Thursday, January 28, 2010

सजिलो छैन अमेरिकामा काम गर्दै पढ्न

विजय घिमिरे/ज्योति देवकोटा, वासिङ्टन डिसी, माघ १४- प्लस टु सकेर नर्सिङ पढ्न अमेरिका आएकी रेजिना बस्नेत दुई महिनाको छुट्टीमा काम खोज्दै छिन्। गएको वर्ष यहाँ आउँदा उनको साथमा १० हजार डलर थियो। वर्षदिनमै सबै सकिएपछि उनलाई पढाइ खर्च जुटाउन धौधौ परेको छ।
'यहाँ विद्यार्थीले काम पाउन सजिलो रहेनछ,' अमेरिकाको दुर्गम मानिने साउथ डकोटाबाट कामको खोजीमा डिसी आएकी रेजिना भन्छिन्, 'नेपालबाट ल्याएको पैसाले धान्न सकिँदैन, यहाँभन्दा त उतै पढ्न सजिलो र सस्तो थियो।'
काम गर्दै पढ्छु भनेर अमेरिका आएका धेरै नेपाली विद्यार्थीको यही हाल छ।
पहिले मिचिगनमा पढेका विकास भण्डारी पनि काम खोज्दै सान फ्रान्सिस्को बस्ने आफन्तकहाँ आइपुगेका छन्। 'त्यहाँ काम नपाएर कलेजको फि उठाउनधरी सकिएन,' उनी भन्छन्, 'अब यतै काम गर्ने र कम्युनिटी कलेज भर्ना हुने विचार छ।'
तर, कुन कम्युनिटी कलेज भर्ना हुने उनलाई थाहा छैन। यत्ति थाहा छ- विश्वविद्यालयको तुलनामा कम्युनिटी कलेज सस्तो हुन्छ, पढाइको स्तर कम भए पनि।

उच्च शिक्षाका लागि विदेश जान चाहने अधिकांश नेपाली विद्यार्थीको पहिलो रोजाइ संयुक्तराज्य अमेरिका हो। काठमाडौंस्थित अमेरिकी दूतावासमा विद्यार्थी भिसाका लागि पर्ने संख्याले यही देखाउँछ। तर, अमेरिकामा काम गरेर खर्च जुटाउँदै तोकिएको समयमा पढाइ सिध्याउन सजिलो छैन।

ल्याएको पैसा सकिएपछि सुरुमा भर्ना भएको कलेज वा विश्वविद्यालय छोडेर कामको खोजीमा लागेका नेपाली विद्यार्थीहरू न्यूयोर्क, बाल्टिमोर, सान फ्रान्सिस्को, वासिङ्टन डिसी लगायत ठूला सहरमा प्रशस्त भेटिन्छन्।
खासगरी नेपालबाट प्लस टु वा प्रमाणपत्र तह पास गरेपछि आफ्नै खर्चमा अमेरिका पढ्न आउने र यहीँ कमाएर खर्च पुर्‍याउनुपर्ने विद्यार्थी बढी समस्यामा छन्। तीमध्ये धेरै त खर्च जुटाउन नसकेर पढाइ छाडेर काममै मात्र लाग्छन्।


'अमेरिकामा काम गरेर खर्च जुटाउँदै पढ्नसक्ने सम्भावना कम छ,' अमेरिकामै पढेका नेपाली राजदूत शंकर शर्मा भन्छन्, 'सकेसम्म छात्रवृत्ति नै खोज्नुपर्छ। आफ्नै खर्चमा आउने विद्यार्थीको न्यूनतम पढाइ शुल्क अभिभावकले बेहोर्छन् भने ठिकै छ, नभए समस्या पर्छ।'

सन् २००९ मा १० हजारभन्दा बढी नेपाली विद्यार्थीले अमेरिका आउने भिसा पाएका थिए। धेरै विद्यार्थी आउने २० देशमा नेपाल पनि पर्छ। प्लस टु वा प्रमाणपत्र तह पास गरेर अन्डरग्र्याजुयट भर्ना हुन आउने नेपाली विद्यार्थीको संख्या बढी छ।
अमेरिकामा विद्यार्थीले बाहिर काम गर्न पाउँदैनन्। कलेजले साताको २० घन्टा काम दिनसक्छ। घन्टाको ८ अमेरिकी डलरसम्म पाइन्छ। यसअनुसार साताको १ सय ६० डलर कमाउँदा मुस्किलले खानबस्न पुग्छ। पढाइ शुल्क कलेजअनुसार फरक भए पनि समान्यतया वर्षको करिब १० हजार डलर पर्छ। 'यहीँ काम गरेर यति पैसा जम्मा गर्न कठिन छ,' राजदूत शर्मा भन्छन्।
अमेरिकामा खानेकुरा नेपालभन्दा सस्तो भए पनि बस्ने कोठाभाडा महँगो हुन्छ। साथीहरूसँग मिलेर बस्दा पनि २० घन्टाको आम्दानीले खर्च जुटाउन मुस्किल पर्छ। अमेरिकी कानुनअनुसार २१ वर्ष पूरा नभई बाहिर काम गर्न पाइँदैन।
अधिकांश कलेजमा अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीले साताको चार दिन कक्षामा हाजिर भएर पढेकै हुनुपर्छ। विदेशी विद्यार्थीको मुख्य समस्या नै तोकिएको हाजिरी पूरा गर्नु हो। पढाइ हुँदाहुँदै कक्षा छाडे वा जाँदै नगए 'आउट अफ स्ट््याटस' को सूचीमा परिन्छ। यसमा पर्नु भनेको गैरकानुनी आप्रवासी हुनु सरह हो। पढाइभन्दा कामतिर बढी लागेका कैयौं विद्यार्थी यस्तो सूचीमा परेका छन्।

यहाँ प्रायः नेपाली विद्यार्थी एसियाली देशका नागरिकले चलाएका रेस्टुरेन्ट, ग्यास स्टेसन लगायतमा काम गर्छन्। यस्ता ठाउँमा काम गर्नेले नगद पैसा पाउँछन् तर त्यो नियमअनुसार पाउनेभन्दा थोरै हुन्छ। त्यति पैसाले पढाइ खर्च पुग्दैन। भर्खर प्लस टु सकेर आउने प्रायः विद्यार्थीले नेपालमा कडा परिश्रमिक गरेका हुँदैनन्। तिनका लागि काम र पढाइ सँगसँगै लैजानु ज्यादै कठिन हुन्छ।

अहिले आर्थिक मन्दीले यस्तो काम पाउन झनै मुस्किल छ। त्यसमाथि धेरै कलेज र विश्वविद्यालयले पढाइ शुल्क बढाएका छन्। यसको सबभन्दा बढी मार काम गर्दै पढ्ने विद्यार्थीलाई परेको छ।

स्नातकोत्तर र पिएचडी गर्न आउने विद्यार्थीका लागि भने केही सजिलो छ। तिनले कलेजमा छात्रवृत्ति पाउँछन्। काम पाउन पनि सजिलो हुन्छ। साइन्स पढ्ने वा प्रतिभाशाली विद्यार्थीलाई पनि सजिलो हुन्छ।

अमेरिकी विश्वविद्यालय र कलेजले अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीलाई स्वागत गर्छन्, तर पढ्ने शुल्क स्थानीयले भन्दा कम्तिमा तीन दोब्बर बढी तिर्नुपर्छ। अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थी भनेका कलेज वा विश्वविद्यालयका लागि आम्दानीका स्रोत पनि हुन्। त्यही भएर उनीहरू बाहिरका विद्यार्थीलाई भिसा दिन अमेरिकी सरकारलाई दबाब दिइरहेका हुन्छन्।
ठूला सहरका विश्वविद्यालय र कलेजभन्दा अलि टाढाका कलेजमा पढाइ शुल्क सस्तो हुन्छ। तर, त्यहाँ बस्ती र बजार कम हुने हुँदा सजिलै काम पाइँदैन। त्यही भएर बिदाको समय सदुपयोग गर्न नेपाली विद्यार्थीहरू कामको खोजीमा ठूला सहर पस्छन्। रेजिना र विकासको अवस्था झन्डैझन्डै त्यही हो।


No comments:

Post a Comment