त्यही भएर बिदाको समय सदुपयोग गर्न नेपाली विद्यार्थीहरू कामको खोजीमा ठूला सहर पस्छन्। रेजिना र विकासको अवस्था झन्डैझन्डै त्यही हो।


उत्कृष्ट शिक्षकलाई जापान भ्रमण

- छविलाल तिवारी
सरकारी विद्यालयको गुणस्तर सुधार्न यहाँको एक संस्थाले उत्कृष्ट शिक्षकलाई जापान भ्रमण गराउने घोषणा गरेको छ। यो घोषणाअनुसार सामुदायिक विद्यालयमा अध्यापनरत् जिल्लाका उत्कृष्ट शिक्षकमध्ये यसै वर्ष ५ जनालाई त्यहाँ पठाइनेछ।
पर्वतमा स्थापना भएको सामाजिक परिवर्तन तथा कल्याण प्रतिष्ठान नेपालले निजीको तुलनामा पछि परेकाले सामुदायिक विद्यालयहरुको गुणस्तरमा वृद्धि गराउन यस्तो कदम चालेको हो। जापान भ्रमणका लागि भए पनि शिक्षकबीच प्रतिष्पर्धा हुने र यसबाट स्तर सुध्रने विश्वासका साथ यस्तो घोषणा गरिएको प्रतिष्ठानका अध्यक्ष वसन्तबहादुर सिकेले बताए।
सरकारले ल्याएको शैक्षिक स्तरीकरणमा छुट्न गएका बुँदालाई पनि थपेर बनाइने निर्देशिकाअनुसार जिल्लाका सामुदायिक विद्यालयहरुबाट सर्वोत्कृष्ट शिक्षकलाई संस्थाले जापानको भ्रमण गराउने निर्णय गरेको सिकेले बताए।
'समाज परिवर्तनका लागि पहिलो केन्द्र नै शिक्षा भएकाले शैक्षिक गुणस्तर बढाउन संस्थाले अभियान चलाएको हो', अध्यक्ष सिकेले भने– उत्कृष्ट शिक्षकलाई यस्ता अवसर उपलब्ध गराउँदा अन्य शिक्षकले पनि पढाउन मेहनत गर्नेछन्। 
प्रतिष्ठानले यसअघि जापानमा बस्दै आएका संस्थाका संरक्षक महेशकुमार श्रेष्ठको सहयोगमा जिल्लाका ५ विद्यालयमा ८ वटा कम्प्युटर तथा प्रिन्टरसमेत वितरण गरिसकेको छ। 

के गर्दै छन् पञ्चायती प्रधानमन्त्रीहरू ?


भुवन शर्मा
तालतालको जीवन बिताइरहेका छन् पञ्चायतकालका प्रधानमन्त्रीहरू । उनीहरू प्रायः राजनीतिबाट विरक्तिएका छन्, त्यसैले दिल बहलाउने लतमा लागेका छन् 
पञ्चायतकालका ६ प्रधानमन्त्रीमध्ये तीनजना मरिचमानसिंह श्रेष्ठ, कीर्तिनिधि विष्ट र तुलसी गिरी राजनीतिबाट पलायन भएका छन् भने लोकन्द्रबहादुर चन्द पनि राष्ट्रिय राजनीतिमा छैनन् । नगेन्द्रप्रसाद रिजालको मृत्यु भइसकेको छ । सूर्यबहादुर थापा मात्र सक्रिय राजनीतिमा छन् 
पञ्चायतकालीन प्रधानमन्त्रीमध्ये मरिचमानले धेरै वर्षसम्म कुखुरा फार्म चलाए । धापासीस्थित आफ्नै घरपरिसरमा उनको फार्म थियो । तर, प्रधानमन्त्रीमा जस्तै कुखुरा व्यवसायमा पनि असफल भएपछि उनले फार्म हटाएका छन् 
त्यसो त उनले खोलेको सेभ द नेसन पार्टीले पनि केही गर्न सकेन । त्यसैले सबै छोडेर उनी पुराना साथीहरूसँग कोठेगफमै सीमित छन् । कोठेगफमा पनि उनीहरूबीच कुनै योजना बन्दैन, बसिबियाँलो मात्रै हुन्छ 
साँझमा कहिलेकाहीँ दारु खाने मरिचमान चुरोट भने निरन्तर पिइरहन्छन्, चिया पनि पिइरहन्छन् । 'चुरोट छाड्नैपर्‍यो भनेर डाक्टरले पटक-पटक भने, तर के गरौँ, छोड्नै सक्दिनँ,' उनले नयाँ पत्रिकासित भने 
स्वास्थ्यप्रति उति उदासीन भने उनी होइनन् । 'म त योगा गर्छु, रामदेवको योगाले निक्कै फाइदा पनि भएको छ,' उनले भने । बाँकी समयमा उनी पत्रपत्रिका पढ्छन्, टेलिभिजन हेर्छन् 
सूर्यबहादुर थापा पनि ८४ वर्षका भए, तर समकालीनहरूभन्दा उनी बढी फूर्तिला र सक्रिय छन् । उनको खाना खाने स्टाइल पनि गजबको छ । 'वरिपरि आठ/दसजना कार्यकर्ताको मण्डली राख्ने र गफ गर्दै खाने उहाँको बानी छ, कार्यकर्ता चिया पिउँछन्, उहाँ -थापा) रमाइलो गर्दै खानुहुन्छ,' राप्रपा नेता खेमराज पण्डित भन्छन् । पण्डित पनि कुनैवेला थापाको खानामण्डलीका सदस्य थिए 
खाना खाँदा थापा कार्यकर्ताहरूसँग राजनीतिक ठट्टा गर्छन् । 'व्यंग्य गर्दै मनोरञ्जन गर्ने र त्यही लयमा खाना खाने उहाँको अनौठो बानी छ,' पण्डितले भने 
जनशक्ति अध्यक्षसमेत रहेका थापा भने राजनीतिक भेटघाट र छलफलमै समय बिताउँछन् । उनी प्रायः हरेक दिन बिहान साढे चार बजे ब्युँझन्छन् र ओछ्यानबाट निस्केपछि करिब एक घन्टा घरको कम्पाउन्डवरिपरि मर्निङवाक गर्छन् 
'मर्निङवाक'लगत्तै थापा आफ्नै घरसँगै जोडिएको कान्छीबहिनीको घरमा गएर चिया पिउँछन् । बहिनीको घरैमा पत्रपत्रिका पढ्छन् र टेलिभिजन हेर्छन् 
बहिनीको घरबाट फर्केपछि साढे एघार-बाह्र बजेतिर खाना खान्छन् । खाना खाइसकेपछि करिब एक घन्टा सुत्छन् । उठेपछि राजनीतिक कार्यक्रममा सहभागी हुन्छन् 
उनलाई भने सरकारले स्कर्टिङसहितको सुरक्षा दिएको छ । कृष्ण सिटौला गृहमन्त्री भएको वेलादेखि यस्तो सुविधा दिन थालिएको हो 
लोकेन्द्रबहादुर चन्दले राजनीतिकभन्दा धार्मिक कार्यक्रममा बढी चासो राख्न थालेका छन् । उनी बिहान कम्तीमा एक घन्टा पूजाआजा गर्छन् भने जोगीहरूको कार्यक्रम र संगतमा बढी नै सहभागी हुन्छन् 
उनी राप्रपा संसदीय दलका नेता हुन्, तर राजनीतिक कार्यक्रममा खासै देखिँदैनन् । 'उहाँ धार्मिक कार्यक्रमतिर निकै आकषिर्त हुन थाल्नुभएको छ,' छोरा जयन्त चन्दले भने । जयन्त पनि राप्रपाका केन्द्रीय सदस्य हुन् 
अब राजनीतिबाट सन्न्यासै लिएर धार्मिक गतिविधिमै लीन हुने सोचाइ बनाएका छन् । 'राजनीतिबाट सन्न्यास लिने सोचाइ बनाएको छु, तर अझै घोषणा भने गरिहालेको छैन,' चन्दले भने 
सरकारप्रति चन्दको गुनासो पनि धेरै छ । सरकारले आर्थिक व्यवस्था गरिदिएन, सुरक्षामा पनि चासो दिएन भन्ने उनको गुनासो छ । 'पूर्वप्रधानमन्त्रीले आयआर्जनको काम गर्न सक्दैनन्, त्यसैले सरकारले जीवननिर्वाहको जिम्मा लिनुपर्छ,' उनले भने । अन्य देशमा पनि यस्तो चलन भएकोले नेपालमा पनि लागू गर्नुपर्ने उनको तर्क छ 
७० वषर्ीय चन्द पञ्चायतकालमा दुईपटक र संसदीयकालमा दुईपटक प्रधानमन्त्री भएका हुन् । तर, अहिले हेपिएको महसुस गर्छन् । 'हामी त अपांगजस्तै भयौँ । केही गर्न सक्दैनौँ । अनि कसरी जीवनयापन गर्ने ?' चन्दले प्रश्न गरे, 'देशका लागि हामीले गरेको लगानीको मूल्यांकन खोइ ?'
पूर्वप्रधानमन्त्रीमध्ये पनि थापाको सुरक्षाका लागि 'स्कर्टिङ' छ । चन्द, विष्ट, गिरी र सिंहलाई त्यस्तो व्यवस्था छैन । त्यसमा पनि चन्दको गुनासो छ । 'पूर्वप्रधानमन्त्रीहरूको सुरक्षाको जिम्मा त राज्यले लिनुपर्ने हो, तर यहाँ त अनुरोध गर्दा पनि पाइएको छैन,' उनले भने । कृष्ण सिटौला गृहमन्त्री भएको वेला फोन गरेर स्कर्टिङ पठाइदिन्छु भनेको तर कहिल्यै नपठाएको पनि उनले बताए 
आठ महिनाअघि मण्डिखाटारमा घर किनेरै बसेका डा. तुलसी गिरी मिडियाको सम्पर्कमा आउनै चाहँदैनन् । शाहीकालीन मन्त्री टंक ढकालको सहयोगमा नयाँ पत्रिकासँग सम्पर्कमा आएका गिरीले सुरुमा सरकारसँग आक्रोश पोखे । उनलाई पनि चिन्ता सुरक्षाकै रहेछ । 'के हामी पूर्वप्रधानमन्त्री होइनौँ ? राज्यका लागि गिरिजाप्रसाद कोइराला र म बरारबर हौँ,' उनले भने, 'तर यो भेदभाव किन ? सरकारले अझै पनि सक्छ भने गिरिजाप्रसाद कोइरालालाई दिएको सुविधा र सुरक्षा मलाई पनि देओस् ।'
श्रीमती सहाना योञ्जनसँग बस्दै आएका डा. गिरी अब भारत नजाने बताउँछन् । 'म किन भारत जाने ? नेपालमै बस्छु,' गिरी भन्छन् 
राजाको प्रत्यक्ष शासनमा उपाध्यक्ष बनाउन उनलाई बेंग्लोरबाट बोलाइएको थियो । पञ्चायतकालमा पनि उनी ०३० देखि ०३२ सम्म प्रधानमन्त्री भएका थिए । तर, राजतन्त्र जोगाउने उनको पछिल्लो प्रयास असफल भयो । 'राजा आफैंले खुट्टा कमाए, हामीले थेगेर के गर्नु ?' उनी कोठेगफमा यस्तै प्रतिक्रिया दिन्छन् । गफमा शाहीकालीन मन्त्री र पूर्वअञ्चलाधीशहरू पनि हुन्छन् । शाहीकालीन मन्त्रीहरूमा पनि टंक ढकाल गिरीका सबैभन्दा नजिकका मान्छे हुन् 
तर, सार्वजनिक कार्यक्रममा भने गिरी कतै देखिँदैनन् । पूर्वराजासँग पनि उनको भेट हुँदैन 
८५ वर्षका गिरीको बिहान उठ्नेबित्तिकै व्यायाम, योगा गर्ने र पत्रपत्रिका पढ्ने बानी छ । निकट स्रोतका अनुसार मण्डिखाटारको घर बेचेर बुढानीलकण्ठमा किन्ने तयारी भइरहेको छ 
पञ्चायतका अर्का प्रधानमन्त्री कीर्तिनिधि विष्ट त नामी जुवाडे हुन् । 'पार्टनर' पाउनेबित्तिकै उनी जुवामा नारिन्छन् । देवकीनन्दन सुरेखा उनका 'पार्टनर' हुन् । एक जमानामा पूर्वअञ्चलाधीश जनकबहादुर शाह उनका 'पार्टनर' थिए । 'अहिले पार्टनर घटे, उमेर बढ्यो, त्यसैले खेल पनि कम भएको छ,' उनको पारिवारिक स्रोतले भन्यो 
विष्ट अहिले पनि हरेक दिन 'मर्निङवाक' गर्छन् । ज्ञानेश्वरबाट रातोपुल, गौशाला हुँदै पशुपति मन्दिर पुगेर र्फकंदा उनलाई डेढ घन्टाजति लाग्छ 
८४ वषर्ीय विष्ट बूढो भएकाले राजनीतिबाट टाढिएको बताउँछन् । 'यो उमेरमा म के गर्न सक्छु र ? तैपनि आफ्ना विचार त व्यक्त गरिरहेको छु,' उनले भने । पेटको क्यान्सरबाट पीडित उनी केही समयअघि मात्र घर फर्किएका हुन्, उनको औषधि चलिरहेको छ 
सुरक्षा र सुविधा नदिएकोमा विष्ट पनि सरकारसँग आक्रोशित छन् । 'हामीलाई जस्तो विभेद र अन्याय तपाईंले कहीँ देख्नुभएको छ ? पञ्चायतकालका प्रधानमन्त्री भनेर यस्तो विभेद गरिएको हो, तर प्रधानमन्त्री त प्रधानमन्त्री नै हो नि,' उनको भनाइ छ 
फरक-फरक प्रधानमन्त्रीलाई फरक-फरक सुविधा
पञ्चायतकालीन प्रधानमन्त्रीलाई राज्यले फरक-फरक सुविधा दिएको छ । पाँचजना पूर्वप्रधानमन्त्रीमध्ये सूर्यबहादुर थापाले बहुदलकालीन प्रधानमन्त्रीसरह सुविधा पाएका छन् भने अरूले पाएका छैनन् 
सूर्यबहादुर थापा र लोकेन्द्रबहादुर चन्दले सरकारी गाडी र गाडीका लागि तेल सुविधा पाएका छन् । यी दुई प्रधानमन्त्रीलाई सरकारले सुरक्षाको व्यवस्था गरेको छ । थापाका सुरक्षाकर्मीको गाडीका लागि महिनाको सय लिटर थप तेल उपलब्ध गराइन्छ । तर, थापालाई स्कर्टिङको सुविधा छ भने चन्दलाई त्यो सुविधा छैन 
पञ्चायतकालीन दुईजना प्रधानमन्त्री कीर्तिनिधि विष्ट र तुलसी गिरीले राज्यबाट गाडी र सुरक्षाकर्मी केही पनि पाएका छैनन् । मरिचमान सिंहको सुरक्षाका लागि भने असईको नेतृत्वमा चारजना प्रहरी खटाइएको छ । उनलाई अन्य कुनै सुविधा छैन
मन्त्रिपरिषद्को १६ मंसिरको बैठकले पूर्वप्रधानमन्त्री तथा पूर्वमन्त्रीको सुरक्षा तथा सुविधाको व्यवस्था गर्न गृहसचिवको संयोजकत्वमा सात सदस्यीय कार्यदल गठन गरेको छ, कार्यदलले काम सकेको छैन 
गृह मन्त्रालयको शान्ति-सुरक्षा शाखाका उपसचिव एकमनि नेपाल पूर्वप्रधानमन्त्रीहरूले सुरक्षाको माग गरे वा उनीहरूप्रति खतरा रहेको सूचना पाएको अवस्थामा गृह मन्त्रालयले सुरक्षा दिने बताउँछन् । 'तर सुरक्षा चाहियो भने त उनीहरूले पनि माग गर्नुपर्‍यो नि,' नेपाल भने 
सुरक्षाको स्थिति हेरेर फरक-फरक व्यक्तिलाई फरक-फरक सुरक्षा दिनु स्वाभाविक रहेको उनको भनाइ छ । ०४६ सालपछिका सबै प्रधानमन्त्रीलाई सुरक्षा दिइएको तर त्यसअघिकालाई अवस्था हेरेर मात्र व्यवस्था गर्ने उनले बताए 

Thursday, January 21, 2010

बन्दविरुद्ध अघि सरे ओली

एक समय थियो, बन्द र हड्ताल गराउनेमा राजनीतिक दल या समूहकै अग्रसरता हुन्थ्यो । त्यस्तो बन्द कार्यक्रमको अन्तर पनि लामै हुन्थ्यो । तर, पछिल्लो समयमा एउटा सामान्य कार्यक्रम बन्न थाल्यो र त्यसलाई पेसाकर्मीसहितका गैरराजनीतिक समूहहरूले पनि प्राथमिकतामा राख्ने क्रम बढ्दै गएपछि राजनीतिक नेतृत्वबाटै बन्दविरोधी अभियान सञ्चालन गर्नु अनिवार्य बन्यो ।
आफ्नो माग पूरा गराउन बन्दलाई नै प्राथमिकता दिँदै आएको एमालेकै शर्ीष्ानेता केपी शर्मा ओलीले बुधबार र्सार्वजनिक कार्यक्रममार्फ बन्द निरुत्साहित गर्ने अभियानको घोषणा गरेका हुन् । सो अभियान सफल पार्न ओलीले हालै गठित मदन भण्डारी स्पोर्र्टर्स फाउन्डेसन नामको संस्थालाई साधन बनाउने भएका छन् । 
'बन्दलाई सदाका लागि बन्द गर्न उद्योगी, बुद्धिजीवी, नागरिक समाज, वकिल, पत्रकार, धार्मिक व्यक्तित्व र पेसाकर्मीले पनि शान्ति अभियान सञ्चालन गर्नुपर्छ,' फाउन्डेसनद्वारा आयोजित सम्मान कार्यक्रममा ओलीले भने, 'शान्तिका पक्षमा जनमत जुटाउन आयोजना गरिएको पिस म्याराथुन पर्ूण्ा सफल भएको घटनाले पनि उत्साह थपेको छ ।' 
ओलीको सक्रियतामा गत १७ पुसमा आयोजना गरिएको 'काठमाडौं पिस म्याराथुन'मार्फ बन्दविरोधी अभियान सुरु गरिएको थियो । 'बन्द, हड्ताल र अराजकताले कुनै समस्या समाधान हँुदैन,' ओलीले भने, 'बन्द, हडताल गर्नु भनेको देशको अर्थतन्त्र ध्वस्त पार्नु, शिक्षण संस्था बन्द गरेर मुलुकको भविष्य नै अन्धकारतिर लैजानु हो ।' 
माओवादी बन्दतर्फलक्षित ओलीको भनाइ थियो, 'एक दर्ुइ घन्टाको बन्द पो सहन सकिन्छ, अनिश्चितकालीन कसरी सहन सकिन्छ -' चौथो चरणको आन्दोलनअर्न्तर्गत माओवादीले १० माघदेखि अनिश्चितकालीन आमहडतालको घोषणा गरिसकेको छ ।
डरत्रासकै कारण बाध्य भएर आमनागरिकले बन्द सहेको कथन ओलीको थियो । 'महाभारतमा अर्जुनले शिखण्डीलाई अघि सारेर भीष्म पितामहमाथि शस्त्र चलाएजस्तै माओवादीले बन्दको बहानामा अराजक र हिंसालाई प्रश्रय दिएका छन्,' ओलीले भने ।
प्रेमिकासँग बिछोड गराएको विरोधमा पनि एक व्यक्तिले तीन घन्टासम्म राजमार्ग बन्द गराएको प्रसंग स्मरण गर्दै ओलीले थपे, 'आफ्नो सामान्य माग पूरा गराउन डक्टरसमेत इमरेजेन्सी सेवा बन्द गरी आन्दोलनमा उत्रने गरेका छन्, त्योभन्दा बढी अराजक के हुन सक्छ -' ओलीको प्रश्न थियो । बन्दविरुद्धको अभियानलाई सशक्त बनाउन १५/२० दिनभित्र सबै सरोकारवालासँग छलफल देशव्यापी लैजाने जानकारी उनले गराए ।
कार्यक्रममा नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका पर्ूवअध्यक्ष चण्डीराज ढकालले दलहरूबाटै बन्द नगर्ने साझा प्रतिबद्धता आउनुपर्ने बताए । ढकालले भने, 'उद्योगीकै सुरक्षा नभएपछि कसरी उद्योग सञ्चालन गर्न सकिन्छ -' बन्दले मुलुकको आर्थिक क्षेत्र धराशायी बनाएको गुनासो पनि उनले पोखे ।
राजधानी दैनिक एवं अंग्रेजी सहप्रकाशन न्युजप|mन्टका प्रधानसम्पादक युवराज घिमिरेले आन्दोलनकर्ताहरूलाई भौतिक क्षतिको जिम्मेवार ठहर्‍याउनुपर्ने बताए । शिक्षण संस्थालाई शान्ति क्षेत्र घोषणा गरेर बालबालिकालाई विद्यालय पुग्नबाट अवरोध पुग्ने कुनै पनि गतिविधिलाई दण्डनीय मान्नुपर्ने घिमिरेको भनाइ थियो ।
निजी विद्यालय सञ्चालकहरूको छाता संगठन प्याब्सनका वरिष्ठ उपाध्यक्ष लक्ष्यबहादुर केसीले यो वर्ष२३ दिन विद्यालय बन्द गर्नुपरेको बताए । भिक्षु आनी छोइङले आफूभन्दा अरूका लागि सोच्नुपर्ने आग्रह गरिन् ।
सो अवसरमा उपभोक्तावादी ज्योति बानियाँ, धर्मोदय सभाका लक्ष्मीनारायण मानन्धर, मानवअधिकारकर्मी कपिल श्रेष्ठ, सञ्चारकर्मी देवप्रकाश त्रिपाठीलगायतले बोलेका थिए ।-राजधानी

Tuesday, January 19, 2010

चार पेग रक्सीको कमाल : अंगालोमा प्रचण्ड र माधव

राजेन्द्र फुयाल

नेपाली राजनीतिमा चर्चामा आइरहने यी चार पात्रबीच आपसमा गजबको सम्बन्ध छ । फरक फरक दल, दलभित्र पनि परस्परविरोधी ध्रुवमा उभिएका भनेर चिनिन्छन् उनीहरू । यद्यपि यो धु्रवीकरण स्थायी होइन, परिस्थितिअनुसार फेरिइरहन्छ । सार्वजनिक रूपमा एकअर्काको कटु आलोचना गरे पनि गोप्य जमघटमा भने उनीहरू मजैले खुल्छन् । तस्बिरले पनि त्यस्तै देखाउँछ ।
माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले गत पुस ७ मा बानेश्वरमा सरकार र सत्तारूढ दलहरूलाई 'नोकर' र नयाँदिल्लीलाई 'मालिक' को संज्ञा दिँदै चर्को भाषण गरेकै साँझ प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालले धुम्बाराहीमा मिलाएको रात्रीभोजमा खिचिएको तस्बिर हो यो । एक एमाले शुभेच्छुकको घरमा आयोजित भोजमा नेपालसाथ एमाले महासचिव ईश्वर पोखरेल थिए भने दाहालसँग वरिष्ठ उपाध्यक्ष मोहन वैद्य । 
भोलिपल्ट संसदमा प्रधानमन्त्री नेपालले अध्यक्ष दाहाललाई एउटा सानो पोका दिए । के थियो त्यसमा ? अन्य धेरैलाई जस्तै सभामुख सुवास नेम्बाङलाई पनि खुल्दुली भयो । पछि थाहा भयो, त्यो रहेछ अघिल्लो साँझ धुम्बाराही भोजमा छुटेको दाहालको चस्मा ।
दाहाल र नेपालको सम्बन्ध नयाँ होइन । माओवादीविरुद्ध संकटकाल र 'रेडकर्नर नोटिस' जारी भएका बेला पनि दाहालसँग वार्ता गर्न नेपाल आफैं कहिले भारतको सिलीगुडी पुग्थे त कहिले लखनउ । खुला राजनीतिमा पनि उनीहरूको सम्बन्ध कहिले सौहार्द देखिन्छ त कहिले तिक्त । व्यक्तिगत रूपमा एकअर्काप्रति नरम हुँदाहुँदै पनि संविधानसभा निर्वाचनमा उनीहरूको सहकार्य सम्भव भएन । दाहाल प्रधानमन्त्री हुँदा नेपाललाई बालुवाटार जानु परेन, बरु दाहाल कोटेश्वर जाने गरे । अहिले दाहाल बालुवाटार जाँदैनन्, नेपालले पनि बाहिरै कतै उनलाई भेट्ने गर्छन् । 
दाहालकै प्रस्तावमा नेपाल चुनाव हारेर पनि संविधानसभा सदस्य भए, जसको परिणाम अहिले प्रधानमन्त्री छन् । तर जब प्रधानमन्त्री बने, सार्वजनिक रूपमा दाहालले 'हरुवा' भन्दै हुर्मत लिइरहेका छन् । संवैधानिक समितिको सभापतिको प्रस्ताव गर्ने पनि दाहाल नै हुन् । पछि उनले नेपाललाई 'अमृत भनी रोपेको विष परेछ' भन्न पछि परेनन् । 
पार्टीभित्र दाहालका गुरु हुन् वैद्य । तत्कालीन मशालको विवादास्पद 'सेक्टर कान्ड' मा सबै नेताको एक तह घटुवा गर्ने निर्णयसँगै २०४६ सालमा तत्कालीन महामन्त्री वैद्यलाई प्रतिस्थापन गरेका थिए दाहालले । त्यसयता उनी कहिले वैद्य निकट हुन्छन् त कहिले टाढा । पार्टी संगठनमा बलियो पकड राख्ने वैद्य दाहालको व्यक्तित्व र नेतृत्व कौशलको खुलेर प्रशंसा गर्छन् तर कार्यनीतिक मुद्दामा प्रायः अलग धारको नेतृत्व गर्छन् । गत वर्ष मंसिरमा फरक प्रतिवेदन पेस गरी चुनौती दिएका वैद्य हाल भने शीर्ष बैठकमा दाहालसँगै जान्छन् ।
माओवादीभित्र अनुदारवादी छवि बनाएका वैद्य व्यक्तिगत रूपमा नेपाललाई नराम्रो ठान्दैनन् । नेपाललाई राष्ट्रपति बनाउने पक्षमा आफूहरू भएको तर एमालेकै नेतृत्वले त्यसो हुन नदिएको टिप्पणी वैद्यले गरिसकेका छन् ।    
प्रधानमन्त्री नेपालका पुराना सहयोगी र विश्वासपात्र हुन्, महासचिव पोखरेल । नेपालले १५ वर्ष पार्टीको नेतृत्व गर्दा संगठनमा पोखरेल नजिक थिए । नेपालले पार्टी प्रमुखबाट राजीनामा गरेपछि भने उनी पार्टी अध्यक्ष झलनाथ खनाल नजिक पुगे । तर व्यक्तिगत रूपमा प्रधानमन्त्री नेपालसँग पनि उत्तिकै घनिष्ठ छन् । अध्यक्ष खनाल बिरलै देखिने बालुवाटारमा पोखरेल झुल्किरहन्छन् । किनभने नेपालले महत्त्वपूर्ण परामर्शहरूमा प्रायः उनैलाई सहभागी गराउँछन् ।

विदेशबाट पैसा पठाएर मात्रै पत्नी खुसी हुँदैनन् !

'पत्नीको यौनमनोविज्ञानलाई सम्मान नगर्नेको घर बिग्रेको छ '
गाँस, बास, कपासबाहेक सहबास पनि अति आवश्यक
सुरज कुँवरसुरज कुँवर
काठमाडौ, २०६६ माघ ४ - 
पति कमाउन विदेश जाने तर यताचाहिं पत्नीले अर्कैसँग बिहे गर्ने प्रवृत्ति बढ्दै गएको छ । साउनयता महानगरको कानुन महाशाखामा दर्ता भएका सम्बन्धविच्छेदका अधिकांश मुद्दामा यस्तै विषयमा दर्ता भएका छन् । 
पत्नीबाट पीडित भई सम्बन्धविच्छेदका लागि दर्ता भएका ३० वटा मुद्दामध्ये अधिकांश वैदेशिक रोजगारसँग जोडिएका छन् । महाशाखाका अनुसार भर्खरै बिहे गरी रोजगारीका लागि जापान बसेका सामाखुसीका एक युवकले १२ वर्षको सम्बन्धपछि रेमिटान्सले जोडेको घरजग्गा मात्रै होइन, पत्नी र छोरो पनि गुमाउनुपर्‍यो । उनीसँग यतिबेला बिहेपछि २/४ पटकमात्रै बसेको सम्झना र केही तस्बिरबाहेक अरू केही रहेन ।
महाशाखाका कानुन अधिकृत वसन्त आचार्यका अनुसार युवकले काठमाडौं पुग्नुभन्दा अघिल्लो दिन फोनबाट मायालु लवजमा एयरपोर्टमा लिन आउने वाचा गरेकी पत्नीले आवारा परिचालन गरी निर्ममतापूर्वक कुटलन् भन्ने कल्पना गरेका थिएनन् । तर यस्तै दुःखदायी घटना भयो । प्रेम सम्बन्धपछि मागीबिहे गरेका उनले पत्नी र उनले परिचालन गरेका  कुटाइ खानुपर्‍यो ।
विदेश बसेर दैनिक पत्नीसँगँ मोबाइल र च्याटमार्फत संवाद गरिरहने युवकले यता त पत्नी अर्कै केटासग बिहे गरी बसेको भेटे । सामाखुसीको घरमा जब उनी पुगे त्यहा अर्कै केटो फेला पर्‍यो । टोलका छरछिमेकले वास्तविक पति देखेपछि चकित बने । कुटाइबाट पीडित बनेका उनी अन्तमा दसी जुटाउन लम्जुङको ससुराली पुगी ससुरालाई ल्याए । कन्यादान गरी बिदाइ गरिएकी युवतीका बुबाले सामाखुसीमा छोरीको सम्बन्ध अर्कैसँग देखेर मुर्छा परे । आफ्ना तर्फबाट छोरीसँगको नाता टुटेको घोषणा गरी उनले वास्तविक ज्वाइँसँग माफी मागे । 
महानगरमा मेलमिलाप हुन नसकेपछि यो मुद्दा अन्तमा काठमाडौं अदालतमा सम्बन्धविच्छेदका रूपमा टुंगियो । महाशाखाका अधिकृत शरदबाबु पाण्डेका अनुसार युवकले सामाखुसीको घर छोरा, पत्नी र आफ्नो गरी तीन भागमा बाँडे र अर्को बिहे गरे ।
यो एउटा नमुना घटना हो । बेलायत, अस्ट्रेलियालगायत खाडी मुलुकमा धन कमाउन गएका केही युवकले पनि काठमाडौंमा रहेकी पत्नीले रेमिटान्स सकेर अर्कै युवकसँग सम्बन्ध बाँधेको प्रमाण जुटाई महानगरमा सम्बन्धविच्छेदका लागि मुद्दा दर्ता गराएका छन् । अधिकांश युवकले पत्नीसँग अर्कै पुरुषले अंकमाल गरेका नग्न अवस्थाका तस्बिर र भिडियोसहितका प्रमाण बुझाएका छन् । महानगरमा वाषिर्क सरदर ५० मुद्दा दर्ता हुन्छन् । यसमा पत्नीको आचरणका कारण अलग्गिने पतिको संख्या बढी छ । 


कानुनले महिलालाई पतिसँग सम्बन्धविच्छेद गर्नुपरे सोझै अदालत जाने बाटो खुला गरेको छ तर पुरुषहरूले पत्नीसँग अलग हुनुपरे स्थानीय निकायमा मुद्दा दर्ता गनर्ुपर्छ ।  
९ वर्षदेखि महानगरमा पीडित पतिका मुद्दा मेलमिलाप गराउने जिम्मा पाएका कानुन अधिकृत आचार्यका अनुसार पछिल्ला दिनमा पत्नीपीडित पतिको संख्या बढ्दो 
छ । 'सुरुका वर्ष पत्नीहरू पीडित देखिन्थे, अहिले पीडित पति बढी छन्,' उनले भने । 
महानगरका कानुनी सल्लाहकारसमेत रहेका आचार्यका अनुसार यस्ता मुद्दामा अधिकांश पत्नीलाई एक्लै छाडेर विदेश भासिएका पति बढी छन् । त्यसैगरी अधिकाशं मुद्दा अन्तरजातीय मागी/प्रेम बिहेमा आधारित छन् । त्यस्तै ९ वर्षअघि सम्बन्धविच्छेद गराउने ज्वाइँ सम्मानपूर्वक अलगिन्थे तर अहिले महानगर मुद्दा दर्ता गराउने 'ज्वाइँसाप' माथि मेलमिलाप केन्द्रभित्रै आक्रमण र दुव्र्यवहार हुन्छ । 
कानुनी अधिकृत आचार्य पति र पत्नीबीच गाँस, बास, कपासबाहेक सहबास पनि अति आवश्यक रहेको बताउँछन् । उनी भन्छन्, 'पति र पत्नीबीच दिनको एकपटक शारीरिक भेट अति आवश्यक छ,' उनले थपे, 'पत्नीलाई स्वदेशमा छाडेर दैनिक फोन र च्याट गर्दै महिलाको मनोवैज्ञानिक आवश्यकता पूर्ति हुँदैन ।'
प्रेमी र प्रेमिकाको हकमा पनि यो नियम लागू हुन्छ तर बिहेपछि पत्नीलाई एक्लै छाड्नु झन् खतरा रहेको उनको भनाइ छ । नौ वर्षे अनुभव सुनाउँदै उनले आइतबार कान्तिपुरलाई भने, 'पत्नीको यौनमनोविज्ञानलाई सम्मान नगर्नेको घर बिग्रेको छ ।' 

महिलाहरुको विदेश यात्रा र सन्तानको भविश्य

तोयानाथ उपेक्षित

नेपालमा अव जन्मने सन्तानहरु झन धेरै अभागी र वेसाहरा हुने छन भन्दा अनौठो अनुमान जस्तो लाग्न सक्छ यसो भनिरहदा वेतुकको कुरा जस्तो हुन सक्छ तर यो यर्थाथ कटु सत्य वन्दै गएको छ ।
विगत केहि वर्ष अघि सम्म प्रवास लागेका युवाको अभावमा हलो जोत्न सम्म पछि नपरेका गृहणीहरु अव चुला चौका छाडेर कोही वन्दुक वोक्ने भए कोही हिमाल टेक्ने त कोही विश्वका कुनाकुना देख्ने भएका छन । खासगरी कमाउन भनी प्रवास गएको श्रीमान फर्केर घर आउन नचाहानेआए पनि धेरै वर्ष पछि मात्र आउनेरित्तो हात आउनेउतै हराउनेजेलमा थुनिने या त अर्की श्रीमती लिएर आउने जस्ता विविध कारणले महिलाहरु अर्धैय बन्दै गएका हुन । जो घरमा छन ती मध्ये अधिकांश वेरोजगारकुसंगतकुलत र अल्छे भएकाले श्रीमतीमाथि शारिरीक एवं मानशिक दवाव वढदै जादा एक प्रकारको अघोषित विद्रोह जसको प्रतिकात्मक जवाफ उनिहरुको वढ्दो विदेश पलायनले देखाउन थालेको छ ।


कसैले माईतमा छाडेका छन साना वच्चाहरुलाईकसैले श्रीमानको घरमा । एकसरो राम्रो लाउन र एकछाक मिठो खान दशैतिहार वा ल्ह्ोसार पर्खनु पर्ने भएपछि प्रवासीने ईच्छा जाग्नु अस्वाभाविक पनि हैन । घरमा सधैको झगडा र श्रीमानको गैह् जिम्मेवारपन र यस्ता अनेकौ कारणले महिलाहरु वढ्दो रुपमा विदेशीन थालेका छन । आखिर विना दोष सजाय भोगिरहेका छन निर्दोष वच्चाहरुले जो आमा वावु दुवै भएर पनि टुहुरा झै भएका छन माया नपाएर रुदै हिडेका छन । यसो हुनृु भनेको दुखद भविश्यको अनिष्ठ संकेत हो ।

अमेरिकावाट प्रकाशित वैज्ञानिक सोधमा आधारित एक पृस्तक थयगच अजबष्मिक दचबष्ल तपाईको वालकको दिमाग ले भन्छ ँवच्चाहरु आमाको गर्भमा रहे देखि पाँच वर्षको हुदा सम्म उसका दिमागी तन्तुहरु कोषहरु को विकाश नब्वे प्रतिशत भईसक्छ भने वाकी दश प्रतिशत उसको जीवन भरमा पनि पुरा हृन्न अतस्प्रत्येक वच्चाहरुको लागि आमा मात्र होईन वावु पनि साथमा रहन त्यति नै जरुरी हुन्छ । वावु साथै रहदा सम्पुर्ण कुरावाट उसले सुरक्षित रहेको अनुभुती गर्ने र आमाको न्यानो माया र ममतावाट उसमा स्नेह र करुणाको भाव विकाश हुने गर्छ । यी दुवै कुराको अनृपस्थितीमा हुर्किएको वच्चा कस्तो होला एउटा कठोर क्रुर सन्तानवाट मुलुकले के अपेक्षा गर्ने हिजोआज विदेशिने रहर कसैका लागि वाध्यता र विवशता भएपनि कसैकसैको शौख वनेको छ । श्रीमानको कमाई केहि राम्रो छ भने छोराछोरीलाई माईतघरआफन्त वा वि