रत्ननगर (चितवन), असोज ११- दसैँका बेला बढी चिल्लो, पिरो भएका मासु, मदिरा तथा गरिष्ट भोजनका कारण मानव मुटुलाई गहिरो असर पार्ने भएकाले खानपानमा संयमअपनाउनुपर्नेमा मुटुरोग विशेषज्ञ डा.केशव आचार्यले जोड दिएका छन्।
मुटुरोगबाट बच्नका लागि दैनिक खानपान र वातावरणमा ख्याल गर्नु पर्ने उनले बताएका छन्।
विश्व मुटुरोग दिवसका सन्दर्भमा कुरा गर्दै उनले बढ्दो धुमपान सेवनका कारण नेपालमा मुटुरोगी बढ्दै गएकाले त्यसप्रति सजग रहन आग्रह गरे।बढ्दो सहरी वातावरणले पनि मुटुलाई प्रभाव पार्ने जनाउँदै उनले नेपालमा मुटुका लागि अनुकूल वातावरणका लागि पहल गर्नुपर्ने अवस्था आएको उल्लेख गरे।
काम गर्ने ठाउँमा मुटु अनुकूल हुने गरी वातावरण सिर्जना गराए पनि आधा मुटुरोगीको सङ्ख्या घट्ने उनले बताए।
नेपालमा अहिले जनसंख्याको ४० प्रतिशत भन्दा बढी मुटुरोगी रहेको उनले जानकारी दिए। स्वस्थ्य मुटु नै मावन जीवनका लागि आधारशीला भएकाले बालबालिकाहरूलाई बचाउनका लागि आफैँ सजग रहन उनले अपिल गरे।
- दसंै यसपाला पनि हरेक हिन्दू धर्मावलम्बीको घर छेउ-छेउमा आइपुगेको छ । सत्यले असत्यलाई पराजित गरेको पौराणिक मान्यतालाई आत्मसात गर्दै यो चाड भव्यरूपमा मनाइने गर्छ हाम्रो हिन्दू समाजमा ।
बहाना धार्मिक भए पनि यसले धार्मिकतामा नभई आत्मियतामा बढी महत्त्व राखेको छ । कर्म गरेर खानेहरू तथा भाग्य तिखार्ने घरबाट टाढा-टाढा जानेहरू हरेक वर्षको दसंैमा आ-आफ्ना घरमा फिरेर सबै सँगै बस्छन् हाँस्छन खेल्छन्, रमाउँछन् । वर्षभरि काम गरेर थकित शरीरलाई आराम दिन्छन् यस अर्थमा यो अन्त्यन्तै सुनौलो पर्व हो । यसैको बहानामा लिङ्गे पिङ झुन्डिन्छन् । मादलहरू घन्किन्छन् आत्मीय सम्बन्ध र मित्रता चाहनेका लागि यो उत्तम विन्दु बन्न पुग्छ । घटस्थानपनाको दिनबाट सुरु हुने यो पर्वमा तीन दिन भने अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण मानिने गर्छन् । जम्मैमा भन्ने हो भने यो पर्वको महत्त्व बोकेको भने दशमीमात्र हो । सत्यले असत्यलाई पराजित गरेको भन्ने मान्यतालाई सम्झेर त्यो दिन विजयको रातो टीका आ-आफ्ना मान्यजनका हातबाट लगाउने र आशीर्वाद लिने गरिन्छ । त्यो दिन मान्यजनबाट पाएको आशीर्वाद लाग्ने पनि विश्वास गरिन्छ । विजया दशमीको टीका थाप्नका लागि सबै हिन्दू धर्मावलम्बीहरू सकेसम्म आफ्ना आफन्तकोमा जान्छन् र रातो टीका सँगै पहेंलो जमरा कानमा सिउरिन्छन् । यसले यो चाडको रौनकतालाई नै ह्वात्तै बढाइदिन्छ । लामो समयसम्म आ-आफ्नो कार्य व्यस्तताले टाढा रहेका आफन्तजनहरू एक-अर्कामा भेटघाट हुने र माया साटासाट
गर्छन् । यस अर्थमा दसंै एक महान पर्व हो हिन्दू समाजको ।
विश्व वैज्ञानिकतातर्फ धकेलिँदै जाँदा यस चाडको बाटोमा पनि फरक-फरक समुदायहरूले फरक- फरक धारणा राख्ने गरेका छन् । फरक धारणा राख्ने क्रममै धेरैले त यो चाडलाई विवादास्पद भन्दै
बहिष्कारको नीतिसमेत ल्याएका
छन् । फरक विचार ल्याएर विषयलाई बहसमा ल्याउनु एउटा राम्रो पक्ष भए तापनि त्यसलाई विवाद टुंग्याएर निष्कर्षमा जान नसक्नु भने नराम्रो पक्ष हो यसले समाजमा अझ द्विविधा र विवाद नबढाउला भनेर भन्न सकिन्न । विविध कारणले गर्दा दसैंलाई
विवादास्पद बनाउनेहरूमै एउटा
पक्ष भने निकै गम्भीर पक्ष रहेको देखिन्छ । गरिब होस् या धनी जुन समुदायले पनि उत्तिकै तामझामका साथ रमाइलो गर्नुपर्छ भन्ने संकीर्ण मानसिकताले पनि खर्चालु पर्व भनेर यसलाई परित्याग गरिएको उदाहरणहरू प्रशस्त मात्रमा भेटिन्छन् । आफ्नो क्षमता र स्तर नहेरिकन अर्काेले गरेको देख्दैमा मेरो पनि यसले जस्तै गर्नुपर्छ ऊभन्दा म के कम भन्ने मान्यताले पनि दसैंलाई विवादमा मुछिदिन्छ । आफ्नो घाँटी अड्कल नगरी हाड निल्न खोज्ने परम्पराले गर्दा हाड घाँटीमै अड्केर मरणासन्न हुने अवस्थाहरू पनि देखासिकिको चलनले देखाउने गर्दछन् । सबैले एकै तरिकाले
मनाउनुपर्छ मैले उसको भन्दा ठूलो खसी काट्नुपर्छ भन्नेजस्ता देखासिकिका नीतिहरू त्यागे दसंै सबैका लागि अझ लोकपि्रय उत्तम पर्वको रूपमा मनाउन सकिन्छ ।
समाजमा हरेक राम्रा पक्षहरू सँगै एक-एकवटा वा केही न केही विकृति पनि बढ्दै गइरन्छन् र अन्तमा राम्रा पक्षहरूलाई नराम्रा पक्षले जितेर र नराम्रो सामाजिक परिवेश निर्माण गरी दिन्छन् । वर्षमा एकपटक आउने यी पर्वहरू पनि कुनै न कुनै रूपमा यस्ता विकृतिसँग जोडिएर दुःख परिणत हुने गरेका हुन् । पर्व मनाउन भनेर टाढा-टाढाबाट भेला हुने आफन्तजनहरू रमाइलो
गर्ने बहानामा चाडवाडमा
खेल्नुपर्छ भन्दै जुवातासमा हात हाल्ने गरेका उदाहरणहरू प्रशस्तै छन् यसले गर्दा रमाइलोको नाममा खेलिएको जुवाले दुःख गरेर कमाएको हजारौं स्वाहा भइसक्दा पनि रमाइरहँदा यसले विकृतितर्फ धकेलिरहेको पत्तो पाउँदैनन् ।
जसले गर्दा समयको दुरुपयोग हुँदैछ मान्छेलाई समेत बर्वादीतर्फ धकेलिरहेको हुन्छ र यसको सिंगो प्रभाव समाजको र राष्ट्रलाई पर्न जान्छ । विकृतिकै कुरो गरिरहँदा अर्काे प्रसंग पनि आउँछ । चाडबाडको बेला एकचोटि त हो नि वर्षमा रमाइलो गर्ने भन्दै साथीभाइ भेला भएको बेला अल्कोहलयुक्त पेय पदार्थहरू पिउने चलन हाम्रो समाजमा विद्यमान छ । रमाइलोको नाममा पिइने यी पेय पदार्थहरूको मूल्य विचार गर्ने हो भने ५ सयदेखि लिएर हजारौंसम्म हुन्छ । यसलाई सही ठाउँमा सदुपयोग गर्न जाने सकारात्मक परिवर्तनको पनि आशा राख्न सकिन्न तर रमाइलोको नाममा पिइने यी पेय पदार्थहरू एकातिर स्वास्थ्यका लागि एकदमै हानिकारक हुन्छन् भने अर्काेतिर पैसालाई पनि सिध्याइरहेका हुन्छन् यी तत्त्वहरू दसंैको नाममा दशा बनेर देखा पर्छन् । हाम्रो कर्तव्य भनेको परम्परालाई जोगाइराख्ने हो भने अर्कातिर विकृतिहरूको विरोध गर्नु पनि हो यसले गर्दा दसंैलाई राम्रो मनाउन विकृति विसंगति भित्रिन नदियौं यो हाम्रा लागि समाजका लागि र राष्ट्रकै लागि गौरवको पर्व बन्न सक्नुपर्छ ।
बागमती छेऊको सुकुम्बासी बस्तीमा स्कुलेकेटाकेटी घटस्थापना सुरु भएकै दिनदेखी लिङे पिङ मच्चाइरहेका छन् । काठमाडौं र ललितपुरको सिमानामा पर्ने च्यासलको पधेरामा जमरामा पानी चढाउन नुहाउन आउनेको ताती घटस्थापनादेखी चलेको छ ।
उपत्यकाको हिलोमैलो सुक्दै छ । निलो आकास उघि्रने क्रम बढ्दो छ । बागमती छेऊका सुकुम्बासी बस्तीमा घरका अँागन र मुलढोका माटोले पोतिदैछन् । घर र पसल सजाउन फूल किन्नेहरुको घुइचो कमालादीका फूल पसलमा बाक्लै छ । कालीमाटी तरकाकारी बजारमा खाद्यन्न किन्नेहरुको भिड छ । गृहणी र ग्राहकले बढाएको जाम व्यवस्थापन गर्न ट्राफिकहरु सिटी फुकिरहेकाछन् ।
मोबाइल प्रयोगकर्ताहरुले कुटुम्ब ब्याण्डको मालश्री धुन रिङब्याकमा राखेका छन् । एफएम रेडियो र टेलिभिजनका समाचार आईडी/जीङगल साउन्डमा पनि मालश्री धुन नै सुनिन्छ । दसैंको साइतपारी चाबहिलको गोपीकृष्ण मुभीजले कुसुमे रुमाल प्रर्दशन गरेको छ । अरु हलमा मेरो एउटा साथी छ चलिरहेको छ । हिन्दी सिनेमा 'दिल बोले हडि्प्पा' 'वान्टेड', र 'ह्वाटस् योर राशि' पनि शुक्रबारदेखी प्रर्दशनमा आएका छन् ।
राजधानी दसैंमय बनेको छ । यै मौकामा त्रिपुरेश्वरको वर्डटे्रड सेन्टर, सुनधाराको काठमाडौं मल, बिशालबजार, शेर्पामल, भाटभटेनी सुपरमार्केट आदिले लुगाकपडा र अन्य उपभोग्य सामग्री विक्रिमा ८० प्रतिशतसम्म छुट अफर राखेका छन् । काठमाडौंको गुढपाक उपहार लिनेहरुको भिड न्यूरोड छ । कपडा र अन्य आइटम किन्नेहरुले खिचापोखरी र असन मानव सागर बनेको छ । ती दुई स्थानमा सडकमा बाइक चलाउनु भन्दा सगरमाथा उक्लिन सजिलो छ ।
राजधानी कर्मथलो बनाएका डेरावालाहरुको लर्को जन्मथलोतिर लम्किएको छ । अरनिको राजमार्गदेखी थानकोट नाकामा सवारीको चँाप बढेको छ । झोला भिरेका अल्लारे यात्रुले दोलखा र रामेछापका बसका छत भरिएका छन् । रत्नपार्क, गंगोबुबाट लामो दुरी छुट्ने बसमा यात्रु कोचाकोछ छन् । फूलपातीका दिनदेखी सडकमा सवारी चाप घट्दै छ । ८० वटा व्यवसायीले सवारी चलाउने राजधानीमा साधनको चाप पनि घट्दो छ । राजधानी बाहिरका सहरतिर उडान भर्ने यती एयरले इन्भेष्टमेन्ट बैकको वेभसाइटमार्फत ई-टिकट विक्री सुरु गरेेको छ ।
पत्रपत्रिका मोबाइल कम्पनीले दसैंको अवसरमा मोबाइल किन्नेलाई सुनचँादी मात्रै होइन हिरा मोती बषर्ाको लोभ देखाउदै विज्ञापन गरेकाछन् । यस्तोलोभटिभी,माइक्रोओभन,फि्रज,मोटरसाइल,कार किन्नेलाई पनि छ । शुभकामना बाढ्दै मदिरा उद्योग र वित्तीय संस्थाले पत्रपत्रिका पाना भरेकाछन् । सहरभित्र टागिएका होर्डिङबोर्डमा रातो टिका र पहेलपुर जमारायुक्त शुभकामना रंगिन अक्षरमा लेखिएकाछन् । 'घर कहिले जाने हो ?' भन्ने प्रश्न यतिबेलाको सर्वाधिक चर्चित बनेको छ । चिया पसलदेखी कार्यालय होस वा बैकमा चेक साट्नेदेखी तेल स्टेशनमा पेट्रोल भर्न लाम बसेका आफन्त र छरछिमेकले सबैभन्दा पहिल्यै यै प्रश्न र्तेस्याउछन् ।
इमेलको इन बक्स होस वा मोबाइलको मेसेज बक्स सबैतिर आर्कषक डिजाइनमा लेखिएका रसिला शुभकामना सन्देश छन् । कुर्ची र कम्प्युटर हारालुछ हुने हाम्रो समाचार कक्षमा यतिबेला आधाभन्दा बढी थन्किएकाछन् । यो सुनसान दृश्यले हाम्रो समाचार कक्षलाई पनि दसैंमय बनाएको छ । त्यसैले तपाइहरुलाई हाम्रो तर्फबाट पनि दशैको शुभकामना ।
हिजोआज कवि शिरोमणि लेखनाथ पौड्यालको यो कवितांश संगीतले सजिएर सर्वत्र गुञ्जायमान भैरहेको छ। साँच्चै दसैंले सबैलाई छोएको छ, छोपेको छ। हिन्दुहरूको महान् पर्व दसैंले सबैको ढोका घच्घच्याइसकेको छ। विजयादशमीका रूपमा स्थापित यस पर्वको धार्मिक, सांस्कृतिक, सामाजिक, सांगीतिक, साहित्यिक अनेक पक्ष छन्। देवी दुर्गाले आसुरी शक्तिमाथि विजय प्राप्त गरेको सन्दर्भ धार्मिक-पौराणिक पक्ष हो भने टिका-जमरा, ढोगभेट, आशीर्वाद, मिठो खाना, राम्रो लुगा, घरको लिपपोत र शृंगार, पिङ, जुवा-तास इत्यादि यसका सामाजिक र सांस्कृतिक पक्ष हुन्। मालश्री, दुर्गा भजनले रेडियो-एफएम र टिभी च्यानलमा ठाउँ जमाएको छ। विभिन्न साहित्यकारले नाटक, उपन्यास, कथा, कवितामा दसैंको चर्चा गरेका छन्। दसैंका मुखमा केटाकेटीले नाच्दै, औंला भाँच्दै गाउने बाल लोकगीत :
दसैं आयो, पाती फुल्यो
खाउँला पिउँला,
कहाँ पाउँला?
चोरी ल्याउँला!
धत् पापी! छुट्टै बसौंला!
सायद यो नै हामीले सबैभन्दा पहिले सुनेको दसैंसम्बन्धी साहित्यिक अभिव्यक्ति हो। यसमा दसैं आएको जानकारी र खुसियालीसँगै कसरी दसैं मनाउने भन्ने प्रश्न, चिन्ता र समस्यासमेत उपस्थित छ। कसैले निकालेको समाधान (चोरी गरेर ल्याउनु) माथि अर्काको आपत्ति (छुट्टै बसिदिने) समेत देखिएको छ। त्यसैले चोरी गरेर दसैं मनाउनुभन्दा दसैं नै नमनाउनु राम्रो भन्न खोजेको संकेत एकातिर देखिन्छ भने अर्कातिर नेपालीको गरिबी र बाध्यता (नचोरीकन मिठो खान नपुग्ने!) समेत यस गीतमा प्रतिविम्बित छ। यसरी नजानिँदो पाराले नैतिक पाठ र मनोरन्जनसमेत एकैसाथ दिने यो बालगीतको अर्थ र महिमा हिजोआज बु‰दैछु। बालक मात्रै होइन, प्रौढहरूका अभिव्यक्तिमा सबैकोे लगभग यस्तै आसय भेट्ने गरेकी छु। लोकसाहित्यमा दसैंको सन्दर्भ कोट्याउँदा दसैंसम्बन्धी मर्मस्पर्शी कवितात्मक उखानहरूको पनि सम्झना आयो :
आयो दसैं ढोल बजाई,
गयो दसैं ऋण बोकाई!
धनीलाई दसैं, गरिबलाई दशा!
हुनेलाई दसैं, नहुनेलाई बसैं!
अहिलेको दसैं त्यत्तिकै भयो, आगौं त मानौंला!
यसरी प्रचलित उखानले पनि दसैं भन्नेबित्तिकै उही ऋण काढेर भएपनि मिठो खाने, राम्रो लाउने कुरालाई उमंगभन्दा बाध्यताकौ स्तरमा अभिव्यक्त गरेका छन्। 'घाँटी हेरेर हाड निल्ने र अरूले घोडा चढे भन्दैमा आफूले धुरी चढ्न नहुने' पुर्खाका उपदेश पनि दसैं मुखैमा आइपुगेपछि प्रभावसुन्य हुन पुगेका छन्। अतिरिक्त राम्रो र अतिरिक्त मिठोकै महत्वाकांक्षाले हरेक वर्ष जनसाधारणको दसैंले खिन्नता छाडेर जाने गरेको छ। जसले गर्दा दसैंको वास्तविक अर्थ र महिमाबाट कोसौं टाढा हुनुपरेको छ। आफ्नै हैसियतको दसैंमा रमाउन जान्ने हो भने दसैंले वर्षभरिलाई पुग्ने खुसी छाड्न सक्छ। लीलबहादुर क्षेत्रीको 'बसाइँ' उपन्यास, भीमनिधि तिवारीको 'टीका' एकांकीलगायत अनेकौं गद्य विधाका साहित्यिक कृतिमा दसैंको चर्चा पाइन्छ भने कविता विधामा त गनिनसक्ना कृतिहरू दसैं सन्दर्भमा आएका छन्। प्रत्येकजसो नेपाली कविले आफ्नो जीवनको कुनै न कुनै दसैंमा यसबारे कविता लेख्ने गरेको देखिएको छ।
कवि शिरोमणि मात्र हैन महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाले पनि आफ्नो 'दसैंताक' भन्ने कवितामा पशुबलिका कुरा कोट्याएका छन् :
त्यो बोकाले खाइरहेछ
खास घाँस
हामीहरूको आर्कै यहाँ छ
अनाज,
त्यो कालो छ हामीहरूको रङ सेतो छ
गाढा गाढा!
क्या मात्तेको मोटो पशु छ छाडा!
आउला दसैं!
यसको वलिदान!
हाम्रो उत्सव!
साँच्चै दुर्गापूजासँग जोडिएको बलिप्रथालाई धेरैले खुलेर समर्थन गर्न सकेका छैनन् भने बलिप्रथा रोकिन पनि कहाँ सकेको छ र? 'निमुखो-निर्धो साकाहारी प्राणीको हत्या गरेर देवीको प्रसाद' भन्दै मुख मिठ्याउनेहरूको विश्वासमा परिवर्तन नआइकन दसैंमा पनि परिवर्तन आउनसक्छ भनेर कसरी पत्याउने? महिषासुर, चण्ड-मुण्ड, धुम्रलोचन जस्ता शक्तिशाली एवं पराक्रमी दैत्यहरूको उछित्तो लिने वीरांगना देवी माताले आफ्नै सोझा र निमुखा सन्तानको बलि कसरी स्वीकार गर्लिन्?
कवि शिवगोपाल रिसाल आफ्नो 'दुर्गा पूजा र बलिको रहस्य' कवितामा भन्छन् :
बोकादि काट्नु नै धर्म यदि साँच्चै हुने भए
बगरेजति धर्मात्मा धरामान हुने थिए
बोको, खसी र च्याङ्ग्रादि बिरालो पनि हैन रे
मुसोसम्म पुगे भान्छा छोइयो, अपवित्र रे!
काटियो जब त्यै बोको, पुण्यात्मा भो, पवित्र भो
भान्सामा उक्लियो मासु के यो वैदिक धर्म हो?
दसैंको समस्याका रूपमा नाना र खानामात्र नभएर बलिप्रथा समेत अगाडि तेर्सिएको देखिन्छ। यसलाई समाधान गर्न नसके 'निर्धाको बलि दसैं' भन्ने नयाँ उखान चल्न के बेर? यस्तै सन्दर्भमा कवि जगदीश घिमिरेको 'दसैं आयो, दसैं आएन' कवितांश :
नौरथाका नवै रंग बोकेर
नौदुर्गाका नवै बैंस टिपेर
नौरत्नका नवै जुहार सिउरेर
के के न खाउँला, के के न लगाउँला
भन्दै दसैं आयो।
भल बाढीमात्र हैन घरखेत बगायो
जनावर मात्र होइन
निर्धा, निमुखाहरूको समेत बलि खायो
दसैं आयो, दसैं आएन।
कवि विवस पोखरेलको दसैंप्रति गुनासो बेग्लै छ। बाबुको लिँडेढिपीले पाट खेती गर्दा र साहुले त्यसको मूल्य नदिएर दसैं अलपत्र पर्दाको भाव उनको कवितामा छ :
हो, यसपालि हामीले दसैं मनाएनौं
केही घामले झुक्यायो
केही पानीले झुक्यायो
अलिकति त बाको लिँडे बानीले झुक्यायो।
कवि दुवसु क्षेत्री पनि दसैंसँग सन्तुष्ट देखिँदैनन्, आफ्नो 'दसैं दशा' कवितामा उनी यसरी मनको तितो पोख्छन् :
जति जति समाधानका रामहरू निकाल्छु
उति उति समस्याका रावणहरू भेष बदल्दै आउँछन्।
अरूलाई देखाउन र इज्जत जोगाउनकै निम्ति भनेपनि दसैंमा ऋण काढ्नेहरू घटेका छैनन् तर बालबालिकाका कुरा अर्कै छन्। उनीहरू दसैं मनाउनुको रमाइलो मात्र सम्झन्छन्, अरू पीर-चिन्ता बु‰दैनन्। बालकवि अभयराज जोशी जुवालाई ध्यान दिँदै यसो भन्छन् :
दसैं आयो, दसैं आयो ...
रामले जुवा खेल्दा सबैलाई हरायो
आफू हारेको देख्दा हरि करायो
तिनीहरू कराएको सुन्दा
एउटा बूढा बा सोच्न थाले
हैन! यिनीहरूको बुद्धि कता हरायो!
त्यस्तै धेरै बालबालिकाले दसैंका विविध पक्षबारे विभिन्न समयमा विभिन्न अभिव्यक्ति दिएका छन्। बूढापाकामा जस्तो निराशा र उदासीनता उनीहरूमा देखिँदैन। साँच्चै, दसैं केटाकेटीकै लागि रमाइलोसँग आउँछ। तर पछिल्ला समयमा कलिला नानीहरूको मुहार द्वन्द्वका कारण, प्राकृतिक विपत्तिका कारण विस्तारै ओइलिँदै गएको छ। उनीहरूबाट पनि पीडा र निराशाका कविता प्रस्तुत हुने नौबत नआओस्! दसैं धेरैका लागि धेरै अर्थ बोकेर आउँछ। परदेश गएकाहरू घर सम्झेर फर्कन्छन्, टिकोटालो, पिङ-जुवा, खानपान, प्रेम-सद्भाव जस्ता कुराले दसैंलाई आफ्नै पहिचानका साथ स्थापित गरिदिएका छन्। सबैमा सधैं सुखशान्तिले बास गरिदिऊन्, लोभ-लालच, तेरो-मेरो, तँछाड-मछाड सबैलाई बिर्सेर समभावका निम्ति दुर्गा भवानीले सबैलाई सद्बुद्धि दिऊन्, बस्!
चाँदनी हमाल,चितवन,असोज ९- दुर्गा भगवतीको प्रसाद रातो टिका र जमराको पर्व बडा दशैँ माओवादी लडाकूहरुले भने सेना समायोजन चाँडै होस भन्ने जनकामना गर्दै मनाउँदै छन्।
जनताको कामना गरेरै जनयुद्ध लडेको बताउने जनसेनाले दशैलाई पुरानो प्रचलन भन्दै दशैमा तेस्रो टिका र जमरा नलगाउने गरेको बताउँछन्। तर क्रान्तिको संखघोष गर्ने रातो झण्डामुनि दैनिक परेड खेलेरै जनसेनाले सेना समायोजनको जनकामना जनसेनाले गर्ने उनीहरुले बताए।
' शक्ति पिठमा पूजा गरेर शान्ति आउने भए वर्षौ पहिले आइसक्थ्यो', शक्तिखोरस्थित तेस्रो डिभिजनका सहकमाण्डर उदय बहादुर चलाउने दीपकले भने, त्यसैले हामी पूजा गर्दैनौ बरु सेना समायोजनका लागि जनकामना गर्छौ।' जनसेनाको ध्याउन्न भनेकै कहिले सेना समायोजन होला भन्ने भएकाले यसपालीको विजया दशमीमा यसै वर्ष सेना समायोजनको जनकामना गरिने उनको भनाई थियो।
तेस्रो डिभिजनका कार्यालय सचिव जनक विष्ट कुवेर पनि सेना समायोजन नै आफ्नो मूख्य कामना भएको बताउछन्। 'चार वर्ष भो यसरी अन्यौलमा शिविरमा बसेको सेना समायोजनको दिन आएन। जनताको सपथ खाएका हामी दशैमा पनि सेना समायोजनकै सपना बुनिरहेका छौ', उनले भने।
विस पुगेका उनी जनयुद्ध पछि पहिलो पटक यसरी दशै मान्न गएको बताउछन्। 'टिका नलगाएर के भो त परिवार बालबच्चासँग रमाइलो गर्दै दिन बिताउँछौ, उनको थप भनाई छ। तेस्रो डिभिजनबाट भर्खरै हेडक्वार्टर सरुवा भएका जनसेना अविरल भने दशैँको आफूहरुलाई खासै महत्वको नहुने बताउँछन्। 'टिका लगाइँदैन तर मासु चै खाइन्छ ,उनले भने , सेना समायोजनको आशमा रुमल्लिएका हामीलाई चाडपर्वको के महत्व बरु तपाँईहरुले पनि कामना ग
तर घरपरिवारसँग दुख सुख साटासाट गर्न भने दशैँ नै जनसेनाका लागि पनि मूख्य अवसर भएको जनसेनाहरु बताउँछन्। सचिव जनक विष्ट कुवेर पनि जनकामना गर्दै टिका र जमरा बिनाको दशै मान्न आफ्नो घर कैलाली पुगेका छन्। आठ दिनको छुट्टी लिएर घर कैलाली साढेपानी
गारिदिनोस् सेना समायोजनको अन्यौल हटोस भनेर। '
आठवर्षपछि दशैको मेसोमा घरपरिवार भेट्न आफ्नो घर नुवाकोट पुगेकी जनसेना जानुका धमलाले पनि सेना समायोजन नै आफ्नो अटल चाहना रहेको बताईन्। 'बन्दुक र गोलीसँग पौंठेजोरी खेलेर आएका हामीलाई देशको सेवा गर्न पाउने सेना समायोजनको त्यो स्वर्णिम क्षणको नै प्रतिक्षा छ', जानकाले भनिन्।
न चाँडै भैदिए हुन्थ्यो भन्छिन्। 'समायोजन हुने आशमै दैनिक कडा परेड खेलेर मन दह्रो पार्छौ तर खै कहिले आउछ त्यो दिन' अनिताले निराशाको स्वर पोखिन्। संयुक्त राष्ट्रसंघको अनमिनले प्रमाणिकरण गरेपछि पनि तेस्रो डिभिजनमा ६ हजार बढी जनसेना रहँदै आएका छन्। योग्यहरुको समायोजन भए आफुहरुको पनि टुङगो लाग्ने आशा अयोग्य जनसेनाहरुको पनि छ। सेना समायोजन चाँडै भैदिए हाम्रो पनि टुङगो लाग्थ्यो एक अयोग्य लडाकुले भने। दशैका बेला पनि न तलब न खर्च यसरी बेवारिसे भएर कतिदिन बस्ने बाहि
'वर्षौ भयो बाबा आमा भेट नभएको त्यसैले नुवाकोट आएको भेटघाट गर्न', उनले नागरिकसँग भनिन्। शिविरमा साथीहरुसँगको दशै र घरपरिवारसँगको भेट मध्ये उनलाई दुबै उत्तिकै महत्वको लाग्ने उनको भनाई थियो। यता घर नगइकन तेस्रो डिभिजनमै दशै मनाउन बसेकी जनसेना अनिता भने शिविरमै साथीहरुसँग दशैको रमाइलो गर्ने बताउछिन्। उनी पनि सेना समायो
जर जाउँ भने कहाँ जाउँ उनले नाम नबताउने सर्तमा भने।
दशैका लागि तेस्रो डिभिजनमा नितछाक नै मासु खाने गरी खसीको व्यवस्था गरिएको कार्यालय सचिव जनक विष्ट कुवेरले जानकारी दिए। त्यसैगरी जनसेनाका लागि परेडको खेलकुद र अन्य रमाइला खेलकुदका कार्यक्रम पनि राखिएको उनले बताए। दशैमा जनसेनाले दशैमा टिका लगाउने चलन नभएपनि लगाउने मन भएकालाई कुनै रोकतोक नभएको उनको भनाई थियो। तर कमाण्डिङ तहका व्यक्तिहरुले भने कडाईका साथ पार्टीको नियम पालना गर्नै पर्ने उनले बताए।
वादीको तथ्याङकमा भने अयोग्य ठहरिएकासहित ३१ हजार जनसेना रहेको बताइएको छ।
तेस्रो डिभिजनबाट दशैका बेला ५ सय बढी जनसेना छुट्टीमा शिबिरबाट र गएका छन्। शिविरका जनसेनामध्ये १३ प्रतिशतले छुट्टी पाउने नियम अनुसार उनीहरुलाई घर पठाइएको तेस्रो डिभिजनल जानकारी दियो। शान्ति प्रकृया सँगसँगै २०६३ साल मंसिर ५ गतेबाट जनसेना शिविरमा बस्न थालेका हुन्। अनमिनको प्रमाणीकरणपछि १९ हजार ६ सय दुई जना जनसेना योग्य ठहरिएका छन् भने ४ हजार ८ जना लडाकु अयोग्य ठहरिएका थिए। तेस्रो डिभिजनमा ३ हजार ७८ जनसेना मात्रै अनमिनले योग्य ठहर्याएको थियो। माओवादीको तथ्याङकमा भने अयोग्य ठहरिएकासहित ३१ हजार जनसेना रहेको बताइएको छ।
दसैँको स्वागतमा सबैको मन उत्साहित होला । सयपत्री र मखमली फुलिरहेका होलान्, खेतभरि धानका बाला लहलह झुलिरहेका होलान्, कोही लिंगेपिङमा मच्चिँदै चच हुई...गर्दै रमाइरहेका होलान्, कोही आफन्तको पर्खाइको संघारमा बसेर पर्खिबसेका होलान् । कोही मनभरि उमंग बोकेर नाचगान र बाजागाजाले वातावरण उल्लासमय बनाइरहेका होलान् । नीलो आकाशमा टहटह लागेको जूनको शीतल प्रकाशमा सपनाको माला बुनेर भविष्यको गोरेटो पहिल्याउने भावमा कोही पौडिरहेका होलान् । कोही अभावको पहाडसँग आशा र प्रतीक्षाले जुवारी खेलिरहेका होलान् । शदियौँदेखिको परम्परालाई उत्साह र उमंगका साथ आ-आप\mनो गच्छेअनुसार भव्य तरिकाले आफन्तजनसँग बसेर दसैँ मनाउने प्रतीक्षामा तन र मनले खुसीसाथ पूजा र प्रार्थना चलिरहेको होला । बिहानीको शीतल हावाले बिस्तारै म्वाइँ खाँदा, प्रभातका सुनौला किरणले दिनको शुभारम्भको संकेत गर्दा औँला भाँचेर अग्रजको आशीर्वाद लिने दिन गनेर मानिसका हृदय चञ्चल भइरहेका होलान् ।
नेपालीहरू दसैँ, तिहार, छठ, ल्होसार, माघी, दुर्गा पूजा, तीज, उधौली र उभौली, कुमारी पूजा, इन्द्रजात्रा, गौरा पर्व र गाईजात्रा उत्तिकै श्रद्धा, विश्वास र सम्मानपूर्वक मनाउने गर्छन् जति इद र क्रिसमस मनाउँछन् । सबैले सबैको रीति-रिवाज र चाडपर्वलाई उत्तिकै सम्मान व्यक्त गर्ने नेपालीको सद्भावले उनीहरूलाई विश्वमानचित्रमा सम्मानित तुल्याएको छ ।
चाडपर्वले जति धेरै खुसियाली ल्याएको छ, आर्थिक रूपले विपन्नका लागि त्यति नै चिन्ता पनि थपेको होला । नयाँ लुगा किन्ने र अन्य खाद्यान्न किन्ने मीठो आशालाई मूल्यवृद्धिको तीतो यथार्थले पिरोलिरहेको होला । राजनीतिक अस्थिरताले मनभित्र त्रास अनुभूति गराइ नै रहेको होला । अस्थिरताका कारण रोजगारको खोजीमा आफन्तबाट टाढिएर विदेश बसेका नेपालीको मनमा बा, आमा, दाजु, भाइ, दिदी, बहिनी र पि्रयसीको यादले निराश बनाइरहेको होला । दूधेबालक र नवविवाहित पत्नी छाडेर हातमुख जोर्न विदेश बसेका युवाले बाध्यताको छायामा तिनलाई सम्झँदै लुकेर सुटुक्क मायाको आँसु खसालिरहेका होलान् । घर जान नपाएका सेना, प्रहरी र शिविरमा रहेका लडाकुले मनमनै बा-आमा र आफन्तलाई सम्झेर भावनाको बगैँचामा रम्दै हृदयभरि तिनका आशीर्वाद थाप्दै होलान्, साथीभाइले नदेख्नेगरी मायालुसँग बिताएका पललाई सम्झँदै प्रेमको आँसु बगाउँदै मायालुको तस्बिरलाई हेरिरहेका होलान् । कसैले इमेल, मोबाइल र फोनबाट आफन्तसँग कुरा गर्दै दसैँको सहभागिता जनाइरहेका होलान् । कोही आफन्तसँग भेटेर हाँसिरहेका होलान्, कोही आफन्तसँग भेट्न नपाएर दुःख मनाउँदै रोइरहेका होलान् ।
काठमाडौंबाट आÏनो घर जानेहरूको घुइँचो लागी नै रहेको छ । सुनसान गाउँमा मानिसका पदचापका मधुर आवाजले जीवन्तता दिइरहेको होला । एक वर्षमा गरेका काम वा भोगेका दुःख-सुखका अनुभव आफन्तसँग साटासाट भइरहेको होला । सबैले चाँडो घर पुग्न जिम्माको काम हतार-हतार सकाउने प्रयास गरिरहेका होलान् । कोही तराईको खेतमा, कोही पहाडका गरामा, कोही चियाबारीमा काम गर्दै दसैँ कसरी मनाउने होला भनेर सोच्दै होलान् । आफन्तलाई उपहार किन्ने र केटाकेटीलाई नयाँ कपडा किन्ने घुइँचोले बजारमा चहलपहल बढाइरहेको होला । विद्यार्थी विद्यालय र क्यापसमा चियापान गराएर साथीभाइलाई शुभकामना दिएर गाउँमा पुराना साथीभाइसँग खेल खेलेर रमाइरहेका होलान् ।
आफू जन्मेको ठाउँ, सानो छँदा पढेका विद्यालय, हिँडेका बाटा र खेलेका मैदानसँग धेरै समयपछि साक्षात्कार हुन पाउँदा आफन्तलाई भेटेजस्तै मनभित्र खुसी पलाउँदो होला । सानो छँदा नुहाएको अनि घरबाट लुक्दै माछा मारेको, पानीमा ढुंगा फालेर कति टाढा पुग्छ भनेर हेरेको त्यो खोला, त्यो किनारा र बगरमा साथीहरूसँग जिस्किएर भविष्यप्रति कुनै पर्वाह नगरी हाँस्दै, खेल्दै र कुद्दै हिँडेका स्मृतिले अहिले मानसपटलमा घरजम गरिरहेका होलान् । बाल्यकालमा कपर्दी र डन्डीबियो खेलेका चौतारी, लुकामारी खेलेका झ्याङ र मस्त भएर बेसुरमा भए पनि गीत गाएका बगैँचा अनि वंैशालु उमेरमा जिस्किँदै घुमेका भञ्ज्याङ र पवित्र मनले भाखा गरेका देउराली क्रमशः साउती मार्दै जिस्क्याउँदै होलान् । बाल्यकाल बिताइएको ठाउँको याद जतिसुकै टाढा भए पनि आई नै रहन्छ र त्यहीँ पुगेपछि त मानिस आफूलाई उही बालकै ठानेर खोला, बगर, चौतारी, झ्याङ, बगैँचा, बाटो, भञ्ज्याङ र देउरालीसँग मन मिचिमिची हाँसेर जिस्किरहँदो होला ।
बिहानीपख सूर्यको सुनौलो किरणमा हरियो दुबोमाथिका मोतीझँै टल्किरहेका शीतका थोपा, बगैँचामा प्रेमभावले फुलेका राता गुलाबका फूल, रूखमाथि बसेर चिरबिर गर्दै गीत गुनगुनाउने चरा, मन्दिरमा बजिरहेका शंख र घन्टाका मधुर ध्वनि, गोठमा बाँधिएका र चौरमा चरिरहेका गाई, भंैसी, गोरु, खसी, बाख्रा, चौंरीगाई, भेडा र च्याङ्ग्रा, खेतमा रोपिएको साग, तरकारी, वनमा फुलेका लालीगुराँस, रातमा हावालाई छिचोल्दै आकाशमा रमाउने चमेराको हुल, फाँटभरि रमाउँदै नाचेर उत्सव मनाइरहेका बकुल्ल्ााका बथान, संसारको वास्ता नगरी एकसुरमा कलकल बगिरहेका नदीका कञ्चन पानी र घर फर्किएका अग्रजसँग बाटोभरि खेल्दै जिस्किरहेका साना नानी ः यी सबैका यादले साँच्चै नै मानिसलाई निकै नै भावुक बनाउँदो होला ।
अन्त्यमा, सबै मानिसलाई आÏनो घर, गाउँ, बा-आमा, आफन्तको यादले सताइरहेको होला । देशभित्र वा बाहिर रहेका नेपाली आÏनो विगत, वर्तमान र भविष्यको त्रिवेणीमा उभिएर अग्रजको आशीर्वादसँगै आफन्तको माया-ममताको शीतल छहारीमा आँखाभरि मीठो सपना साँचेर दसैँको पर्खाइमा बसिरहेका होलान् । यस्तो स्थितिमा सबैले शान्ति-सुरक्षाको अनुभूति गर्न पाऊन्, तोकिएको समयमै नयाँ संविधान बनोस्, दलहरूबीच सहमति, सहकार्य र एकता कायम हुन सकोस्, विधिको शासन होस् र सबैको सुख, शान्ति र समृद्धि होस् । सबैलाई दसैँको शुभकामना !
सरकार जस्तो छ, यसपाला दसैँ त्यस्तै आयो । हाँडीघोप्टेको जाँगेझैँ बाइस ठाउँ टालेको सरकार खोटो छ । खोटो सरकारको दिमागै खोटो ! खोटो दिमागमा विवेक, संवेदनशीलता, दायित्वबोध र दूरदर्शिता शून्य हुन्छ । दसैँको पूर्वसन्ध्यामा यसले देखायो । अर्थ मन्त्रालयमा अर्थमन्त्री नाउँका अजीवका जीव छन्, राष्ट्र बैंकमा छन् गभर्नर नाउँका लापर्वाह जीवात् । र नै दसैँमा नागरिकहरूले आप\mना पसिना र श्रमबाट कमाएको रकम बैंकबाट झिक्न पाएनन् । पैसा छेलोखेलो हुनुपर्ने बैंकमा पैसै छैन ! गाउँका मास्टरहरू तीन डाँडापारिदेखि हिँडेर तलब खाने रकम झिक्न सदरमुकाम गए । र, बैंकले पैसा नदिँदा सरकारलाई सराप्दै र थुक्दै ती घर फर्के । पतिको निवृत्तिभरणले सुखम्-दुखम् दसैँखर्च टार्ने विधवाहरू बैंकमा दिनभरि लाइन लागे । र, पैसा नपाएर रुँदै घर फर्के । दसैँ मान्न उपत्यकाबाहिर जाने कर्मचारी पैसा झिक्न लाइन लागे । र, ती पनि दमडी नपाएर सुस्केरा हाल्दै खाली हात बाटो लागे । ब्याङ्कमा नरनारीहरू फुसंा ओठ लिएर दिनदिनै यसरी झुम्मिए मानौँ बैंक कुनै महासामन्तको हबेली हो, जहाँ ती सब दीनदुःखी मालिकसँग भीख माग्न हाजिर छन् । तर, ती भिखारी होइनन् । ती खाइ-नखाई जोगाएर बैंकमा राखेको आप\mनो पैसो झिक्न त्यहाँ हाजिर भएका हुन् । राम्रो लाएर र मिठो खाएर वर्ष दिनको चाड मनाउन, आफन्त र मित्र मिलन गर्न र थोरैतिनो विश्राम गर्न । तर, खोटो सरकारका खोटाहरूको खोटो मतिले गर्दा तिनको दसैँ '×उडायो सपना सबै हुरीले' भनेजस्तो हुने भयो । के लाग्छ, खोटाहरूको खोटले गर्दा यसपालाको दसैँ नै खोटो हुनेभयो ।
अर्थमन्त्री र गभर्नरका अड्डाका भित्तामा समयसूचक क्यालेन्डर त टाँसिएकै हुँदा हुन् । भदौपछि असोज आउँछ र असोजमा दसैँ पर्छ, तिनलाई यो पनि थाहाँ हुँदो हो । दसैँमा सेवाग्राहीले बैंकबाट लटालट पैसा झिक्छन् भन्ने पूर्व अनुभवको पनि तिनलाई हेक्का हुँदो हो । नोटको अभाव सुरु भएको अहिले होइन, निकै पहिले हो । कृत्रिम अभाव सिर्जना गरी नागरिकमा मनोवैज्ञानिक आतंक र राजनीतिमा थप संकट पैदा गर्न चाहने कुनै पश्चगामी धनाढ्य गिरोहले ठूला नोट लुकायो भनी गाइँगुइँ चलेको अहिले होइन, निकै पहिले हो । यस कुराको पनि त हाम्रा काजीसाहेबहरूलाई चेत हुँदो हो । अनि ती चाकमा फोका उठाउँदै यतिका दिनसम्म घुम्ने मेचमा के हेरेर बसे ? बैंकहरूमा सञ्चित रकम कति छ, ग्राहकगणको माग कति होला ? यो थाहा हुनुपर्ने र नोटको आवश्यक प्रबन्ध मिलाउनुपर्ने जिम्मा अविदिलत लोकका निराकार कुबेरको हो कि विदित लोकका साकार अर्थमन्त्री र गभर्नरको हो ? नोटरूपी अभावको हाहाककारको सिर्जना हुन दिएर नागरिकहरूको वर्षदिनको उत्सवमा तेजाब वषर्ा गराउनेहरू को-को हुन् ? आनासुकी जोगाएर दसैँमा लालाबालाहरूलाई नयाँ नाना र मीठो खाना दिने सपना साँचेका जनसाधारणको पैसो बैंकमा अड्काएर अपराधकर्म गर्नेहरू को-को हुन् ?
जनआवेशको आगोले आप\mनो चर्मदाह हुने खतरा जब देखे, त्यसबाट जोगिन यी अल्छे काजीहरूले अर्को खोटो कर्म गरे । यिनले बदर गरिएका खोटा नोट सदर गरे । र, पूर्वराजा ज्ञानेन्द्रको तिरष्कृत अनुहार टाँसिएका नोट नागरिकमाथि थोपरे । यो कृत्य नागरिक निष्ठामाथि यिनको नांगो अतिक्रमण हो । उसो त यो गणतन्त्रको गरिमाप्रतिको उग्र उपहास पनि हो । कतिपय बैंकले ग्राहकका मुखमा बुजो लगाउन भारतीय नोट बाँडे र भावुक पहाडी राष्ट्रवादमा चोट लगाए । हेर्नु, मालिक हराएका राजावादीहरू मखलेल छन् । ज्ञानेन्द्रछापे नोट हेर्दै उत्ताउलिएर ती भन्दाछन्- हा ! हा ! फर्के राजा । र, भारु प्रकरणबारे हल्ला गर्दै ती गिल्ला गर्दाछन्- हा ! हा ! देखियो गणतन्त्रेहरूको राष्ट्रवाद । खोटा र पराई नोटहरू चल्तीमा ल्याएर खोटो कर्म गर्दै राजनीतिका खोटाहरूलाई यो अवसर दिने खोटाहरू कुन पथका पथिक हुन् ?
बैंकहरूमा ग्राहकहरूको आससभासरहको अस्तव्यस्त भीड र आतुरी देख्दा महाप्रलयको महाविनाशपछिको दारुण दृश्यको सम्झना हुन्छ । मानौँ बैंकमा कुँडुलो लागेका मानिस कुनै दयालुले वितरण गर्न लागेको भोजनमा ज्यान फालेर झुत्तिन लागेका दरिद्र र भोकाहरू हुन् । नागरिकहरूमाथि थोपरिएको यो हुर्मत, यो अत्याचार र यो अपमान- यो सब शब्दातीत छ । तर, यसबारे राजनीतिक वृत्तमा चुँसम्म आवाज पनि सुनिँदैन । प्रधानमन्त्री माधव अमेरिकी जनमुखी राष्ट्रपति बराक ओबामासँगको दिवाभोजमा लट्ठ छन् । परदेश भ्रमणमा छु भन्ने निहुँ छँदै छ, नागरिकमाथिको यो हुर्मतको तिनलाई कुनै पर्वाह छैन । रक्षामन्त्री विद्या शान्ति-सम्झौताको मर्मलाई कुल्चिँदै गृहयुद्धलाई निम्त्याउन कतैका कसैको इसारामा सैनिक भर्ती र बढुवा गराउन तल्लीन छिन् । नागरिकमाथिको यो अत्याचारबारे एक वचन बोल्न तिनलाई फुर्सदै छैन । परराष्ट्रमन्त्री सुजाता पार्टी र सरकारको अग्लो आसन हत्याउने धन्दामा अहोरात्र लिप्त छिन् । नाथे नागरिकको सास्ती र अपमानको तिनलाई के वास्ता ! अनि यो सरकारका निर्माता बाइसे गुरुजीहरू ? नागरिक हाँसोस् कि रोओस्, उसले सुसेलो हालोस् कि सुस्केरा, तिनलाई पनि कुनै फिक्री छैन । अनि प्रतिपक्षको माओवादी ?
सरकारको अदूरदर्शिता र क्रूरताविरुद्ध उभिनु, बोल्नु र नागरिकसँग समभाव राख्नु प्रतिपक्षको सामान्य धर्म हो । तर, दसैँको मुखमा आप\mनै पैसा नपाएर छट्पटाइरहेका अगणित नागरिकहरूको दुर्दशाप्रति माओवादी पनि मानौँ पूरापुर बेखबर छ । जनआन्दोलन, जनविद्रोह र जनविप्लवभन्दा तलका कुरामा आँखै नलाग्ने माओवादी कहाँ छ ? बातैपिच्छे आउने उसको 'जन' भनेको को हो ? के यी बैंकपीडित नागरिक 'जन'मा पर्दैनन् ? माओवादीलाई नागरिक सर्वोच्चता पि्रय छ । प्रश्न छ, त्यो कुन नागरिकको कस्तो सर्वोच्चता हो ? आमनागरिकको दैनिक हक र हित, इज्जत र मर्यादाको रक्षा नागरिक सर्वोच्चताको अनिवार्य प्राथमिक तत्त्व होइन ? सारा बैंक परिसरमा नागरिकमाझ करुण क्रन्दनको कोलाहल छ, कहाँ छ प्रतिपक्षी माओवादी ?
यो विकराल नोटकाण्ड अमेरिका, बि्रटेन, प|mान्स र जर्मनीजस्ता देशमा घटित भएको भए चौबीस घन्टाभित्रै त्यहाँका सरकारले धुलो चाटिसक्थे । भारत र चीनमा घटित भएको भए त्यहाँका बैंकमा आगलागी त हुन्थ्यो नै, सके अर्थमन्त्री र राष्ट्र बैंकका गभर्नरको इहलीला नै समाप्त भइसक्थ्यो । तर, नेपाल नामक यो देश बिचित्रको छ । रजौटातुज्य पात्रहरूबाट बनेको यहाँको सरकारमा अपार निर्लज्जता छ, र यहाँका जनतामा अपार सहनशीलता छ । यो निर्लज्जता त अशोभनीय कुरा हो नै, यो सहनशीलता पनि कुनै शोभनीय कुरा होइन ।
नोटकाण्ड किन भयो ? अर्थशास्त्रको ज्ञान न्यून भएका अर्थमन्त्री पाण्डे अनभिज्ञ छन् । यसको कारण आप\mनो र गभर्नरको सर्वथा नालायकी हो भन्ने उनलाई पत्तै छैन । त्यसैले उनले कारणको खोजी गर्न आयोग बनाएका छन् । आयोगका नायक रोजिएका छन्, अर्थमन्त्रीकै पार्टीका एक बफादार कार्यकर्ता । यी बफादार कार्यकर्ताले आप\mनो छानबिनको रिपोर्टमा आप\mना नेता अर्थमन्त्रीलाई दोषी देख्न पार्टीको धर्मले दिँदैन । तसर्थ दोषजति गभर्नर र निजका सहायकहरूका थाप्लामा थोपेरेर यिनले आप\mना देवतुल्य अर्थमन्त्रीलाई पानीमाथिको ओभानो बनाउने चेष्टा त गर्लान् नै । खोटो दसैँका माउ स्रष्टा अर्थमन्त्री पाण्डे र गभर्नर भट्टराईको नालायकी देखेर दुनियाँ-संसारले लाजले मुख छोपिसक्यो, तर यी दुई मानव कुर्सी छाडेर पाखा लाग्नुको सट्टा लिसोझैँ कुर्सीमै टाँसिइरहेका छन् । जगत्का खोटाहरूसँग कसको के लाग्छ ?
चाडपर्व हो । मीठो-मीठो खानेकुरा खाने । नयाँ-नयाँ लुगा लगाउने दिन हो, भाइ ।
हामीले कहिले खाने दाइ ? कहिले आउने हो, दसैँ ?
आसिफ कुँवर 'भुन्टु' का ओठ एकाएक बन्द भए । सडकबालकले सोधेको प्रश्नको जवाफ दिन सकेनन् । तीन दिनअघि पसलमा आएका सडकबालकसँग चुपचाप रहे पनि बिहीबार दिनभरि भने उनी कराइरहेका थिए- 'भात थप, दाल थप, तरकारी थप, मिठाई खाऊ, फलफूल खाऊ' भन्दै उनै सडकबालबालिकासँग ।
कञ्चनपुरको भीमदत्त नगरपालिका-१८ का युवक भुन्टुले सहपाठी नरेन्द्र कुँवरसँग मिलेर सडकमै भान्सा लगाएपछि महेन्द्रनगरको सडकपेटीमा पनि दसँैको रौनक आयो । कञ्चनपुरका सडकपेटीमा सुत्ने र खेल्ने बालबालिकाको बिहानदेखि सडकभान्सामा घुइँचो थियो । घरी बाहिर निस्कन्थे त घरी भित्र पसेर खाना खाँदै एकआपसमा रमाउँथे, सडकबालबालिका । 'उनीहरूले जे-जे खान्छौँ भने सबै खुवाएँ,' भुन्टुले भने ।
भुन्टु र उनका नौजना सहपाठीले सीमान्त सहर महेन्द्रनगरको बीचबजारमा टेन्ट राखेर सडकबालबालिकालाई खाना खुवाएका हुन् । बुधबार एक सय ५० जनाले खाना खाएको नरेन्द्रले बताए । सडकबालबालिकाका अतिरिक्त सडकपेटीमा बसेर सहयोग माग्ने गरेका असहाय, अपांगलाई पनि उनीहरूले खानेकुरा खुवाएर दसैँ आएको भान गराए । 'आज -बिहीबार) त दुई सयभन्दा बढीलाई खुवायौँ,' भुन्टुले खुसी हुँदै भने ।
दुई दिन कञ्चनपुरमा रहेका सडकबालबालिका तथा असहाय, अपांगलाई भुन्टु र नरेन्द्रले आप\mनै पैसा खर्च गरेर खाना खुवाएका हुन् । दुई दिन खाना खुवाउँदा ३५ हजार रुपैयाँजति खर्च लागेको भुन्टुले बताए ।
सदरमुकामहरू सुनसान
धनकुटा/ दसैँ जति नजिकिँदै छ, त्यति नै कोसी पहाडी जिल्लाका सदरमुकाम सुनसान हुन थालेका छन् । अरू वेला कर्मचारी र विद्यार्थीको अत्यधिक चहल-पहल हुने बजार दसैँ लागेपछि सुनसान भएका हुन् ।
दैनिक हजारभन्दा बढी मानिस गाउँ र्फकन थालेपछि बजार खाली देखिन थालेको छ । धनकुटा बजारका व्यापारी नरेन्द्र पोखरेलले अन्य सहरमा दसँै-तिहारमा बाहिरबाट आउनेको संख्या बेसी भए पनि धनकुटालगायत पहाडी बजारमा यो संख्या कम हुने गरेको बताए ।
दसँैको बजार लागे पनि खासै भीड पाइँदैन । बजारमा आउनेहरूको भन्दा र्फकनेहरूको भीड धेरै छ । सदरमुकाममा मान्छेको चहल-पहल घटेपछि व्यापार पनि घट्न थालेको व्यापारी बद्री पौडेलले बताए । धनकुटाको बजार नै विद्यार्थी र कर्मचारीले धानेको उनको भनाइ छ ।
धनकुटा बहुमुखी क्याम्पस र अन्य उच्च माध्यमिक विद्यालयमा अध्ययन गर्ने करिब ६ हजार विद्यार्थी र सरकारी तथा गैरसरकारी कार्यालयमा जागिर खाने दुई हजारभन्दा बढी कर्मचारी बाहिरका छन् ।
त्यसो त धनकुटा मात्रै होइन, तेह्रथुम सदरमुकाम म्याङलुङ पनि अहिले सुनसान बन्दै गएको छ । दसैँको माहोल नआउँदासम्म बजारमा विद्यार्थी र कर्मचारीको उपस्थितिले गुल्जार बनाउने तेह्रथुम अहिले बेहुली अन्माएको घरजस्तो भएको म्याङलुङ बजारका व्यापारी भगवान्मान श्रेष्ठले बताए । त्यस्तै तेह्रथुम जिल्लाका गाउँमा सडक पुगेको र बजार पनि गाउँतिरै सर्न थालेेपछि पनि सदरमुकामको चहल-पहल घट्न थालेको हो ।
यस्तै अवस्था संखुवासभाको सदरमुकाम खाँदबारी, पुरानो व्यापारिक केन्द्र बजार चैनपुर र भोजपुरको पनि रहेको छ ।
उत्पादनका स्वरूप र सम्बन्धहरूसँगै धेरै कुरा फेरिन्छन्। नेपालमा भने व्यवस्था फेरिए पनि उत्पादनका स्वरूप र सम्बन्धहरू उस्तै छन् जसका कारण दसैँ 'सम्पूर्ण नेपालीको महान् चाड' भएको छ। सबै जना यतिखेर 'फेस्टिभ मुड'मा छन् । नेता, शासक, प्रशासक, पत्रकार, कवि, लेखक, स्तम्भकार, विद्रोही, आतंककारी, अपराधी सबैसबै। धर्मलाई अफिम मान्ने कम्युनिस्ट पार्टी माओवादीले पनि अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो जनविद्रोह तिहारपछि गर्ने घोषणा गरेको छ।
दसैँका विविध आयाम छन्। राज्य पुनः संरचनासँगै यस्ता चाडपर्व र संस्कृतिको पुनःव्याख्याका आवाज उठ्न थालेका छन्। जातीय सांस्कृतिक चेतसँगै झण्डै डेढ दशकदेखि कतिपय जनजाति र दलितले दसैँ बहिस्कार गरेका छन्। तिनका तर्क अनुचित छैनन्। दसैँ असत्यमाथि सत्यको जितको प्रतीक हो भनिन्छ। सुन्दा गजब लाग्ने यो मिथकको निहितार्थ अर्कै छ। इतिहास जित्नेहरूकै हुन्छ। जित्नेहरू जति अन्यायी, असती, र क्रूर भए पनि असल ठहरिन्छन्। पुराणमा हार्नेहरू, मारिनेहरू 'राक्षस' भएका छन् भने जित्नेहरू 'देवता'। देवता र राक्षस छुट्टाछुट्टै जाति हुन्। यी अहिले असल र खराबका प्रतीक भएका छन्। रावण र बाली युद्धमा नमारिएका भए महान् ठहरिन्थे। युद्धआचारसंहिताविरुद्ध निशस्त्र भएका बेला वाण प्रहार गरी नमारिएका भए कर्णजति शक्तिशाली र महान् कोही हुँदैनथ्यो।
दसैँको समाजशास्त्रीय अध्ययन गर्ने हो भने विजयीलाई सत्यवादी भन्ने मान्यता स्थापित गर्न खोजेको देखिन्छ। दसैँसँग दुर्गाद्वारा मारिएका महिषासुर हत्यामा अयोध्याका राजा रामका कथा जोडिएका छन्। यो मूलतः हिन्दूहरूको चाड हो। नेपाली समाजको हिन्दूकरणपछि यो सबै नेपालीको चाड भएको हो। जनजाति अधिकारकर्मी दुर्गाहाङ याख्खा राईका अनुसार जंगबहादुर राणा प्रधानमन्त्री भएपछि गैरहिन्दू किरात समाजका अगुवा रामलीहाङ र रिदामाको हत्या गरी त्यही समाजमा जबर्जस्ती दसैँ मान्न लगाइयो। समाजशास्त्री सुरेश ढकालका अनुसार पृथ्वीनारायणले काठमाडौँ जितेपछि गोरखाली राज्यको सान भरथेग गर्न विशेष राजनीतिक महत्वसाथ दसैँ भित्र्याइएको हो। हनुमान ढोकामा भित्र्याउन गोरखा दरबारबाट फूलपाती ओसार्ने र बढाइँ गर्ने चलनले यसैलाई पुष्टि गर्छ।
गोरखाली शासकले लिम्बूवान कब्जा गरेपछि लिम्बूले पनि दसैँ मान्न र देवीलाई बलि दिनुपर्थ्यो अन्यथा राजाज्ञा उल्लंघन गरेको ठहरिन्थ्यो। दसैँ मानेको प्रमाणस्वरूप लिम्बूहरूले बलि दिइएका पशुको रगतको पञ्जाछाप भित्तामा लगाइराख्नुपर्थ्यो। सरकारी हाकिमहरू निरीक्षणका बेला आउँदा देखाउन यस्तो चलन चलाइएको थियो। असत्यमाथि सत्यको विजयको निहितार्थ यस्तो छ। आफ्नै पुर्खाको हत्याको मूल्यमा तिनले कसरी दसैँलाई विजयउत्सवका रूपमा मनाऊन्? के जित्ने गोरखाली शासकहरू सत्यका पक्षधर र हार्ने आदिवासी जनजाति, लोपोन्मुख अल्पसंख्यक सबै असत्यका पक्षपाती थिए? असत्यको पक्षधर भएकै कारण उनीहरूले हारेका हुन्? यथार्थ के हो भने पुराण र इतिहासका यी घटनामा सत्यको होइन, शक्तिको जित भएको छ। दसैँमा नारी शक्तिको उपासनाका रूपमा दुर्गाको पूजा गर्ने चलन पनि त्यतिकै भ्रामक छ। पौराणिक दन्त्यकथाका आधारमा नारी पूज्य छिन् भन्नुको अर्थ छैन। हुँदो हो त दसैँ मान्ने शासक वर्गका महिला पुरुषको अर्धांगिनीमात्र हुने थिएनन्। तिनको हैसियत मानवअधिकारका दृष्टिले अपराध हो।
चलनहरू सबैजसो अन्धविश्वासले प्रेरित हुन्छन्। दसैँमा दिइने शुभकामना अन्धविश्वासजस्तै लाग्छ। इमेल र मोबाइलका इनबक्समा भरिएका शुभकामना सन्देशको जवाफ फर्काउनु पनि निरर्थक लाग्छ। धर्मसंकट त्यतिखेर हुन्छ जब नितान्त औपचारिक सम्बन्ध भएका व्यक्तिले भेटेर वा फोन गरेर दुर्गा भवानीको दुहाइ दिँदै शुभकामना प्रकट गर्छन्। अचम्म त के हुन्छ भने तिनका लाममा धर्मलाई अफिम मान्ने कम्युनिस्टहरू पनि हुन्छन्। हो, दसैँलाई बिदाका रूपमा भने सदुपयोग गर्न सकिन्छ। मेरो हकमा भन्ने हो भने यो बिदामा म रुसी उपन्यासकार येनायेभको उपन्यास 'म्याडहाउस' दोहोर्याउन चाहन्छु जसमा एउटा राज्यको क्रियाकलाप पूरै भ्रष्ट संस्थानिक ढाँचाबाट चल्छ। सेयर मार्केट विशेषज्ञलाई साहित्यिक एकेडेमी पठाइन्छ, सौन्दर्यशास्त्रीलाई कृषिफर्म र कविलाई पागलखाना। जुन व्यक्ति जहाँ हुनुपर्ने हो, त्यो त्यहाँ भयो भने पागलखानाको नियम तहसनहस हुन्छ। हाम्रो देश अहिले पक्का 'पागलखाना' भएको छ। यो उपन्यास हाम्रा नेता, प्रधानमन्त्री, मन्त्री, विद्रोही, पत्रकार, लेखक सबैले पढ्नु जरुरी छ। त्यस्तै, शबाना आजमीद्वारा अभिनित महेश भट्टको फिल्म 'अर्थ' गाउँका मेरा दुःखी दिदी-बहिनी, आमा-हजुरआमालाई भेला पारेर देखाउने मेरो चाहना छ जो सानो खुसीमा मात्तिन्छन् र सानै दुःखमा आत्तिन्छन्। लोग्नेबाट धोका पाएकी यस फिल्मकी नायिका पूजा मलहोत्राले गरेको संघर्षबाट तिनले धेरै कुरा सिक्न सक्छन्।
तीज बितेको एक महिना भएको छैन, घर–घरमा दशैंको जमरा टुसाउँन थालिसकेको छ। दशैंका अगाडि …बडा' जोडेर यसलाई ठूलो महत्व दिएपनि एक कुराले भने यो तीजभन्दा कम प्रभावकारी बनेको छ। महिला अधिकार र लैङ्गिक समानताका लागि जति महत्व तीजले पाएको छ, त्यति दशैंतिर कसैको ध्यान गएको छैन।
सामाजिक रुपान्तरणका लागि तीजलाई महिला अधिकारकर्मीले राम्ररी सदुपयोग गर्ने गरेका छन् भने दशैंलाई त्यस दृष्टिकोणले हेरेका छैनन्। नारी सम्मान, उनीहरूको शक्ति र योग्यतालाई धर्मले स्वीकार गरेको यस पर्वलाई पितृसत्ताको चपेटामा रहेको यस मुलुकका अधिकारकर्मीहरूले बेवास्ता गर्नु दुर्भाग्यपूर्ण हो।
बडा दशैं पूर्णतः महिला जातिको सम्मानमा आधारित पर्व हो। यसको धार्मिक महत्वलाई स्वीकार गर्ने वा नगर्ने जो कोही होस् उसले बडा दशैंमा दुर्गा पूजा हुनेगरेको पाएको छ। महिला–मूर्तिलाई सिँगारेर रथारोहण गरेको र भक्तहरू वरिपरि झुम्मिएको देखेको छ। तीजको भन्दा सकारात्मक आधार यसमा के छ भने, तीजमा लिइने व्रतः पुरुषका लागि हो भने नवरात्रमा गरिने पूजा एक नारीको सम्मानमा हो। दुवै पर्वका धार्मिक आधार छन्– पहिलोलाई सदुपयोग गर्दै महिलाले नारीमुक्तिका रुपमा प्रयोग गरेका छन् भने दोस्रोमा त्योभन्दा बलियो आधार देख्दादेख्दै पनि चुपचाप बसेका छन्।
बडादशैंमा नौरथाभरि पाठ गरिने देवी महात्म्यको कथामा महिला शक्ति उजागर भएको छ। दुर्गा सप्तशतीको कथा यस्तो छ– मन्वन्तर राज्यमा सुरथ नामका एक राजा थिए। प्रजापालक भएकाले सर्वसाधारण जनता त उनीसँग खुशी थिए तर मोजमस्ती गरेर खान चाहने कोलाविध्वंसीहरू खुशी थिएनन्। अन्ततः कोलाविध्वंसीहरू आफै राजा भए र सुरथलाई जंगतिर लखेटे।
राजपाठ गुमाएर विरक्त बनेका राजा सुरथले कुटीनजिक एक किराँतलाई भेटे। किराँत श्रीमती र छोराहरूबाट धपाइएका व्यक्ति थिए। दुवैबीच मित्रता भयो। समस्याबाट मुक्ति पाउनका लागि दुवै मार्कण्डेय ऋषिको आश्रममा गए। मार्कण्डेय ऋषिले दुर्गा भवानीको महिमा वर्णन गरेर उनीहरूलाई सुनाए। कथा सुनेपछि राजा र किराँत दुवैले नदीकिनारमा तीन वर्ष तपस्या गरे र एकसाथ देवीको दर्शन पाए। वरदानमा सुरथलाई गुमेको राज्य र अर्को जुनीमा सावर्णी मनु भएर जन्मिदा पनि पुनः सोही सुविधा प्राप्त भटयो भने। त्यस्तै, किराँतले मायामोहबाट सदाका लागि मुक्ति चाहेअनुसार उनलाई मोक्ष प्राप्त भयो। उनले पुनर्जन्म लिइरहनु परेन।
मार्कण्डेय ऋषिले सुनाएको कथाअनुसार राक्षसबाट पराजित भएका देवताहरूलाई देवीले सहायता गरिन्। सृष्टिको प्रारम्भमै मधु र कैटभलाई उनले सखाप पारिन्, पछि इन्द्रजीत महिषासुरलाई धराशयी बनाइन् र अन्त्यमा शुम्भ–निशुम्भ नामका महावली दाजुभाइलाई परमधाम पुर्याइन्।
दुर्गा सप्तशतीको कथाको वैज्ञानिक तथा सामाजिक पक्ष के छ भने यसले महिला र पुरुष मिलेर अघि बढे मात्र शत्रुमाथि विजय प्राप्त हुन्छ भन्ने सन्देश दिएको छ। देवताहरूका शक्ति–पुञ्ज दुर्गाभवानी हुन् जसलाई शक्तिशाली बनाउन सबैले मिलिजुली हतियार प्रदान गरेका छन्। सहयोग भन्ने कुरा दोहोरो हुन्छ र शत्रुमाथिको विजय फुटेर होइन एकतापूर्ण अभियान अघि बढाएपछि मात्र सम्भव हुन्छ भन्ने गुढ रहस्य देवीमहात्म्यमा छ।
देवीको कथा आजको नेपालमा अत्यन्त सान्दर्भिक देखिन्छ। एक दशक लामो गृहयुद्धपछि मुलुक सङ्क्रमणकालीन अवस्थामा छ। राज्य सञ्चालनमा अगुवाइ गर्ने पुरुषहरू दलीय स्वार्थमा यति चुर्लुम्म डुबेका छन् कि आगामी जेठ १४ गते संविधान घोषणा होला भन्नेमा खास विश्वास छैन। यदि तोकिएको मितिमा संविधान जारी भएन भने सङ्क्रमणकाल लम्बिने मात्र होइन पुनः भयानक सङ्कटको पुनरागमन हुनेछ। माओवादीले सशस्त्र विद्रोह तीव्र पारेका बेला जसरी दैनिक सात–आठ नेपालीले अकाल मृत्यु वहन गर्नुपर्थ्यो, त्यही अवस्था दोहोरिन सक्नेछ।
पुरुष नेतृत्व पराजित भैरहेको यस बेला संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद् निर्णय नम्बर १३२५ को स्मरण हुनु स्वाभाविक हुन आउँछ। सशस्त्र द्वन्द्वपछिको सङ्क्रमणकालमा महिलाले खेल्नसक्ने भूमिका पुरुषको भन्दा बढी सक्षम मानिन्छ। मेलमिलाप गराउन र मध्यस्थकर्ताको भूमिका निर्वाह गर्न महिलाले पुरुषलाई उछिन्नसक्छन् भन्ने तथ्य विभिन्न अनुसन्धानहरूले पुष्टि गरेका छन्। पौराणिक कालको देवीको वीरोचित चरित्र देखाउने अवसर नेपाली महिलाको काँधमा आएको छ। यसका लागि उनीहरू तत्पर रहनु एकातिर अनिवार्य छ भने अर्कातिर पुरुषले देवताको गुण देखाउनु पनि आवश्यक छ।
महिलाविरुद्धका सबै प्रकारका विभेद उन्मूलन गर्ने महासन्धि (सिड) १९७९ ले देखाएको बाटोमा तीव्र गतिले अघि बढ्ने होभने महिला अधिकार तथा लैङ्गिक समानताका पक्षपातीहरूले बडा दशैंलाई सामाजिक अभियानको एक अवसरका रुपमा मनाउनु बुद्धिमानी हुनेछ। अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार दिवस, महिला दिवस वा यस्तै अवसरमा महिलाका अधिकारका कुरा उठाउँदा समाजका धर्मका ठेकेदारहरूलाई त्यति बढी प्रभावित पार्न सकिन्न। तर उनीहरूले नै महत्व दिएको पर्व भएका कारण नौरथालाई महिला शक्ति र अधिकारका लागि अवसरको रूपमा सदुपयोग गर्न सके पितृसत्ताका पक्षपाती र परम्परावादीलाई पनि प्रभावित पार्न सकिनेछ। अन्ततोगत्वा महिलालाई शक्तिशाली बनाउन सके लाभान्वित हुने सम्पूर्ण समाज नै हो– जसरी देवीलाई शक्तिशाली बनाउँदा देवता पनि लाभान्वित भएका थिए।
बडा दशैंको अवसर पारेर धार्मिक तथा सामाजिक पक्षबाट महिला अधिकारलाई उजागर गर्न सकिनेछ। यस अवसरमा देहायबमोजिमका कार्यक्रम प्रस्तावित गर्न सकिन्छ–
* चण्डीको कथा र १३२५ को मर्म मिसाएर नाटक मञ्चन गर्न सकिन्छ।
* महिला र पुरुषको मिलनमा नै समाजको उन्नति हुनसक्ने प्रेरणा दिन अन्तरक्रिया र परिसंवाद कार्यक्रम चलाउनु प्रासंगिक हुन्छ।
* महिला–पुरुष सहकार्यका सम्बन्धमा सडक–नाटक, टेलिफिल्म, कविता वाचन, साँगीतिक प्रतियोगिता आदि गर्न सकिन्छ।
* सामाजिक सद्भाव बढाउने कार्टुन, चित्र, पर्चा, व्यानर, पोष्टर टाँस्न मिल्छ।
* 'लैङ्गिक समानताका लागि दशैं,' 'नारीलाई शक्तिशाली बनाऊँ, नयाँ नेपालमा नयाँ शैलीको दशैं मनाऊँ' जस्ता नारा दिएर अभियान चलाउन सकिन्छ।
* महिला सशक्तीकरणका सत्यकथा गाउँ–शहरबाट खोजेर उजागर गर्नसके बडा दशैं हिन्दुहरूको चाडमा मात्र सीमित रहने छैन।
महिला अधिकार तथा उनीहरूको सशक्तीकरणका सम्बन्धमा भवानी दुर्गाको कथालाई उजागर गर्दा ध्यान दिनुपर्ने पक्ष के छ भने, धार्मिक कथा बढी हिंसात्मक छ। रक्तपात र हिंसालाई भने महिला आन्दोलनमा साभार गर्न सकिन्न। अहिंसात्मक आन्दोलनका रुपमा दशैं मनाउन सकियो भने सारा समाजका लागि यो युगान्तकारी शुभकामना सावित हुनेछ।कपिल काफ्ले
प्रदीप नेपाल राष्ट्रिय महाधिवेशनपछि पार्टीमा रौनक आउला, पार्टीले नया“ गति लेला भन्ने सयौ“ कार्यकर्ताको मन नराम्ररी उदासिएको छ यतिबेला । पार्टीलाई एक सूत्रमा बा“ध्ने जिम्मेवारी पाएका अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, महासचिवहरूले गर्न के चाहेको हो भन्ने चिन्ताले सबैलाई पोलेको छ । नियमित रूपमा बैठक बोलाउनु, कमिटीभित्रै छलफल चलाउनु, लेनदेन गर्नुपर्ने कुनै कुराहरू छन् भने कमिटीभित्रैबाट सल्ट्याउने काम गर्नुपर्ने अहम् जिम्मेवारीलाई बेवास्ता गरेर पत्रपत्रिकाका प्रथम पृष्ठहरू रङ्ग्याउ“दै फलानालाई कारबाही गर्छु, फलानाले गुटबन्दी गरेको छ भनेर आफ्नै कमिटीभित्रका, आफ्नै कोअर्डिनेसन कालदेखिका सहयात्रीलाई किन गाली गरिरा’ होला भन्ने चासो यतिबेला चिन्तामा रूपान्तरित भएको छ † लौ एकजनाको त हुकुमी चेतना भयो होला भन्ने ठानौ“ । तर, त्यही स्थायी कमिटीका सदस्य रहेका, उहिले हामीले राजनीति थाल्दादेखि स“गस“गै हि“डेका केपी ओलीले पनि कमिटीभित्र बहस नगरेर किन बाहिर–बाहिर गीत गाउ“दै हि“डेको होला भन्ने चिन्ता पनि पुराना र खासगरेर झापाली कार्यकर्ताहरूमा छ । यतिबेला हाम्रो नेकपा (एमाले) पार्टी, पञ्चमीका पाइला गन्दै अगाडि बढ्दैछ । धेरै नेपालीले विश्वास पालेको, मुलुकको मध्यमवर्गीय वुद्धिजीवीसमेतले गर्छ भने यही एमालेले गर्ने रहेछ भनेर अपेक्षा राखेको, एमाले प्रवेश गर्न पाइला उचालेर उभिएका माओवादीका विभिन्न जिल्लाका कार्यकर्ताहरूले पनि मनमनै सम्मान गरिरहेको नेकपा (एमाले) केन्द्रीय नेताहरूको चालबाट वाक्क भएको छ । विस्तारिन हौसिएका पाइलालाई खुम्च्याएर टुसुक्क बसेको छ । पार्टीभित्र व्यक्ति–व्यक्तिका बीचमा अन्तरविरोध देखा पर्नुलाई नराम्रो पक्ष भन्न मिल्दैन । पितापुर्खाको भनाइ नै छ, ‘वादे वादे जायते तŒवबोध ।’ अर्थात्, छलफल र बहसले नै चुरो कुरो निकाल्छ । यो एक्काईसौ“ शताब्दीको राजनीति, केन्द्रीयता लादिने जनवादको ढा“चाबाट चलाउन खोज्नुहु“दैन । व्यक्तिलाई बोल्न दिनुपर्छ, तर निर्णय चाहि“ बाध्यकारी हुनुपर्छ । पार्टी सञ्चालनको सही तरिका भनेको पार्टीको प्रमुख वा पार्टीका प्रमुखहरू गुटनिरपेक्ष हुन सक्नुपर्छ, आफ्ना कामहरूमार्फत नै पार्टीमा स्थापित हुने कोसिस गर्नुपर्छ । राजनीति गर्नेहरूमा आकाङ्क्षा हुन्छ र त्यो बेला–बेलामा जङ्गली पनि हुनसक्छ । तर, त्यो आकाङ्क्षाले आपूm र पार्टी दुबैलाई हानी पु¥याउ“छ । पार्टी चलाउने भनेको विधानको आधारमा हो, आदेशको आधारमा होइन । कारबाही गरेर आपूmलाई ठूलो बनाउने चेतना पनि लोकतान्त्रिक चेतनासम्मत हु“दैन । उसै पनि अबको नेकपा (एमाले)मा माओवादी शैलीमा सहकर्मीमाथि ठाडो कारबाही गर्न मिल्दैन । पार्टीभित्र अनुशासनको शिक्षा दिन र कारबाही प्रक्रिया सञ्चालन गर्न सिङ्गो अनुशासन आयोग नै निर्वाचित गरिएको छ । यस्तो अवस्थामा विवादका मुद्दाहरू केलाएर तिनैमा मथिङ्गल खियाउने तरिका नै पार्टी सञ्चालनको सही तरिका हो । अहिले पार्टी अध्यक्ष नै एकपाखे भएर पार्टीभित्रको अर्को पक्षमाथि खनिनुभएको छ । त्यो गलत हो । पार्टीको प्रमुख भइसकेपछि पार्टी स्थायी कमिटीका सदस्यहरू, पार्टी पोलिटब्युरोका सदस्यहरू स“गै पार्टी केन्द्रीय कमिटीका सदस्यहरूस“ग बेला–बेलामा औपचारिक÷अनौपचारिक छलफल गर्ने अभ्यास गर्नु पार्टी अध्यक्षको दायित्व हुन्छ । हाम्रो पार्टीभित्र यस्तो काम फिटिक्कै भइरहेको छैन । पोलिटब्युरोका सदस्यहरू महिना दिनमा एक घण्टा पनि अध्यक्षस“ग छलफल गर्न पाउ“दैनन् । महासचिवको सचिवालयले समेत पोलिटब्युरोका सदस्यलाई भेटघाट गराउन सक्दैन । यस्तो अवस्थामा पार्टीको अग्रगतिको परिकल्पना कसरी गर्न सकिन्छ ? अध्यक्ष र महासचिवको राम्रो टिम बनाइदिएर आठौ“ महाधिवेशनका प्रतिनिधिहरूले राम्रै काम गरेका थिए । तर, त्यो राम्रो कामको प्रतिफल साह्रै रामरी स्याहार्न पाइएला जस्तो छैन । अध्यक्ष र महासचिव गुटगत चेतनाबाट मुक्त हुनुप¥यो । अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, महासचिव र सचिवहरूको चयनले कार्यविभाजन सजिलो होला भन्ने चाहना पनि आठौ“ महाधिवेशनको मञ्चले गरेको थियो । तर, त्यो पनि हुन सकेन । असन्तुष्टिको पोको कुन दिन छताछुल्ल होला भन्ने त्राहीमाममा हामीजस्ता नेताले समेत बा“चिरहनु परेको छ । भोलिदेखि दशै“को मनोभावना हुर्किन थाल्छ र त्यो पर्वगत चेतना असौज महिनाभरि रहनेछ । यही अवधिमा सार्वजनिक भएर कार्यकर्ता र शुभेच्छुकको मन दुखाइरहेको ओठयुद्ध समाप्त होस् । पार्टीले राहत पाओस्, अग्रगति पाओस् । यसका लागि पार्टीका सबै पदाधिकारीले माक्र्स–एङ्गेल्सको कम्युनिस्ट पार्टीको घोषणापत्र, जर्मन विचारधारा, ड्रापर हलद्वारा सम्पादित समाजवादका आत्माहरू अनि रोजा लक्जम्बर्गका रचनाहरूको अध्ययन गर्नुभएमा नेकपा (एमाले) नाम गरेको पार्टीको ठूलो कल्याण हुने थियो । नेकपा (एमाले)को कल्याण हुनु भनेको मातृभूमिको समेत कल्याण हुने कुरो हुने थियो । दशै“को पूर्वसन्ध्यामा यही शुभकामना ।
टेकनारायण भट्टराई, पाल्पा असोज ७- फोटो खिचिसकेपछि दाहालका कानमा पर्यो- यो त पञ्चायत स्तम्भ हो। मुस्कुराउँदै उनले सोधे- 'हँ, हो र भन्या ?' सबै गलल् हाँसे। निजी क्यामेरामेनतर्फ हेरेर उनी बोले- 'फोटो लिइसक्नु भो ?' हाँसो झन् थपियो।
'राम्रो बनाएका रैछन्'- दाहालले पञ्चायत स्तम्भ रुचाएछन्। उनले ठट्यौली पारामा स्थानीय पार्टी नेतातर्फ संकेत गर्दै भने- तपाईहरुले अहिलेसम्म पनि यसलाई बचाईराख्नु भा रैछ त !' यसो भन्दा उनी आँफै मुख छोपेर हाँसेका थिए। उनले सबैलाई बेस्सरी हँसाए, आफू पनि हाँसे। पाल्पा जिल्ला सेक्रेटरी नेत्र पाण्डेले हाँसो रोक्दै तुरुन्तै जवाफ फर्काए- अलि मथि पर्यो कमरेड, बजारतिर भए रहन्नथ्यो।'
बुधबार बिहानै तानेसेनको श्रीनगर डाँडामा सपरिवार भ्रमण गर्न निस्केका दाहालले श्रीनगर डाँडा खुबै राम्रो माने। 'यति राम्रो ठाउँ रैछ, तपाईहरुले के अलपत्रै पारेको ?' पार्टीका जिल्ला नेतालाई उनले निर्देशन दिए- यसलाई राम्रो बनाउनुपर्यो, यहाँ निकै राम्रो पार्क बन्छ।
दाहाल परिवारलाई मौसमले भने साथ दिएन। बुधबार बिहानैदेखि श्रीनगर डाँडालाई छपक्कै कुहिरोले ढाकेको थियो। उनलाई कुहिरोले दिक्क लागेछ। अनि भने- कुहिरो पनि मै आउने दिन लाग्नुपर्ने ? हिमाल देख्न पाइन्छ भन्ने लाग्याथ्यो।'
पत्नी सीता, छोरा प्रकाश, छोरी-ज्वाइँ र तीन नातिनिसँग श्रीनगर डाँडामा दाहालले झण्डै एक घण्टा घुमघाम गरे।
सीता अलि हिँड्न नसक्ने भइछन्। सीता थकाईले सुसेल्दै बोलिन्- भूमिगत कालमा यस्ता डाँडा धेरै हिँडियो अब त नसकिने भैइएछ।' केही अगाडि नातिनीको हात समात्दै लम्केका दाहाल पत्नीको कुरा सुनेर पछि फर्केर बोले- त्यै भर तिमीलाई नहिँड, गाडीमै बस त भन्या थें मैले।'
गाडी श्रीनगर डाँडामै छाडेर मिसन अस्पताल हेर्न दाहाल परिवार अर्कै बाटो लग्यो। मिसन अस्पतालमाथिको सिँढीबाट ओर्लँदा सीता बोलिन्- ए बूढा सुन्नुस् त, हामी गंगा पेटमा हुँदा आएको अस्पताल यै त हो नि। हैन र ?' दाहालले जवाफ दिए- हो, यही हो। उ बेला सानो थ्यो, अहिले भव्य रैछ।'
मिसन अस्पताल परिवारले अकस्मात आयोजना गरेको स्वागत कार्यक्रममा दाहाल नगै नहुने भो। परिवार सबै गाडीमा अघि लागिसकेका थिए। दाहाल भने एक्लै भए पनि जनताको स्वागत बटुल्न लागे। भर्खरको भर्खरै दाहाललाई हेर्ने र फूल दिनेको ताँती लाग्यो। 'धित मारेर भेट्न म फेरि आउँछु, अहिलेलाई हतार पनि भो।' दाहालको मनमा जनताका फूल बट्याउँ भन्ने थ्यो तर परिवार दल भने अगाडि लागिसकेकाले सबैलाई हात हल्लाउँदे गाडी चढे दाहाल।
भुवन तिमिल्सिना
कालो झण्डा देखाउने अन्दोलनले काम गरेको छ ?
नयाँ संविधान निर्माणको ऐतिहासिक विन्दुमा पुर्याउनका लागि हामी संघर्ष गर्न बाध्य भएका हौँ।
कालो झन्डाले समस्या सामाधान गर्ने भए सबैले कालो झन्डा बोकौं न।
राज्यको बन्दुक नागरिकको मातहतमा भएन भने नागरिकले हात हातमा बन्दुक लिएर भएपनि नागरिक सर्वोच्चता कायम गर्नुपर्छ।
केही हजार नेपाली बलीको बोको बन्नु पर्नेछ, त्यसो भए ?
निश्चित्रूपमा, आन्दोलन चाँहि केक काटेको जस्तो हुँदैन।
बीबीसीको साप्ताहिक बहस कार्यक्रम ‘साझा सबाल'को दोस्रो खण्डसम्म जनता र नेताबीचको सबालजबाफ लगभग यस्तै थियो। कार्यक्रमका मुख्य वक्ता थिए एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)का उपाध्यक्ष नारायणकाजी श्रेष्ठ।
यस पटक युवा सहभाग धेरै थिए। छलफल निकै तातेको थियो। प्रश्न सोध्न धेरै सहभागीका हात उठेका थिए। कार्यक्रमको अन्तिम अर्थात् तेस्रो खण्डमा बाँकी केहीलाई सहभागी गराउने निधो गरी दोस्रो भागको अन्त्य गर्नुबाहेक अरू उपाय थिएन। यस पटक प्राविधिक कारणले लामो रेकर्ड गर्न सकिँदैनथ्यो।
तेस्रो खण्डको सुरुमै कार्यक्रम प्रस्तोता नारायण श्रेष्ठले एक जना बालिकाको प्रश्न लिए। नारायणकाजी श्रेष्ठ त्यसको जबाफ दिँदै थिए। ओभी भ्यानमा बसेका प्राविधिकले ‘अडियो लेभल' कम भएको भन्दै आवाज चर्को बनाउन लागे। रेकर्डिङ् हलमा पनि सन्नाटा जस्तै व्याप्त भयो। दुई मिनेट पहिलेउम्लिएको नागरिक सर्वोच्चताको बहस सेलायो। सबै भावुक भए। केहीका आँखा रसाए। सामान्यतया चर्को स्वरमा बोल्न रुचाउने नारायणकाजी श्रेष्ठ मलिन हुँदैथिए। कारण थियो ती बालिकाको प्रश्न। उनले भनेकी थिइन् - मेरो नाम समिधा शाह, ठेगाना राम शिखर झाला रतीपुर कैलाली, प्रश्न माओवादी नेता नारायणकाजी श्रेष्ठलाई। मेरो बुवा कांग्रेसप्रति आस्थावान भएकै कारण माओवादीबाट काटिनु पर्यो। तपाँईको पार्टीले मेरो बुवाजस्ता हजाराँै निर्दोष नागरिकको हत्या गरेको थियो। तपाँईको पार्टी सरकारमा गएपछि आफ्फ्फ्ना पार्टीका मरेका कार्यकर्तालाई सहिद घोषणा गर्नुभयो र सहयोग पनि दिनु भयो। तर हामी निर्दोष बालबालिकाले आफ्ना अभिभावक गुमाइसकेपछि कसरी आफ्नो जीवन अगाडि बढाउने? यस विषयमा तपाईलाई कत्ति पनि आत्मग्लानि हुँदैन?
उनको प्रश्न सकिएपछि चर्को ताली बज्यो तर एकाएक सबै भावुक भए। जवाफमा माओवादी उपाध्यक्ष श्रेष्ठले भने - सानो बैनीप्रति मेरो पूरै सहानुभूति छ, मेरो दुःख पनि छ। तर यो द्वन्द्व संधर्षको क्रममा हजारौँ हजार नेपाली जनताका छोराछोरी .......... परिवर्तनका लागि भनेर हाम्रै पार्टीकाले पनि सहादत भोग्नु भयो। त्यस क्रममा कतिपय अरूको पनि मृत्यु भयो, निधन भयो वा विविध ढंगले दुर्घटनाको सिकार हुनुपर्यो। अहिले हामीले इतिहासका ती घटनालाई र तीतोलाई हृेरि अगाडि सारेर हैन, नयाँ सिराबाट परिवर्तनका लागि अगाडि बढ्नुपर्छ तर ती सबै पीडालाई संबोधित गर्नुपर्छ, संवेदनशील हुनुपर्छ। ... त्यस प्रकारका घटना दोहोरिन नदिन नयाँ संविधान समयमै बनाऔं भनेका हौँ। तपार्इँजस्तै बालबालिकाले फेरि त्यस्तो संघर्ष गर्न नपरोस् भनेर नै शान्ति र नयाँ संविधानको ऐतिहासिक कार्यभार पूरा गरौँ भनेर हामी लागिरहेका छौँ।
कार्यक्रम सकिएपछि समिधासँग फेरि भेट भयो। उनी हिजोआज काठमाडौं नै बस्दिरहिछिन् आफ्ना दाजुदिदीसँग। उनको प्रश्नको सिधा जबाफ नआएकोमा उनी निराश थिइन्।
२०५९ साल भदौ १९ गते उनका बाबाको हत्या भएको थियो। घटनाको केही दिन पहिले बुबाले उनीहरूलाई काठमाडौंबाट धनगढी लगेका थिए। समिधा त्यस बेला पाँच वर्षकी थिइन्।
उनलाई सम्झना छ, त्यस रात घर नजिकैको केरा घारीमा कोही आएको थाहा पाएपछि कुकुर बेसरी भुकेको थियो। घरको ढोका खुलै थियो। एकैछिनमा तीनजना घरभित्र छिरे। एकजनाले आमालाई घाँटीमा खुकुरी तेर्स्याए, एक जनाले बाबालाई टाउकोमा हिर्कायो र अर्कोले उनीहरूलाई घरको चोटामा थुन्यो। त्यसपछि उनीहरूले बाबालाई घिसारेर बाहिर निकाले। घर नजिकै पानीको धारा छ। त्यहीं पुर्याएर बाबाको घाँटी छिनाए। बावाको टाउको नभएको रगतपच्छे शरीर धारा नजिकै छोडेर ती मानिसहरू गए। टाउको उनीहरूले नै लगे। भोलिपल्ट त्यो टाउको गाउँ नजिकै सडकमा बाँसको लिंगोमा झुण्ड्याइएको थियो।
साझा सबालको त्यस अंकको रेकर्डिङ सकिएपछि हामी उत्पादन टोलीका सदस्य पनि आपसमा नै प्रश्न गर्दै थियौँ - राजनीतिक खिचातानीमा रुमल्लिएका हाम्रा नेताले जनताका प्रश्नको सिधा जबाफ कहिले देलान्? द्वन्द्वको घाउ निको नभए त्यस्ता बालबालिकाको मनमस्तिष्कमा पर्ने नकारात्मक प्रभावका कारण फेरि देशले द्वन्द्व बेहोर्न पनि पर्न सक्छ। ती अबोध बालिकालाई आफ्ना बुबाको हत्याले लागेको त्यो चोट निको पार्ने सामर्थ्य हाम्रा नेताहरूमा छ कि छैन? सम्पर्ण बहसलाई स्तब्ध बनाउन सक्ने समिधाजस्ताको पीडाको ओखती नयाँ संविधानमा हुने छ कि छैन वा त्यस्तो संविधान बेलैमा लेखिने छ कि छैन? जवाफ पाउन गार्हो छ। तैपनि समिधाको प्रश्नको उत्तर नदिई त सुख पाइने छैन।
यो चर्चित भिडियो प्रकरणले अहिले नायिका नम्रता श्रेष्ठलाई टेन्सन दिएको छ । अभिमतपत्रसंग यो भिडियो सुरक्षित पनि छ । तर समाचारसंग सान्दर्भिक भएर पनि नेपाली समाजलाई नपच्ने खालको भएर प्रत्यक्ष रुपमा यो भिडियो समाचारसंग राख्न हामी असमर्थ छौं । किनभने भिडियो धेरै अश्लील छ । यो समाचार नयाँ पत्रिकाबाट साभार गरिएको हो
लक्ष्मण सुवेदी नेपाली सिनेमाकी चल्तीकी नायिका नम्रता श्रेष्ठ अश्लील भिडियोको विवादमा फसेकी छिन् । म्युजिक भिडियोकी महँगी र सिनेमाकी 'चुजी' नायिका नम्रताको 'मेरो एउटा साथी छ' काठमाडौंका हलहरूमा प्रदर्शन भइरहेको छ ।
नम्रता र किचयम चित्रकार (डिजे तान्त्रिक) ले सहवास गरेको लाइभ दृश्य भन्दै मोबाइल-मोबाइलमा भिडियो फरवार्ड भइरहेको छ । नम्रता र डिजे तान्त्रिक प्रेमी-प्रेमिका भएको र आफैले हेर्न मोबाइलबाट यस्तो दृश्य खिचेको चर्चा छ । भिडियो बजारमा आएपछि हंगामा भएको छ ।
६ मिनेटको भिडियोमा देखिने युवतीले बाउलामा सेता धर्का भएको रातो ट्रयाक लगाएकी छिन्, तल केही पनि लगाएकी छैनन् । युवकले त तलमाथि केही पनि लगाएका छैनन् ।
युवा-युवती सहवासमा लिप्त छन्, वेला-वेला मोबाइलतर्फ पनि हेर्छन्, 'ब्याकग्राउन्ड'मा वेला-वेला संगीत पनि सुनिन्छ । संगीतसँगै दुवैजनाले पालै-पालो मुख-मैथुन गरेका छन् । क्यामेराले दुवैजनाको यौनांग जुम पनि गरेको छ ।
भिडियो हेर्दा सहवास मात्र होइन, 'सुटिङ' पनि सहमतिमा भएको स्पष्ट बुझिन्छ । उनीहरू दुवै मदिराले मातेकाजस्ता देखिन्छन् ।
स्रोतका अनुसार यो भिडियोले केही महिना पहिले नै बबण्डर मच्चाइसकेको थियो । डिजे तान्त्रिककी श्रीमतीले उजुरी गरेपछि माइती नेपालका अधिकारीहरूले नम्रता र तान्त्रिकलाई कार्यालयमै बोलाएर माफी माग्न लगाएको स्रोतको दाबी छ ।
दुवैजनाले यस्तो क्रियाकलाप आइन्दा नगर्ने कसम खाएको चर्चासँगै पुरानो भिडियो सार्वजनिक भएको छ । सो भिडियोमा देखिने युवाका रूपमा चर्चामा आएका डिजे तान्त्रिकसँग सम्पर्क हुन सकेन । नायिका नम्रताले भने सो भिडियो आफ्नो हो वा होइन भन्नेबारे केही बोलेकी छैनन् ।
विवादास्पद भिडियोबारे प्रस्ट पार्न पत्रकार सम्मेलन गरेर सबै कुरा खोल्ने बताएकी छिन् । 'जे भन्नुछ म भोलि (आइतबार) भन्छु,' उनले भनिन्, 'म पत्रकार सम्मेलन गर्छु, नभए प्रेस वक्तव्य जारी गर्छु ।' उनले भिडियो विवादबारे चासो राखेकोमा नयाँ पत्रिकालाई एसएमएसबाट समेत धन्यवाद दिइन्, तर भिडियोबारे चर्चा गर्न नै चाहिनन् ।
म्युजिक भिडियोमा भव्य सफलतापछि नम्रता चलचित्रमा छिरेकी हुन् । उनले अभिनय गरेको पहिलो चलचित्र 'सानो संसार' गत वर्ष हिट भएको थियो । उनको दोस्रो सिनेमा 'मेरो एउटा साथी छ' अहिले बजारमा छ ।
नम्रता नेपाली म्युजिक भिडियोकी सबैभन्दा महँगी मोडल हुन् । धेरै पुराना नेपाली नायिकाले एउटा चलचित्रबाट ५० हजार रुपैयाँ पारिश्रमिक लिन्छन् भने नयाँ नायिका नम्रताले एउटै फिल्मबाट डेढ लाखसम्म लिने गरेकी छिन् । सहकर्मीहरू उनलाई महँगी भए पनि भलाद्मी कलाकार मान्छन् ।
सबै कुरा भोलि (आइतबार) बताउँछु: नम्रता
शनिबार राति ९:०० बजे
नयाँ पत्रिका कार्यालयबाट नम्रताको मोबाइलमा डायल, फोन धेरै ढिलो उठ्छ ।
हेलो, नम्रताजी नमस्कार ।
को बोल्नुभएको ?
म नयाँ पत्रिकाबाट लक्ष्मण सुवेदी ।
ए, भन्नोस् न ।
बजारमा तपाईंको भन्दै एउटा अश्लील भिडियो आएको छ, त्यहीबारेमा तपाईंको प्रतिक्रिया लिऊँ
भनेर ।
ए, मलाई पहिले तपाईंको मोबाइल नम्बर एसएमएस गरिदिनुस् न...
ओके...
फोन राखियो ।
राति ९ :१५ (एसएमएसमा नयाँ पत्रिका समाचारदाताको नम्बर गएको केहीबेरमा) नम्रताको मोबाइलबाट फोन आयो फोन- तत्कालै काटियो ।
राति ९ :१६
नयाँ पत्रिका कार्यालयको नम्बरबाट नम्रतालाई फोन । यसपटक पनि ढिलै उठ्यो फोन ।
नम्रता : हेलो को बोलेको ?
म नयाँ पत्रिकाबाट, भर्खर तपाईंको फोन आएको थियो । उठाउँदा-उठाउँदै काटियो । अँ, अब भन्नुस् न अश्लील भिडियोबारे तपाईंको भनाइ के छ ?
यसबारेमा म अहिले केही भन्न सक्दिनँ । मलाई यसबारेमा फोन आएको आयै छ । म यो कुराले एकदमै डिस्टर्भ छु । मेरो सुटिङ भइरहेको छ । तनावले सुटिङमा पनि जान सकिनँ ।
कहिले बोल्नुहुन्छ त तपाईं ? या मौन बस्नुहुन्छ ?
मैले अब के गर्ने भन्ने डिसिजन लिन सकेकी छैन । भोलि नै मैले पत्रकार सम्मेलन गर्छु होला । नभए प्रेस रिलिज गर्छु । त्यसो पनि नभए पर्सनल्ली मिडियापर्सनलाई फोन गरेर आफ्नो कुरा राख्छु । त्यसैले अघि तपाईंको मोबाइल नम्बर मागेकी ।
आज नै धेरै चर्चा भइसक्यो, केही त प्रतिक्रिया होला तपाईंको ?
म अहिले केही पनि बताउन सक्दिनँ । भोलि नै भन्छु नि ।
तपाईं भोलि के भन्ने मुडमा हुनुहुन्छ ?
हेर्नुस्, मैले यत्रो आठ-नौ वर्ष यो क्षेत्रमा काम गरें । त्यो कुरा त तपाईंहरूलाई पनि त थाह छ नि..
उसो भए बजारमा तपाईंले त्यो भिडियो 'फेक' हो, त्यो केटी म होइन भन्ने मुडमा हुनुहुन्छ ? त्यही प्रतिक्रिया लेखूँ त ?
होइन, यसबारेमा म अहिले केही बताउँदिनँ । भोलि नै क्लियर हुन्छ । ओके...बाइ ।
नम्रताको फोन काटियो ।
के छ त भिडीयोमा ?
मोडलबाट नायिका बनेकी नम्रता श्रेष्ठको यौन सम्पर्करत भिडीयो टेप सार्वजनीक भए पछि उनी सर्वत्र आलोचीत भएकी छिन् । आफूलाई निकै सभ्य सालीन र महङ्गी हिरोइन बताउदै आएकी नम्रताको कर्तुत पर्दाफास भएपछि उनलाई हेर्ने नजर बदलीएको छ ।
बेला बेलामा ब्वाईफ्रेण्ड परिवर्तन गर्दै हिड्ने गरेकी नम्रताले आफ्नो ब्वाईफ्रेण्ड डिजे तान्त्रिकसँग सहमतिमा यौन सम्बन्ध राख्दै आएकी र सहमतिमै यौनसम्पर्क गर्दाको भिडीयो खिचेर हेर्ने गरेकी तर उक्त भिडीयो सार्वजनीक भएपछि उक्त अश्लील भिडीयोको नारी पात्र आफू नभएको जिकीर गर्दै हिडेकी छिन् । डिजे तान्त्रिक बिबाहीत हुन् ।
�
डिजे तान्त्रिककी पत्नी श्वेताले आफ्नो पति तान्त्रिक र नायिका नम्रताबीच भएको यौन सम्पर्करत भिडीयो फेला पारेपछि माइती नेपालमा उजुरी दिएकी थिएन । माइती नेपालले डिजे तान्त्रिक नम्रता र श्वेतालाई राखेर सहमतिको प्रयास गरेको थियो । माइती नेपालका मध्यस्थकर्ताले नम्रता र तान्त्रिकलाई दुई-दुई झापड हानेर अब आइन्दा नम्रता तान्त्रिकसँग नलाग्ने सहमति गराएर छोडेको स्रोतले जनाएको छ । मेलमिलापपछि अर्काको पति खोस्ने चेष्टा गरेकी नायिका नम्रता र डिजे तान्त्रिकबीच भएको यौन सम्पर्कको भिडीयो एक्कासी यूटुब डटकम नामक वेवेसाइटमार्फत सार्वजनीक भएको थियो । आफ्नो पोल खुलेपछि नायिका नम्रता र तान्त्रिक निकै नै आत्तिएका छन् । उनीहरुको उत्त अश्लील भिडीयो थुप्रै नेपाली फिल्मकर्मी तथा सर्वसाधरणको मोबाइलमा र कम्प्युटरमा राखिसकिएको छ । नम्रता र तान्त्रिकको यौन सम्पर्करत भिडीयो युटुब डटकमबाट कस्ले सार्वजनिक गरेको भन्ने पत्ता भने अहिले सम्म लागेको छैन ।
उक्त भिडीयो करिब सत्ताईस मिनेटको छ जसमा नम्रता र तान्त्रिकले सहमतिमा हाँसीहाँसी यौन सम्पर्क गरेको देखिन्छ । भिडीयो हेर्दा यस्तो लाग्छ नायिका नम्रता सेक्समा निकै पारंगत छिन् । उक्त सेक्स भिडियोमा दिजे तान्त्रिकले शुरूमा आफ्नो अनुहार देखाएका छैनन् भने नायिका नम्रताले आफ्नो आखाँमा पट्टी बाँधेकी छिन् । केहि समयको यौन सम्पर्क पश्चात भने दुबैजनाले आफ्नो अनुहार सार्वजनिक गरेका छन् ।
थुप्रै हिट गीतका म्युजीक भिडीयोहरु, बिज्ञापन तथा आलोक नेम्वाङको निर्देशनमा निर्माण भएको 'सानो संसार' र सुदर्शन थापाको निर्देशनमा बनेको र हाल काठमाडौका बिभिन्न हलमा चलीरहेको 'मेरो एउटा साथी छ' चलचित्रमा नायिका नम्रताले अभिनय गरेकी छिन् ।
![[khasi.jpg]](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiVz0_Ff9h9yDe8-0oQvf-pAmq6SIKtSnz1KfuO_v6VVZjQ401xu5sO7iYZfuMoJcMvb3yoxAnyuH0W14Ts_pxk8c7vMKFGHgoFbpHgrDEFwJm44HbTdUA33dD93aEE_Y4oSdN4ZtcPmhs/s1600/khasi.jpg)
